Encyklopedia - mirror wikipedii

Wiadomości

Zobacz więcej na Wikinews

Tydzień w liturgii diecezji polskich (2012)

Artykuł tygodnia

Ex universa theologia (łac. z całej teologii) - tradycyjna nazwa egzaminu podsumowującego studia teologiczne, obejmującego całość wykładanego materiału i uprawniającego do uzyskania podstawowego stopnia akademickiego.

Współczesne zasady studiów teologii katolickiej i nadawania stopni akademickich z teologii reguluje konstytucja apostolska Jana Pawła II Sapientia christiana (1979). W myśl tego dokumentu, na wydziałach kościelnych, zachowany został średniowieczny system trzech stopni akademickich. Uzyskanie stopnia bakalaureatu teologii możliwe jest po ukończeniu dziesięciu semestrów wykladów z teologii (minimum sześciu, jeżeli poprzedziły je 4 semestry filozofii) oraz po zdaniu egzaminu z całości wykładanego materiału. Konstytucja jak również jej wykładnia przeprowadzona przez Kongregację ds. Wychowania Katolickiego dopuszcza zamiast egzaminu z całości materiału inny sprawdzian równorzędny. Podobnie nazwa pierwszego stopnia akademickiego może zostać zastąpiona przez inną, przyjętą statutami wydziału teologicznego (np. magister). Bakalaureat nie może wykładać na wydziałach teologicznych i w seminariach duchownych. Może natomiast pełnić urzędy i nauczać teologii zgodnie z decyzją własnego biskupa, np. świecki - katechizować, duchowny - głosić homilie (→misja kanoniczna).

Zobacz więcej...

Teologia moralna / Liturgika

Szafarz Nadzwyczajny Komunii Świętej – osoba wezwana do udzielania Komunii Świętej, gdy zabraknie odpowiedniej liczby szafarzy zwyczajnych.

Zwyczajnymi szafarzami Komunii Świętej w Kościele łacińskim są wszyscy duchowni - biskupi, prezbiterzy oraz diakoni.

Akolici są z urzędu nadzwyczajnymi szafarzami Komunii Świętej. Noszenie Komunii do chorych i rozdzielanie Jej wiernym jest elementem posługi akolity wobec mistycznego Ciała Chrystusa, czyli Kościoła. Akolitą może zostać tylko mężczyzna; w swoim posługiwaniu jest zawsze zależny od miejscowego duszpasterza, który każdorazowo ocenia, czy posługiwanie akolity jest w danej sytuacji potrzebne.

Inni nadzwyczajni szafarze Komunii Świętej (mężczyźni i kobiety) wyznaczani są przez biskupów w niektórych diecezjach, szczególnie tam, gdzie jest mało duchownych i akolitów. Powierza się im część uprawnień właściwych akolicie. Wyznaczeni w ten sposób wierni zostają powołani na konkretny czas i założenia mogą pełnić swoją posługę tylko we własnej diecezji. Część z nich także posyłana jest z Komunią do chorych. Nie otrzymują posługi w rozumieniu motu proprio Ministeria Quaedam Pawła VI, ale jest to forma błogosławieństwa do godnego wypełniania tej funkcji liturgicznej. Nie otrzymują tez wszystkich uprawnień właściwych akolicie; nie mogą na przykład puryfikować. Także zależni są od proboszcza.

Inni świeccy mogą rozdzielać Komunie Świętą w szczególnie nadzwyczajnej sytuacji. Kapłan celebrujący Mszę Świętą ma prawo wyznaczyć jednorazowo, ad casum, wiernego, którego uzna za właściwego do tej funkcji. Udziela mu do tego odpowiedniego błogosławieństwa. Ponadto, jeżeli kapłan, w sytuacjach przewidzianych przez prawo kościelne, chce udzielić Komunii pod dwiema Postaciami przez zanurzenie, wyznacza świeckiego, który będzie w czasie tego obrzędu podtrzymywał mu kielich z Krwią Pańską.

Zobacz więcej...

Dogmatyka

Transsubstancjacja (od łac. transsubstantiatio), przeistoczenie – w teologii katolickiej oznacza rzeczywistą przemianę substancji podczas Eucharystii: chleba (hostii) w Ciało, a wina w Krew Jezusa Chrystusa. Termin ten został przyjęty podczas Soboru Laterańskiego IV w 1215 roku. Teolodzy prawosławni używają czasem terminu transsubstancjacja – uważają jednak, że termin ten ma charakter nie opisowy, ale wskazuje na tajemnicę obecności cielesnej Jezusa w Eucharystii.

