Poręba - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne miejscowości noszące tę nazwę.

Poręba (niem. Poremba, ros. Поремба) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, położone nad Czarną Przemszą. Do 1954 roku siedziba gminy Poręba. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Chałupki (niem. Annaberg) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice nad granicą z Republiką Czeską przy dawnym przejściu granicznym Chałupki-Bogumin.
Tor - dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.

Dane ogólne

Powierzchnia: 40 km²

Liczba mieszkańców: 10 214 (według danych z 30 czerwca 2007)

Burmistrz: Marek Śliwa

Przewodniczący Rady: Gabriel Zieliński

Historia

Osada założona została w XIV wieku. Pierwsza wzmianka o Porębie pochodzi z 1373. W 1957 uzyskała status osiedla. W latach 1973–1975 i od 1982 była samodzielnym miastem. W latach 1975–1982 położona w granicach Zawiercia. Na terenie dzisiejszej Poręby istniało dawniej wielkie rozlewisko wodne zwane Czarnym Jeziorem. Od tego jeziora Poręba wzięła część swej pierwotnej nazwy. W 1375 osada nosiła nazwę Czarnej Poręby i należała do morawczyka Krzywosąda, zwanego pospolicie Krzywakiem. W XV w. nazwa została zmieniona na Porębę Mrzygłodzką i przeszła w ręce szlachcica Pileckiego. W XVI w. osadnictwo tych terenów na prawie magdeburskim spowodowało znaczny rozkwit Poręby. Bujne tereny leśne, złoża węgla brunatnego i rudy sprzyjały rozwojowi przemysłu. W miejscowych lasach wypalano węgiel drzewny. Rozwijał się wytop żelaza oraz stali.

Artur Grottger (ur. 11 listopada 1837 w Ottyniowicach, zm. 13 grudnia 1867 w Amélie-les-Bains-Palalda) – polski malarz, jeden z czołowych przedstawicieli romantyzmu w malarstwie polskim, ilustrator, rysownik, znany z cyklu "kartonów" o powstaniu styczniowym.
Wieża wyciągowa w Porębie - wieża służyła dawniej do transportu wsadu wielkopiecowego do przetapiania rudy. Została wybudowana w 1798 z ciosowego kamienia wapiennego na zaprawie wapiennej. Została wpisana do rejestru zabytków 25 maja 1975 roku. Mieści się przy ulicy Zakładowej.

Po III rozbiorze Polski, w 1795 r., wybudowano w zakładzie pierwszy piec do przetapiania rudy. Uruchomienie pieca odlewniczego stworzyło z Poręby ośrodek przemysłowy. Odlewano rury żelazne, elementy do młynów, cegielni oraz innych fabryk, a także na potrzeby rolnictwa. Odlewnia odlewała naczynia emaliowane i urządzenia sanitarne. Poręba rozwijała się wraz z fabryką. Powstawały nowe osiedla. W latach 1930–1935 wybudowano trzy szkoły podstawowe. W czasie II wojny światowej Niemcy zmienili nazwę Poręby na "Haudorf". Po zakończeniu II wojny światowej, w fabryce rozpoczęto produkcję obrabiarek, w tym także obrabiarek ciężkich.

Gmina Poręba (początkowo gmina Poręba Mrzygłodzka ) – dawna gmina wiejska, istniejąca do 1954 roku w woj. kieleckim, śląskim, katowickim i stalinogrodzkim. Siedzibą gminy była wieś Poręba .
Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

Miejscowość w 1866 roku odwiedził polski malarz Artur Grottger, który pracował tu nad jednym z cykli swoich rysunków pt. "Wojna".

Transport

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 78 Chmielnik – Chałupki i linia kolejowa Miasteczko Śląskie – Zawiercie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Chmielnik – miasto w powiecie kieleckim, w województwie świętokrzyskim, położone na skrzyżowaniu tras Kielce – Tarnów i Staszów – Jędrzejów, nad rzeką Wschodnią (prawy dopływ Czarnej Staszowskiej), na pograniczu Niecki Połanieckiej i Pogórza Szydłowskiego. Jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Chmielnik. Ośrodek handlowo-usługowy. Przemysł materiałów budowlanych i spożywczy. Stacja kolejowa. Zachowany szesnastowieczny układ urbanistyczny, wytyczony przez czworoboczny rynek i sieć prostopadłych ulic.

Droga krajowa nr 78 — droga krajowa o długości ok. 230 km prowadząca z Chałupek do Chmielnika, przebiega przez województwa: śląskie i świętokrzyskie. Droga ta stanowi alternatywę dla podróżujących z i w kierunku Czech, Austrii czy Włoch i pozwala ominąć zatłoczone przejście graniczne w Cieszynie. Obecnie stanowi też łącznik pomiędzy polskimi autostradami A4 w Gliwicach i A1 w Bełku a czeską autostradą D1 w Boguminie. Wkrótce ta trasa będzie bezpłatną alternatywą dla odcinka autostrady A1 Sośnica-Gorzyczki. Trasa ta łączy również południową część Górnego Śląska z portem lotniczym Katowice-Pyrzowice.

Zawiercie – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 52 171 mieszkańców.

Czarna Przemsza - rzeka w województwie śląskim o długości 63,3 km, prawy dopływ, źródłowy Przemszy. Źródła rzeki znajdują się na wysokości 385 m n.p.m. w Bzowie, dzielnicy Zawiercia, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Zlewnia Czarnej Przemszy wynosi 1045,5 km². Głównymi prawobrzeżnymi dopływami są Brynica i Bolina, zaś lewobrzeżnymi Mitręga, Trzebyczka i potok Pogoria. Czarna Przemsza płynie przez Próg Woźnicki, Garb Tarnogórski i Wyżynę Śląską. Od miejsca, w którym wpada do niej Brynica w Sosnowcu - stanowi granicę między wywodzącym się z Małopolski Zagłębiem Dąbrowskim a Śląskiem (wcześniej tę granicę stanowi właśnie Brynica).

Parafia Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Porębie - parafia rzymskokatolicka w Porębie. Została utworzona 28 stycznia 1985 roku przez biskupa diecezji częstochowskiej Stanisława Nowaka z terenu parafii św. Józefa w Porębie. Kościół parafialny został wybudowany w latach 1988-1995. Mieści się przy ulicy Ludowej.

Miasteczko Śląskie (niem. Georgenberg) - miasto gminne w powiecie tarnogórskim w województwie śląskim, na północnym krańcu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.