Potyczka pod Baumgarten - Braszowicami

Potyczka pod Baumgarten (Braszowicami) między oddziałami pruskimi i austriackimi odbyła się 27 lutego 1741 w czasie I wojny śląskiej i była pierwszym starciem zbrojnym kampanii 1741 roku.

Dnia tego Fryderyk Wielki udał się ze szwadronem grenadierów konnych na inspekcję posterunków wojskowych na linii frontu prusko-austriackiego. Został rozpoznany przez biwakujących paręset metrów dalej huzarów austriackich, którzy puścili się za nim i jego oddziałem w pogoń. Pod wsią Baumgarten (ob. Braszowice) doszło do walki między Austriakami a Prusakami, podczas gdy król wraz z jednym z adiutantów popędził galopem w stronę pobliskiego klasztoru Camenz (ob. Kamieniec Ząbkowicki), gdzie opat Tobias Stusche (rządził 1741-1747) dał mu schronienie.

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Zakon mniszy, zakon kontemplacyjny (z gr. μοναχός monachos – samotnik, z łac. contemplare - wpatrywać się), – katolicka i prawosławna forma życia zakonnego, polegająca w pierwotnej wersji na całkowitym odcięciu się od świata zewnętrznego i życie w całkowitym odosobnieniu lub w nielicznej zamkniętej wspólnocie, poświęcone prawie wyłącznie modlitwie i kontemplacji Boga.

Grenadierzy pruscy przegrali potyczkę pod Baumgarten, stracili sztandar pułkowy i zostali rozproszeni, tak że Austriakom nie stało nic na przeszkodzie, by ścigać dalej Fryderyka. Gdy jednak przybyli do klasztoru, napotkali mnichów pogrążonych w modlitwie. Brat furtian (odźwierny) indagowany przez Austriaków, oświadczył, że koło klasztoru nie przejeżdżali żadni pruscy oficerowie.

Wojny śląskie (1740-1763) – trzy wojny między Austrią Habsburgów i Prusami Hohenzollernów o panowanie nad Śląskiem, w wyniku których większość Śląska wraz z ziemią kłodzką znalazły się w granicach tych ostatnich, a wraz z nimi od 1871 w zjednoczonych przez Hohenzollernów Niemczech.

Furtian - zakonnik będący odźwiernym klasztoru, posiadający klucze do furty klasztornej oraz nadzorujący i pilnujący porządku przy wchodzeniu i wychodzeniu z klasztoru. Każdy zakon ma ściśle określone reguły, kto może wchodzić lub opuszczać mury klasztorne.

Po tym incydencie Fryderyk II wydał dekret, gdzie postanowił, że w przypadku, gdyby dostał się do niewoli – rząd pruski musi kontynuować wojnę z jeszcze większą zaciętością, nie mając podejmować żadnych niegodnych kroków w celu jego uwolnienia.

Opatowi Stuschemu i klasztorowi uratowanie Fryderyka nic nie pomogło, gdyż król obłożył klasztor wielkimi podatkami i kontrybucjami.

Grenadier (z franc.) – formacja piesza powstała na zachodzie Europy w pierwszej połowie XVII w., której głównym zadaniem było miotanie granatów ręcznych. W XVIII wieku oddziały grenadierów przekształciły się w doborowe jednostki przeznaczone do ataków na bagnety.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Bibliografia

Georg von Alten, Handbuch für Heer und Flotte, tom I, Berlin 1909

Paul Skobel, Berthold Zwiener, Eine wichtige Entscheidung über das Schicksal Preußens am 27. Februar 1741, Frankenstein 1925

Linki zewnętrzne

Kopia cyfrowa Eine wichtige Entscheidung über das Schicksal Preußens am 27. Februar 1741 dostępna w Dolnośląskiej Bibliotece Cyfrowej