Pomostowanie aortalno-wieńcowe - Polski Serwis Naukowy

CABG

Pomostowanie aortalno-wieńcowe (ang. Coronary Artery Bypass Graft, CABG) – operacja kardiochirurgiczna wszczepienia pomostów naczyniowych (tzw. by-passów) omijających miejsce zwężenia w tętnicy wieńcowej stosowana w niektórych przypadkach zawału serca i zaawansowanej choroby wieńcowej.

Kardiochirurgia – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym serca i naczyń krwionośnych. Jest podspecjalnością chirurgii. Obecnie wyodrębnia się kardiochirurgię dziecięcą, zajmującą się leczeniem wad wrodzonych układu sercowo-naczyniowego w życiu płodowym i w okresie dziecięcym oraz kardiochirurgię dorosłych, skierowaną na leczenie wad wrodzonych i nabytych układu sercowo-naczyniowego i choroby wieńcowej w okresie dorosłości (łączy się z nią transplantologia zajmująca się m.in. przeszczepianiem serca, jednocześnie serca i płuca lub obu płuc). Zyskała w Polsce status specjalności podstawowej od 2000.

Tętnica promieniowa (łac. arteria radialis) jest jedną z dwóch większych tętnic biegnących na przedramieniu (obok tętnicy łokciowej) zaopatrującą w krew tętniczą struktury anatomiczne dłoni.

Wytworzenie sztucznych połączeń między tętnicą główną (aortą), a tętnicami wieńcowymi omijających miejsca zwężenia zapewnia poprawę ukrwienia niedokrwionego obszaru mięśnia sercowego.

Technika

Jako materiał do utworzenia by-passu można zastosować np. żyłę odpiszczelową (ang. saphenous vein, SV) pobraną z podudzia chorego, tętnicę piersiową wewnętrzną lewą (ang. left internal mammary artery, LIMA) lub prawą (ang. right internal mammary artery, RIMA), a w wybranych przypadkach tętnicę promieniową (ang. radial artery, RA) pobraną z przedramienia lub sztuczne naczynie.

William Jefferson "Bill" Clinton (ur. 19 sierpnia 1946 jako William Jefferson Blythe III) – w latach 1993-2001 42. prezydent USA, baptysta, mąż Hillary Clinton - Sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych w gabinecie Baracka Obamy

Tętnica główna (łac. aorta - z gr. aeiro - dźwigam, unoszę w górę - nazwa nadana przez Arystotelesa, który twierdził, że funkcją aorty jest utrzymywanie serca we właściwym miejscu) - duży pień tętniczy, którego gałęzie doprowadzają krew tętniczą do wszystkich tkanek. Jest największą tętnicą człowieka. Aorta rozpoczyna się w przedłużeniu stożka tętniczego lewego, następnie wstępuje w śródpiersiu górnym ku górze i nieco w prawo na 5 do 7 cm, a następnie ponad korzeniem płuca lewego zatacza łuk ku tyłowi i w lewo i wchodzi do śródpiersia tylnego na lewą stronę kręgosłupa, do którego dochodzi na poziomie Th3 lub Th4. Najwyższy punkt łuku u osoby młodej znajduje się 2-3 cm poniżej górnego brzegu mostka. Po dojściu do kręgosłupa zstępuje pionowo w dół przesuwając się z lewej powierzchni kręgosłupa na jego powierzchnię przednią, a po przejściu przez rozwór aorty w przeponie wchodzi do przestrzeni zaotrzewnowej brzucha, gdzie oddaje swoje największe gałęzie, a sama zmniejsza swoją średnicę. Na wysokości L4 dzieli się na dwie symetryczne tętnice biodrowe wspólne i znacznie cieńszą, stanowiącą bezpośrednie przedłużenie aorty tętnicę krzyżową pośrodkową.

Operacja ta została po raz pierwszy przeprowadzona przez argentyńskiego kardiochirurga René Favaloro w Cleveland Clinic w późnych latach 60. XX wieku. Obecnie przeprowadza się około 800 000 CABG rocznie na świecie, z czego ponad 500 000 w samych Stanach Zjednoczonych. W 2004 roku przeszedł ją Bill Clinton.

Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii) – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Zawał mięśnia sercowego jest postacią choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego (obok: nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tzw. "kardiomiopatii" niedokrwiennej).

Krążenie wieńcowe (łac. circulatio coronalis) – naczynia krwionośne, które mają za zadanie doprowadzenie krwi bogatej w tlen i substancje odżywcze do komórek serca oraz odprowadzenie dwutlenku węgla i ubocznych produktów metabolizmu z tych komórek.

Przeprowadzono również badania, które udowodniły przydatność tętnicy żołądkowo sieciowej lewej oraz tętnicy nabrzusznej dolnej jako pomostu aortalno-wieńcowego natomiast nie są one wykorzystywane rutynowo.

Obecnie do tego typu leczenia kwalifikowani są chorzy z chorobą wielonaczyniową, sporadycznie jednonaczyniową, u których nie można uzyskać poprawy ukrwienia mięśnia sercowego poprzez wykonanie angioplastyki wieńcowej. U pacjentów z chorobą (zwężeniami) wielu naczyń wieńcowych (stwierdzona w badaniu koronarograficznym choroba trójnaczyniowa) angioplastyka (PTCA) może być obarczona wyższym ryzykiem niż operacja pomostowania aortalno-wieńcowego, a badania wskazują na przewagę w efektywności CABG nad PTCA.

