Potomstwo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy biologii. Zapoznaj się również z: ogół potomków (zstępnych) człowieka.

Zobacz hasło potomstwo w Wikisłowniku

Potomstwo - są to organizmy, które posiadają część materiału genetycznego swoich rodziców. Zazwyczaj u zwierząt rodzice są przywiązani do swojego potomstwa: opiekują się nim, karmią je, bronią go przed niebezpieczeństwem itp.

Jajo - jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.

Likaon, simir (Lycaon pictus) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych, należący do reliktowej linii psowatych, dawniej występujący na prawie całym kontynencie afrykańskim, łącznie z Saharą, a w starożytności także na Bliskim Wschodzie aż po Babilonię. Obecnie jest jednym z najrzadszych dużych mięsożerców. Likaon ma bardzo silny instynkt stadny, który sprawia, że żyje i poluje w dużych watahach. Jest bardzo wytrzymałym drapieżnikiem – może gonić ofiarę przez wiele kilometrów. Najchętniej poluje na antylopy. Żywi się głównie mięsem, czasami dietę uzupełnia pokarmem roślinnym. Blisko spokrewniony z cyjonem (Cuon alpinus), jest jednak od niego trochę większy. Jego główni wrogowie to lwy (które często zabijają likaony) i hieny cętkowane. Inteligencją dorównują wilkom, natomiast przewyższają je stopniem rozwoju zachowań społecznych. Są najbardziej skutecznymi łowcami dużych zwierząt wśród wszystkich ssaków. Obecnie poświęca się coraz więcej uwagi tym bardzo zagrożonym ssakom drapieżnym Afryki (drugi na liście zwierząt zagrożonych ssak drapieżny Afryki - zob. kaberu).

Opieka nad potomstwem u zwierząt

Opieka rodzicielska, etologiczne, instynktowe zachowania się jednego lub obojga rodziców zwierząt wobec potomstwa; opieka nad potomstwem może mieć zasadniczo jedną z dwóch postaci: opieki pośredniej lub bezpośredniej.

Opieka pośrednia

Opieka pośrednia może mieć formę opieki uprzedniej — zapewnienie potomstwu warunków odpowiednich tylko dla początku rozwoju (bez kontaktu z rodzicami w tym stadium, np. składanie jaj przez muchę plujkę w mięsie) lub formę opieki zapewniającej odpowiednie warunki dla wyklucia się i rozwoju w dalszych etapach (np. u pszczół samotnych, nastecznikowatych lub grzebaczowatych).

Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 000 gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.

Tukany (Ramphastidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych (Piciformes). Obejmuje gatunki leśne, zamieszkujące Amerykę od południowego Meksyku po Paragwaj i północną Argentynę.

Opieka bezpośrednia

U ludzi występuje typ opieki bezpośredniej

Opieka bezpośrednia (forma wyższa) zaczyna się od wybrania, a czasem nawet przygotowania, miejsca wydania na świat potomstwa lub złożenia jaj. Trwa po przyjściu na świat potomstwa i polega na bezpośrednim kontakcie. Jest ona znana przede wszystkim u ptaków i ssaków, niektórych ryb, płazów i gadów; spośród owadów występuje u skorka, a także u wielu żądłówek zarówno samotnych, jak i społ. U niektórych żądłówek może się zaczynać tuż przed złożeniem jaj, kontynuować w kontakcie z nimi, kończyć się przed wykluciem larw (jak u piaskówki) lub przebiegać równocześnie z ich rozwojem (jak u wardzanka czy grabarzy). Bezpośrednia opieka nad potomstwem jest krótsza u zagniazdowników i dłuższa (oraz z większym nakładem) u gniazdowników.

Zagniazdownik (ang. precocial species) - określenie gatunków ptaków, których pisklęta bardzo szybko po wykluciu z jaja są zdolne do samodzielnego życia i nie przebywają w gnieździe. Są one pokryte gęstym puchem, sprawnie chodzą, biegają (niektóre także pływają), potrafią utrzymać stałą temperaturę ciała. Opuszczają gniazdo w trakcie pierwszego dnia od wyklucia i samodzielnie zbierają pokarm (wskazywany przez rodziców). Samice przez pewien czas prowadzą je, chronią przed napastnikami i ogrzewają pod skrzydłami.

Irbis, zwany też panterą śnieżną i śnieżnym leopardem (Panthera uncia) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych (Felidae), występujący na terenach Azji Środkowej.

Podział ról

Choć u wielu gatunków zwierząt tylko jedno z rodziców opiekuje się potomstwem, to wiele jest przypadków (zwłaszcza u ptaków), gdy oboje rodzice podejmują ten trud lub ma miejsce podział ról — jeden osobnik zajmuje się młodymi czy jajami, a drugi go karmi (jak np. u tukana); u niektórych ssaków oboje rodzice opiekują się dziećmi, np. u likaona czy pantery śnieżnej, u większości jednak potomstwem opiekuje się głównie samica (np. u niedźwiedzi).

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Gniazdowniki (ang.: altricial species) - określenie gatunków ptaków, których pisklęta po wykluciu są niedołężne i wymagają opieki rodziców, w związku z czym dłuższy czas spędzają w gnieździe. Gniazdowniki najczęściej wykluwają się nagie (bez upierzenia) i ślepe, czasami są pokryte rzadkim puchem. Nie potrafią same zdobywać pożywienia i są całkowicie uzależnione od pomocy dorosłych ptaków, które je ogrzewają i karmią.