Spory dotyczące tego, co dzieje się z chlebem i winem w czasie Eucharystii – czyli rozumienia sakramentalnej obecności Chrystusa w postaciach eucharystycznych rozpoczęły się stosunkowo późno, w czasach renesansu karolińskiego w IX i X wieku. Wiążą się z pracami takich autorów jak Paschazjusz Radbert (zm. ok 860), opat klasztoru w Corbie w Galii. Napisał on w latach 831-833 rozprawę O Ciele i Krwi Pańskiej. W 844 r. przejrzał ją i wysłał do przeczytania królowi Karolowi Łysemu. Podobnie jak później Piotr Damiani (zm. 1072) i wielu uczonych wczesnego średniowiecza, uważał, że historyczne i eucharystyczne ciało Jezusa były tożsame. Poszukując właściwej odpowiedzi, Karol zapytał o opinię na ten temat innego mnicha z Corbie, Ratramnusa (zm. 868). Teolog ten odpowiedział w inny sposób niż jego współbrat z opactwa. Aby wytłumaczyć rzeczywistą obecność ciała Chrystusa, wprowadził rozróżnienie na rzeczywistość symbolu (Łac. in figura) i rozpoznawaną przez wiarę rzeczywistość właściwą, duchową, (in veritate), przekazywaną przez tę pierwszą. Stwierdził, że Chrystus jest przyjmowany jak rzeczywiście obecny w sakramencie, ale przyjmowany w sensie duchowym, a nie jako rzeczywistość fizykalna. Jego osoba uległa z czasem zapomnieniu, a pisma zostały przypisane Janowi Szkotowi Eriugenie i potępione na synodzie w Vercelli w 1050 r.

Wobec kontrowersji wzbudzonych przez Reformację, już w pierwszej fazie swych obrad, w latach 1547-1551, Sobór trydencki podjął temat prawdziwej obecności Chrystusa w Eucharystii. Było to pierwsze dyskutowane zagadnienie. W 1551 r. w czasie XII sesji ogłoszono Dekret o Eucharystii i Kanony o sakramencie świętej Eucharystii (DS 1635-1661). W dekrecie tym podkreślono prawdę o tym, że po konsekracji Chrystus zawarty jest w obydwu postaciach podpadających pod zmysły: prawdziwie, rzeczywiście i substancjalnie (vere, realiter et substantialiter). Cała substancja chleba zamienia się w ciało Chrystusa a wina w krew.

Kanon 2 brzmi:

Zobacz więcej...

Zalążek miesiąca

Małżeństwo sakramentalne – związek monogamiczny mężczyzny i kobiety będący sakramentalnym znakiem miłości Chrystusa i Kościoła (por. Ef 5, 32).

Zobacz więcej...

Do sprawdzenia i rozwinięcia

Angelologia • Alojzije Stepinac • Błogosławieństwo opata i ksieni • Chrystologia • Ecclesia de Eucharistia • Franciszek Blachnicki • Fuga mundi • Kult maryjny • Ojcowie Kościoła • Osiem błogosławieństw • Problem zła • Włócznia Przeznaczenia

Papież

Biskup tygodnia

Roger Michael Mahony (ur. 27 lutego 1936 w Hollywood) – amerykański duchowny katolicki, emerytowany arcybiskup Los Angeles, kardynał.

Kształcił się w seminarium w Mission Hill i na Amerykańskim Uniwersytecie Katolickim w Waszyngtonie (gdzie obronił doktorat z nauk społecznych). Przyjął święcenia kapłańskie 1 maja 1962 we Fresno i został inkardynowany do diecezji Monterey-Fresno, gdzie prowadził pracę duszpasterską oraz kierował diecezjalnymi instytucjami dobroczynnymi. Pełnił także funkcję kanclerza diecezji i proboszcza parafii katedralnej Św. Jana we Fresno.

W styczniu 1975 został mianowany biskupem pomocniczym Fresno, ze stolicą tytularną Tamascani; otrzymał sakrę 19 marca 1975 z rąk Hugh Donohoe (biskupa Fresno). Po pięciu latach został przeniesiony na samodzielną stolicę biskupią – Stockton (luty 1980). W lipcu 1985 promowany na arcybiskupa Los Angeles; brał udział w sesjach Światowego Synodu Biskupów w Watykanie, w tym w sesji specjalnej poświęconej Kościołowi amerykańskiemu (listopad-grudzień 1997, jako prezydent-delegat).

