Pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie

Ten artykuł dotyczy pomnika w Krakowie. Zapoznaj się również z: Pomnik Mikołaja Kopernika – pomniki Mikołaja Kopernika w innych miastach.

Pomnik Mikołaja Kopernika

Pomnik Mikołaja Kopernika

Pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie według projektu Cypriana Godebskiego powstał w 1899 r., a 8 czerwca 1900 r. został uroczyście odsłonięty na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1953 r. z inicjatywy Karola Estreichera pomnik został przeniesiony na Planty przy Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie stoi do dziś.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Pomysłodawcą wzniesienia pomnika był historyk sztuki Marian Sokołowski, fundusze z których powstał pomnik pierwotnie były przeznaczone na obrazy z dziejów UJ, do ich namalowania jednak nie doszło z powodu śmierci Jana Matejki, który miał być ich autorem. Stawiając pomnik Kopernika uczczono 500-lecie odnowienia UJ.

Sebastian Sierakowski (ur. 9 stycznia 1743 w Bogusławicach, zm. 9 sierpnia 1824 w Krakowie) – architekt, jezuita. Studia w Jarosławiu i we Lwowie, od 1774 kanonik katedralny krakowski i kustosz koronny, później senator wolnego miasta Krakowa, wybudował według własnego planu kościół w Pleszowie pod Krakowem, wzniesiony w 1806), był autorem planu regulacji dzielnicy Marywil i urządzenia pałacu królewskiego w Warszawie, na przyjazd Stanisława Augusta wykonał projekt restauracji zamku wawelskiego (1787), projektował odbudowę zburzonego ratusza w Krakowie i Sukiennic (1818) tamże i i. Z projektów pomnikowych Sierakowskiego wykonany został nagrobek Kopernika w kościele św. Anny w Krakowie i prezbiterium kościoła Norbertanek na Zwierzyńcu. Prace teoretyczne: „Architektura obejmująca wszelki gatunek murowania i budowania” (2 t., 1812), jest jedynym polskim dziełem encyklopedycznym o architekturze, mimo konserwatywnego charakteru zawiera pozytywną ocenę narodowej i ludowej tradycji architektonicznej. Drugie dzieło: „Rzecz o tanim... sposobie murowania w Krakowie domów na przedmieściach” (Kraków, 1817) i i. w rękopisie.

Urania („Niebiańska”, gr. Οὐρανία Ouranía, łac. Urania, ‘Niebiańska’ od ouranós ‘niebo’) – w mitologii greckiej muza astronomii (łącznie z astrologią).

Pomnik odlany z brązu przedstawia Mikołaja Kopernika w stroju żaka, stojącego na granitowym cokole, w który wmontowane są cztery marmurowe tablice z napisami w języku łacińskim poświęcone pamięci wielkiego astronoma. W rękach Kopernik trzyma astrolabium (czasami kradzione przez złomiarzy). Pierwotnie pomnik został zaprojektowany jako fontanna o czym do dziś świadczą odpływy i koperty u dołu cokołu do wlewu wody. Cztery marmurowe kolumny otaczające cokół zostały dopasowane do neogotyckiej architektury Collegium Maius.

Akademia Umiejętności – polska instytucja naukowa utworzona w 1872 r. w Krakowie, przy czym uroczystego jej otwarcia dokonano w roku 1873 w obecności cesarza Franciszka Józefa. Powstała z Towarzystwa Naukowego Krakowskiego działającego od 1815 r. W 1893 przekazano na jej własność zbiór Biblioteki Polskiej w Paryżu.

Marian Sokołowski (ur. 13 stycznia 1839 w Czyżewie Kościelnym, w guberni łomżyńskiej Królestwa Polskiego, zm. 25 marca 1911 w Krakowie) – powstaniec styczniowy, bogaty ziemianin, porucznik litewskiego pułku gwardii, absolwent Uniwersytetu Kijowskiego, uczestnik wojny krymskiej, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, historyk sztuki, konserwator zabytków i muzeolog.

W Krakowie znajdują się jeszcze dwa inne pomniki Mikołaja Kopernika:

w kościele św. Anny w pn-zach ramieniu transeptu znajduje się klasycystyczny pomnik Kopernika zaprojektowany i ufundowany w 1822 r. przez ks. Sebastiana Sierakowskiego, wykonany z czarnego marmuru przez Jana Nepomucena Galliego. Pomnik ten to posąg Uranii trzymającej w jednym ręku tarczę z gwiazdozbiorem a drugą nakładającą Kopernikowi wieniec laurowy.
pomnik przedstawiający siedzącego Mikołaja Kopernika z ręką wspartą na astrolabium i rozłożonej księdze znajdujący się w klatce schodowej gmachu PAN przy ul. Sławkowskiej wykonał Walery Gadomski w 1872 r. Pomnik ten ufundowała Zofia Potocka, a w gmachu PAN znalazł się z racji 400-lecia urodzin wielkiego astronoma i pierwszego posiedzenia Akademii Umiejętności w lutym 1873 r. poświęconego Mikołajowi Kopernikowi.