Porzeczka - Polski Serwis Naukowy

Zobacz hasło porzeczka w Wikisłowniku

Porzeczka czarna

Porzeczka agrest

Polskie porzeczki

Porzeczka alpejska

Porzeczka (Ribes L.) – rodzaj krzewu z rodziny agrestowatych. Należy tu ok. 150 gatunków występujących na obszarach o klimacie umiarkowanym na całej półkuli północnej. 6 gatunków rośnie dziko w Polsce. Gatunkiem typowym jest Ribes rubrum L..

Okwiat, okrywa kwiatowa (ang. perigon, perianth, łac. perigonium, perianthium) – część kwiatu złożona zwykle z kielicha (kalyx) i korony (corolla), może występować także kieliszek (epikalyx). Okwiat służy ochronie pręcików i słupków, a także jako powabnia u roślin owadopylnych dzięki zapachowi i kolorom, dla zapylających je owadów, ptaków, ssaków i innych zwierząt.

Porzeczka zwyczajna, p. pospolita, p. czerwona (Ribes rubrum L.) – gatunek krzewu należący do rodziny agrestowatych (Grossulariaceae). Pochodzi z Europy Zachodniej, rozprzestrzenił się także w innych regionach. W Polsce gatunek uprawiany.

Morfologia

Krzewy zimozielone lub o sezonowym ulistnieniu i osiągające wysokość do 3 m. Liście duże, 2-7 klapowe, dłoniasto wcinane, przylistki nie występują. Kwiaty zazwyczaj niepozorne, małe, zebrane w długie grona. Słupek zwykle dwukrotny, zalążnia z wklęsłym dnem kwiatowym. Owoce: kulista jagoda koloru białego, czerwonego lub czarnego, na której pozostają resztki okwiatu.

Uprawa roślin – całokształt zabiegów stosowanych w produkcji roślinnej, obejmujących uprawę roli, nawożenie, siew i sadzenie roślin, pielęgnację, zbiór i przechowywanie plonów. Zabiegi te mają na celu otrzymanie jak najwyższych plonów.

Porzeczka zwyczajna, p. pospolita, p. czerwona (Ribes rubrum L.) – gatunek krzewu należący do rodziny agrestowatych (Grossulariaceae). Pochodzi z Europy Zachodniej, rozprzestrzenił się także w innych regionach. W Polsce gatunek uprawiany.

Zastosowanie

Roślina uprawna: uprawa porzeczki rozpowszechniona jest głównie w Europie. W Polsce zajmuje ważne miejsce w uprawie roślin jagodowych. Porzeczki bywają sadzone również w ogródkach przydomowych. Rozmnaża się łatwo wegetatywnie za pomocą odkładów. Lubi gleby wilgotne. Gatunki sadownicze odporne na mróz, część ozdobnych (np. R. sanguineum) w czasie ostrych zim przemarza.

Sztuka kulinarna: owoce nadają się na galaretki, dżemy, soki, wina, nalewki, kompoty, można jadać je na surowo. Zawierają cukier, pektyny, duże ilości witaminy C i witaminy PP.

Systematyka

Synonimy

Botrycarpum A. Rich., Botryocarpium Spach, Calobotrya Spach, Cerophyllum Spach, Chrysobotrya Spach, Coreosma Spach, Grossularia Mill., Liebichia Opiz, Rebis Spach, Ribesium Medik., Rolsonia Rchb.

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Dżem - przetwór owocowy sporządzany z całych owoców lub ich części. Dżem przygotowuje się gotując owoce z dużą ilością cukru. W zależności od rodzaju dżemu jak i rodzaju owoców, dżemy mogą zawierać dodatki zagęszczające; pektynę lub rzadziej żelatynę.

Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do monotypowej rodziny agrestowate Grossulariaceae, która wraz z skalnicowatymi Saxifragaceae tworzy grupę siostrzaną wchodzącą w skład rzędu skalnicowców. Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Saxifraganae Reveal, rząd skalnicowce (Saxifragales Dumort.), rodzina agrestowate (Grossulariaceae DC. in Lam. & DC.), podrodzina Ribesioideae K. Koch, plemię Ribesieae Horan, rodzaj porzeczka (Ribes L.).

Porzeczka złota (Ribes aureum Pursh) – gatunek krzewu z rodziny agrestowatych. W naturze rośnie w zachodniej części Ameryki Północnej, poza tym szeroko rozpowszechniony w strefie umiarkowanej półkuli północnej, głównie jako gatunek uprawny. W Polsce stosowany w ogrodnictwie często jako podkładka.

Krzew - roślina wieloletnia o zdrewniałej łodydze, czasem także korzeniach, przekraczająca 0,5 m wysokości. Krzewy mają krótki pęd główny, z którego wyrastają równorzędne, rozgałęziające się pędy boczne. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej, która u drzew przechodzi przez system pędowy. W rozwoju krzew powstaje przez rozwój pączków bocznych, znajdujących się u nasady pędu głównego, który zostaje szybko opanowany przez tworzące się liczne pędy boczne i wcześnie zamiera. Krzewy mają korzeń palowy, podobnie jak drzewa.

Gatunki flory Polski

porzeczka agrest, agrest (Ribes uva-crispa L., syn. R. grossularia L.)

porzeczka alpejska (Ribes alpinum L.)

porzeczka biała (Ribes niveum L.)

porzeczka czarna (Ribes nigrum L.)

porzeczka czerwona, p. dzika (Ribes spicatum E. Robson, syn. R. schlechtendalii Lange)

porzeczka krwista (Ribes sanguineum Pursh) – gatunek uprawiany

porzeczka skalna (Ribes petraeum Wulfen)

porzeczka złota (Ribes aureum Pursh) – gatunek uprawiany

porzeczka zwyczajna (Ribes rubrum L., syn. R. vulgare Lam.) – antropofit zadomowiony

Pozostałe gatunki (wybór)

Ribes acerifolium T.J. Howell

Ribes amarum McClatchie

Ribes americanum P. Mill.

Ribes binominatum Heller

Ribes bracteosum Dougl. ex Hook.

Ribes californicum Hook. & Arn.

Ribes canthariforme Wiggins

Ribes cereum Dougl.

Ribes cruentum Greene

Ribes curvatum Small

Ribes cynosbati L.

Ribes divaricatum Dougl.

Ribes echinellum (Coville) Rehd

Ribes erythrocarpum Coville & Leib.

Ribes fasciculatum Sieb. & Zucc. – porzeczka japońska

Ribes odoratum Wendl. – porzeczka wonna

Mieszańce

porzeczkoagrest (Ribes ×nidigrolaria) – skrzyżowanie porzeczki czarnej i agrestu.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-28].
Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Ribes (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.