W czerwcu 1991 Jan Paweł II wyniósł go do godności kardynalskiej, nadając tytuł prezbitera Ss. Quattro Coronati. Od 1991 Mahony bierze udział w pracach Rady Kardynalskiej ds. badania Ekonomicznych i Organizacyjnych Problemów Stolicy Świętej.

Zaproponuj artykuł

Ilustracja tygodnia

Zaproponuj ilustrację

Biblia

Ewangelia wg św. Jana [J, Jn lub Jan] – jedna z czterech Ewangelii Nowego Testamentu, której autorstwo przypisuje się Janowi Apostołowi, Janowi prezbiterowi lub bliżej nieidentyfikowalnemu "umiłowanemu uczniowi". Prawdopodobnie jest to ewangelia chronologicznie najpóźniejsza ze wszystkich ewangelii nowotestamentowych i wyraźnie odróżnia się od pozostałych, tzw. synoptycznych. Na ogół Ewangelię Jana datuje się na koniec I wieku, a jako miejsce jej powstania wskazuje się zwykle Efez, jakkolwiek brane są pod uwagę również i inne miejsca (Antiochia, Aleksandria).

Wskazywano, że czwarta Ewangelia uzupełnia informacje podane przez synoptyków. Wyjątkowo dużo miejsca autor poświęca wyjaśnieniu znaczenia śmierci Jezusa, słownictwo jest ubogie, wieloznaczne i celowo dobrane. Uważa się dziś, że jest inną wersją tej samej tradycji o działalności Jezusa.

Ewangelia Jana szybko zyskała uznanie i popularność, była najczęściej kopiowaną Ewangelią w I tysiącleciu. Tradycyjnie umieszczana jest na czwartej pozycji wśród Ewangelii. Jednak w Biblii koptyjskiej znajduje się na pierwszym miejscu, również niektóre greckie rękopisy umieszczają ją na takiej pozycji (minuskuł 19, 90, 382, 399, 401, 538, 599, 734). Rękopisy tekstu zachodniego umieszczają Ewangelię Jana na drugiej pozycji, w minuskule 2612 umieszczona została na trzeciej pozycji.

Zaproponuj artykuł

Zmiany

Tu możesz śledzić ostatnie zmiany w wybranych kategoriach:

Chrześcijaństwo - Katolicyzm

Do zrobienia

Cum nimis absurdum (zob. en:Cum nimis absurdum) • De delictis gravioribus • Lista osób straconych przez Stolicę Apostolską (zob. en:List of people executed by the Holy See) • Misje ludowe • Omnium in mentem • Oświadczenie z Winnipeg (zob. en:Winnipeg Statement) • Papieskie Dzieła Misyjne • Qui Pluribus • Ratum et Consummatum • Regnum Christi (zob. np. en:Regnum Christi) • Reichskonkordat (konkordat z III Rzeszą, zob. en:Reichskonkordat) • Upadek człowieka • Życie religijne

1. Rzecznik episkopatu: abp Michalik u prezydenta Komorowskiego. Radio Watykańskie, 2012-05-04. [dostęp 2012-05-08].
2. Od Wikipedii po Arabską Wiosnę – zastosowania Pacem in terris. Radio Watykańskie, 2012-04-30. [dostęp 2012-05-01].
3. List Benedykta XVI do biskupów Niemiec o konieczności katechezy o słowach konsekracji eucharystycznej. Radio Watykańskie, 2012-04-25. [dostęp 2012-04-28].
4. Pelplin: święcenia biskupie ks. Śmigiela. Radio Watykańskie, 2012-04-21. [dostęp 2012-04-23].
5. Chiny: sakra z udziałem biskupa patrioty. Radio Watykańskie, 2012-04-19. [dostęp 2012-04-20].
6. Niemcy: Chrystusowa Tunika w Trewirze. Radio Watykańskie, 2012-04-13. [dostęp 2012-04-15].
7. Papież: Sytuacja w Kościele jest obecnie często dramatyczna. Interia.pl, 2012-0-05. [dostęp 2012-04-05].
8. por. Paweł VI, Motu proprio Ministeria Quaedam
9. por. Instrukcja Immensae caritatis
10. Stefan Cichy: Odpowiedzi na niektóre pytania zadane Komisji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów pocztą elektroniczną (pol.). W: Anamnesis 49 [on-line]. KKBiDS. [dostęp 2012-02-12]. s. 115.
11. zob. Mszał rzymski dla diecezji polskich, s. 6*.
12. Por. Rozdz. 1 oraz rozdz. 4 i kan. 2.
13. Por. Sobór Trydencki - Dekret o Eucharystii. W: Dokumenty Soborów Powszechnych. T. IV. Wydawnictwo WAM, s. 455, 457.