Pomnik Tadeusza Kościuszki we Włodawie

Pomnik Tadeusza Kościuszki we Włodawie – pomnik w formie obelisku, znajdujący się we Włodawie. Pierwotnie upamiętniał wizytę Mikołaja II i Aleksandry Fiodorowny.

Obelisk został wzniesiony w związku z wizytą pary carskiej we Włodawie przy okazji manewrów wojskowych, w 1903. Dla upamiętnienia tego wydarzenia mieszkańcy powiatu zebrali pieniądze dla wzniesienia pomnika, który został odsłonięty 5 lipca 1909 przy udziale mieszkańców Włodawy oraz stacjonujących w mieście żołnierzy rosyjskich, jak również załogi Twierdzy Brześć. Znajdował się on na rynku miejskim, na specjalnie wykonanym podwyższeniu. Otaczał go łańcuch podtrzymywany przez granitowe słupki z głowami lwów.

Marmur (z gr. μάρμαρος marmaros) – skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, rzadziej dolomitów. Składa się głównie z krystalicznego kalcytu lub dolomitu (marmur dolomitowy). Niewielka część geologów definiuje jako marmur wyłącznie skały węglanowe przeobrażone w warunkach głębokiego metamorfizmu strefy kata (temperatury 500-700 st. C, wysokie ciśnienie), skały przeobrażone w strefach niższego metamorfizmu (epi i mezo) nazywając wapieniem krystalicznym. Przeważnie jednak terminu "wapień krystaliczny" używa się w przypadku skał metamorficznych jako synonimu marmuru dla każdej skały węglanowej poddanej metamorfizmowi.

Aleksandra Fiodorowna Romanowa, ros. Aлексaндpa Фëдopoвнa Poманова (ur. 6 czerwca 1872 w Darmstadt, Niemcy, zm. 17 lipca 1918 w Jekaterynburgu, Rosja) - ostatnia cesarzowa Imperium rosyjskiego, żona cara Mikołaja II.

Pomnik miał formę pięciometrowego obelisku umieszczonego na trzech stopniach, zwieńczonego figurą czarnego dwugłowego orła. Był wykonany z różowoszarego piaskowca, który miał naśladować znacznie droższy marmur. Na obelisku umieszczono monogramy Mikołaja II i Aleksandry Fiodorowny oraz emaliowany herb guberni siedleckiej. Poniżej umieszczono inskrypcję tłumaczącą okoliczności wzniesienia pomnika: Na pamiątkę wizyty Ich Majestatu Monarchy Cesarza Mikołaja Aleksandrowicza i Monarchini Aleksandry Fiodorownej w powiecie włodawskim w sierpniu 1903. Daty wizyty gości oraz odsłonięcia pomnika - 28 sierpnia 1903 i 5 lipca 1909 - umieszczono na bocznych ścianach obelisku.

Tadeusz Andrzej Bonawentura Kościuszko herbu Roch III (ur. 4 lutego 1746 w Mereczowszczyźnie, zm. 15 października 1817 w Solurze) – generał polski i amerykański, inżynier fortyfikator, brał udział w wojnie o niepodległość USA, wzniecił antyrosyjskie powstanie w Rzeczypospolitej, Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej w insurekcji 1794.

Emalia (dawniej: szmelc, smalc) – technika zdobienia wyrobów metalowych, najczęściej złotych lub miedzianych, za pomocą szklistych powłok składających się z mieszaniny sproszkowanych minerałów (piasek, kreda, glina) oraz topników (boraks) z dodatkiem pigmentów, stopionej w temperaturze ok. 800-900°C w specjalnym piecu.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę pomnik wizyty carskiej został przebudowany. Dwugłowego orła rosyjskiego zastąpił orzeł polski, zaś monogramy pary carskiej zostały usunięte (ich ślady są nadal widoczne). Na cokole umieszczono portret Tadeusza Kościuszki wykonany z brązu i to jemu obecnie poświęcony jest monument.

Bibliografia

K. Sokoł, A. Sosna, Stulecie w kamieniu i metalu. Rosyjskie pomniki w Polsce w latach 1815-1915, MID "Synergia", Moskwa 2005, ISBN 5-94238-010-4, ss.50-51