Popiół i diament - film - Polski Serwis Naukowy

Popiół i diament – polski film fabularny w reżyserii Andrzeja Wajdy z 1958, zrealizowany na podstawie powieści Jerzego Andrzejewskiego pod tym samym tytułem.

Treść

Akcja filmu rozpoczyna się 8 maja 1945, w ostatnim dniu wojny. Główny bohater, Maciek Chełmicki (Zbigniew Cybulski) jest zołnierzem AK, wyznaczonym do wykonania wyroku śmierci na funkcjonariuszu PPR, Szczuce (Wacław Zastrzeżyński).

Do historii przeszła pewna scena ze środkowej fazy filmu, wymyślona przez Janusza Morgensterna, drugiego reżysera. W tej scenie Chełmicki pyta siedzącego przy barze Andrzeja: "Pamiętasz spirytus u Rudego?", po czym przesuwa po blacie stołu kieliszki ze spirytusem. Podpalając je, jego kolega Andrzej wymienia imiona tych, którzy zginęli: "Haneczka, Wilga, Kosobudzki, Rudy, Kajtek", kończąc słowami: "My żyjemy!"

Popiół i diament – powieść Jerzego Andrzejewskiego, opublikowana po raz pierwszy w 1947 roku pod tytułem Zaraz po wojnie, a następnie w 1948 w wersji zmienionej, pod ostatecznym tytułem.

Zbigniew Hubert Cybulski (ur. 3 listopada 1927 w Kniażach k. Stanisławowa, zm. 8 stycznia 1967 we Wrocławiu) – polski aktor teatralny i filmowy, uważany za jednego z najwybitniejszych i najpopularniejszych aktorów powojennej Polski. Jego największym osiągnięciem filmowym jest rola Maćka Chełmickiego w filmie Popiół i diament z 1958 roku, w reżyserii Andrzeja Wajdy. Zginął tragicznie pod kołami pociągu na terenie wrocławskiego dworca kolejowego.

Książka a film

Scenariusz, napisany przez Wajdę i Andrzejewskiego, na tyle odbiega od powieściowego pierwowzoru, że należy go uznać za odrębne dzieło, oparte na motywach książki. Akcja koncentruje się wokół postaci Maćka, wysuwa ją na pierwszy plan. Motywy postępowania głównego bohatera, jego czyny i los zyskują wymiar symboliczny. Chełmicki staje się reprezentantem pokolenia tragicznego, nazwanego później pokoleniem Kolumbów, któremu film Wajdy w głównej mierze jest poświęcony. Potwierdza to reżyser: Losy chłopców z "Kanału", Tadeusza z "Krajobrazu po bitwie", Marcina z "Pierścionka z orłem w koronie", a także Maćka Chełmickiego z "Popiołu i diamentu" mogły być moim udziałem. Po prostu miałem więcej szczęścia. Przypadek sprawił, że nie znalazłem się w ich sytuacji, więc moim obowiązkiem było na miarę mojego talentu, moich zdolności i moich możliwości opowiedzieć o ich losach (Andrzej Wajda, Kwartalnik Filmowy, 1996/1997).

Hotel Monopol we Wrocławiu przy ulicy Heleny Modrzejewskiej - wybudowany w roku 1892 w stylu Art Nouveau na miejscu przykościelnego (przy kościoła św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława) cmentarza i klasztoru (w 1817 przekształconego na areszt, później przeniesiony w 1852 w sąsiedztwo sądu przy ul. Podwale). Plac po areszcie pod koniec XIX wieku kupili za 600 tysięcy marek wrocławscy Żydzi – bankier Wallenberg Pachaly i architekt Karl Grosser; postawili tu dom handlowy i hotel, w którym znajdowało się 69 pokoi, w tym 21 pokoi jednoosobowych, 46 dwuosobowych oraz 2 apartamenty. Najmniejsze pokoje miały około 10 m² powierzchni, apartamenty - do 36 m² i według standardów końca XIX wieku zaliczały się do luksusowych.

IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza aktorów i filmów. Zawiera informacje o artystach i produkcjach z wielu części świata (w tym także polskich). Z bazy możemy się dowiedzieć między innymi o dorobku aktorów (reżyserów, scenarzystów, muzyków i innych osób związanych z produkcją i tworzeniem filmu), przeczytać krótkie syntetyczne biografie (przy niektórych osobach). Baza pozwala również sprawdzić informacje o filmach, serialach i produkcjach telewizyjnych (nawet tych w produkcji), jak również o nagrodach filmowych. Mankamentem bazy jest nieuwzględnianie charakterystycznych znaków diakrytycznych niektórych języków, w tym języka polskiego.