Encyklopedia - mirror wikipedii

Artykuł na medal

Absalom (אַבְשָׁלוֹם, hebr. Avšalom, ur. po 1010 p.n.e. w Hebronie, zm. przed 970 p.n.e. w "Lesie Efraima") – postać biblijna, syn izraelskiego króla Dawida. W odwecie za gwałt na jego rodzonej siostrze zamordował swojego przyrodniego brata Amnona. Po kilku latach wygnania uzyskał łaskę ojca. Później zbuntował się przeciw niemu, w Hebronie ogłosił się królem i zajął Jerozolimę. Wojska Dawida pokonały armię Absaloma w lesie Efraima. Po porażce uciekający na mule Absalom zaczepił swoimi długimi włosami o gałęzie dębu. Tak wiszącego zastał go dowódca wojsk Dawida, Joab, który – wbrew rozkazom królewskim – zabił Absaloma.

Był trzecim synem Dawida, króla Izraela; jego matką była Maaka, córka Talmaja, króla Geszur. Urodził się w Hebronie. Data urodzin Absaloma nie jest znana – zamyka się ona w siedmioletnim okresie, trwającym od śmierci Saula do zdobycia Jerozolimy przez Dawida.

Absalom miał trzech synów i jedną córkę imieniem Tamar. Synowie jednak zapewne zmarli przed ojcem.

Z imieniem tego syna Dawida wiąże się znajdujący się w dolinie Cedronu w Jerozolimie tzw. grób Absaloma (Yad Avshalom). W rzeczywistości jest to część większego zespołu grobowego, pochodzącego z I wieku p.n.e. Przez stulecia mieszkańcy Jerozolimy pokazywali ten grobowiec, przypominając, jak kończą synowie sprzeciwiający się ojcom.

Artykuł miesiąca

Mahomet, Mohammed, Muhammad ibn Abd Allah ibn Abd al-Muttalib (arab. محمد ; urodzony 3 lipca 570, zmarł 8 czerwca 632) – prorok i twórca islamu, założyciel pierwszej wspólnoty muzułmańskiej, która przeobraziła się w teokratyczne państwo religijne. Muzułmanie wierzą, że jest największym i ostatnim prorokiem jedynego Boga, Allaha, a święta księga islamu - Koran, została mu przekazana przez Boga w serii objawień.

Wśród źródeł, na które powołują się badacze życia Mahometa, na pierwszym miejscu jest oczywiście Koran, jednak z punktu widzenia historyka ma on ograniczoną wartość - o życiu Mahometa można się dowiedzieć jedynie z aluzji. O wiele cenniejszym i bogatszym są hadisy - przypowieści o życiu proroka, mające podsuwać muzułmanom konkretne wzory do naśladowania. Wiele hadisów najprawdopodobniej wymyślono jednak po śmierci Mahometa.

Używane w Polsce i większości krajów europejskich imię Mahomet wywodzi się z łaciny i w tej formie jest znane od średniowiecza. Wielu wyznawców islamu uważa jednak, że jedyną poprawną formą imienia proroka jest Muhammad, w tej postaci bowiem imię proroka jest wymawiane w języku arabskim. Forma ta przyjęła się obecnie również w krajach anglojęzycznych (formę Mahomet słowniki języka angielskiego uznają za archaiczną).

Mahomet określany jest często jako Wysłannik Allaha (ar. رسولﻠﻠه Rasulullah lub Rasul Allah). Po wspomnieniu imienia proroka muzułmanie zwyczajowo dodają słowa صلى الله عليه وسلم salla Allahu alajhi wa salām ("pokój z nim"). Od czasów późnego średniowiecza świat islamu zna również 201 "szlachetnych imion" proroka (al-asma asz-szarifa). Nadmierna cześć w stosunku do Mahometa jest zwalczana przez wahhabitów, sugerujących że jest to rozmywanie monoteizmu.

Ilustracja miesiąca

Posąg Świętowita w Arkonie – rzeźba współczesna.

Postacie

Ignacy Krasicki herbu Rogala (ur. 3 lutego 1735 w Dubiecku, zm. 14 marca 1801 w Berlinie) – biskup warmiński od 1767, arcybiskup gnieźnieński od 1795, książę sambijski, hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, prezydent Trybunału Koronnego w Lublinie w 1765, poeta, prozaik i publicysta, kawaler maltański zaszczycony Krzyżem Devotionis. Jeden z głównych przedstawicieli polskiego oświecenia. Nazywany „księciem poetów polskich”. Jako biskup warmiński z rozmachem urządzał swoje rezydencje w Lidzbarku Warmińskim i Smolajnach. Z racji pełnionej funkcji zasiadał w Senacie Rzeczypospolitej.

W 1781 r. wydał nakładem drukarni Michała Grölla w Warszawie dwutomowy Zbiór potrzebniejszych wiadomości, drugą po Nowych Atenach polską encyklopedię powszechną. Jest również autorem dzieła uznawanego za pierwszą polską powieść (Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki). Tworzył głównie bajki, satyry i poematy heroikomiczne.

Anegdota mówi, iż zachętą do powstania poematu Monachomachia stała się rozmowa z Fryderykiem II pruskim w pałacu Sanssouci. Krasicki mieszkał tu w apartamencie zajmowanym niegdyś przez Woltera. W żartobliwym heroicum o zwaśnionych zakonnikach realizuje X.B.W. oświeceniową konwencję gatunku. Edycja tekstu stała się nieomal skandalem obyczajowym.

Najtrwalszym pomnikiem literackim oświecenia są Bajki. Osadzone w europejskiej tradycji gatunku są niedoścignione w swym artystycznym pięknie. Aktualną obserwację nad światem i naturą człowieka zawarł poeta także w Satyrach.

Ciekawostki

Czy wiesz, że...

Religie

Religie: bahaizm, buddyzm, chrześcijaństwo, dźinizm, hinduizm, islam, judaizm, konfucjanizm, manicheizm, mazdaizm, mitraizm, mitologia grecka, religia starożytnego Egiptu, religia starożytnego Rzymu, rodzimowierstwo, shinto, sikhizm, szamanizm, taoizm, zaratusztrianizm, nowe ruchy religijne