Tętnica piersiowa wewnętrzna (łac. arteria thoracica interna) – w anatomii człowieka gałąź tętnicy podobojczykowej unaczyniająca struktury klatki piersiowej oraz przedniej ściany brzucha i klatki piersiowej. Początkowy odcinek tętnicy przebiega w szyi, dłuższa, końcowa część przebiega w obrębie klatki piersiowej. Wykorzystywana w zabiegach rewaskularyzacyjnych.

Choroba niedokrwienna serca – (ChNS; łac. morbus ischaemicus cordis, MIC; ang. ischaemic heart disease, IHD) – zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze. Zaburzenie równowagi pomiędzy zapotrzebowaniem a możliwością ich dostarczenia, pomimo wykorzystania mechanizmów autoregulacyjnych zwiększających przepływ przez mięsień sercowy, zwanych rezerwą wieńcową, doprowadza do niedotlenienia zwanego również niewydolnością wieńcową.

W ostatnich latach coraz częściej wprowadza się do leczenia chirurgicznego choroby wieńcowej procedury operacyjne cechujące się mniejszą inwazyjnością, uzyskiwaną brakiem konieczności zatrzymania krążenia (tzw. operacje na bijącym sercu) lub minimalizowaniu pola operacyjnego:

Mięsień sercowy - rodzaj tkanki mięśniowej występujący jedynie w sercu kręgowców. Skurcze mięśnia sercowego mają umiarkowaną siłę i są stosunkowo krótkie. Mięsień sercowy różni się od mięśnia poprzecznie prążkowanego tym, iż włókna w mięśniu sercowym są widlasto rozgałęzione zaś jądra komórkowe ułożone są centralnie, podczas gdy w mięśniu poprzecznie prążkowanym włókna są złączone, a jądra (mięśnie serca są jedno i dwujądrzaste) znajdują się na obrzeżach włókien. Podstawowe jednostki budulcowe tkanki sercowej człowieka są jedno, rzadko dwujądrzystymi komórkami,które wykazują poprzeczne prążkowanie. Ponadto mięsień sercowy cechuje się automatyzmem: serce wyjęte z ustroju i umieszczone w płynie fizjologicznym (0.9%NaCl), wykonuje regularne skurcze (można to zauważyć podczas przewożenia serc do przeszczepów). Automatyzm zapewniają komórki układu bodźcoprzewodzącego serca znajdujące się w : węźle zatokowo-przedsionkowym, przedsionkowo-komorowym, pęczku Hissa i włóknach Purkinjego.

pomostowanie tętnic wieńcowych bez użycia krążenia pozaustrojowego (ang. off-pump coronary artery bypass, OPCAB),

małoinwazyjne pomostowanie tętnic wieńcowych (ang. minimally invasive direct coronary artery bypass, MIDCAB),

chirurgia naczyń wieńcowych poprzez ograniczony dostęp (ang. port access coronary artery bypass, PACAB),

roboty kardiochirurgiczne (ang. totally endoscopic coronary artery bypass, TECAB),

hybrydowe leczenie choroby wieńcowej, czyli łączenie zabiegów rewaskularyzacji przezskórnej, z którąś z powyższych metod.

Operacja ta, pomimo iż na przestrzeni lat stała się wręcz rutynową przy wielonaczyniowej chorobie wieńcowej i odsetek zgonów zmalał z 50% w latach 60. XX wieku do 3-5% w wieku XXI wciąż jest operacją bardzo skomplikowaną (wiąże się zatrzymaniem akcji serca i podłączeniem podczas operacji do płucoserca). Pacjent po CABG musi przechodzić długotrwałą rehabilitację i ściśle stosować się do zaleceń obejmujących:

systematyczne i dożywotnie zażywanie leków (m.in. przeciwzakrzepowych),

całkowity zakaz palenia tytoniu (i unikane narażenia na dym tytoniowy),

limit symetrycznego obciążenia (do 3,5 kg na stronę),

zakaz obciążenia asymetrycznego, np. noszenie teczki,

zakaz podciągania lub odpychania się rękami podczas wstawania lub siadania,

zakaz rozwierania ramion ponad 90 stopni,

unikanie nadmiernego skręcania i zginania ciała,

zakaz wstrzymywania oddechu podczas wysiłku,

unikanie ruchów związanych z unoszeniem rąk ponad głowę (np. zdejmowanie rzeczy z górnych półek),

zakaz prowadzenia pojazdów przez okres 2 miesięcy po operacji.

Przypisy

Captur G, Favaloro R. Memento for René Favaloro. „Tex Heart Inst J”. 31. 1, s. 47-60, 2004. PMID 15061628.
John King, Sam Feist: Clinton 'recovering normally' after bypass (ang.). cnn.com. [dostęp 2010-06-04].
Coronary artery bypass surgery versus percutaneous coronary intervention with stent implantation in patients with multivessel coronary artery disease (the Stent or Surgery trial): a randomised controlled trial. „Lancet”. 360 (9338), s. 965-970, 2002-10-28. doi:10.1016/S0140-6736(02)11078-6. PMID 12383664 (ang.).

Bibliografia

Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie. Andrzej Szczeklik (red.). T. I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005, s. 176-179. ISBN 8374300310.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.