Powiat brzeski - nadbużański - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy powiatu II Rzeczypospolitej. Zapoznaj się również z: Powiat brzeski (1795-1915).

Powiat brzeski powiat województwa poleskiego II Rzeczypospolitej. Jego siedzibą było miasto Brześć nad Bugiem. W skład powiatu wchodziło 22 gminy wiejskie, 1 miasto i 2 miasteczka.

Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk to instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk, z siedzibą w Warszawie na Rynku Starego Miasta 29/31, w tzw. kamienicy książąt mazowieckich. Instytut powstał w roku 1953 jako placówka PAN i jego twórcą oraz pierwszym dyrektorem był wybitny historyk średniowiecza prof. dr Tadeusz Manteuffel.

Gmina Wierzchowice – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w woj. poleskim (obecnie na pograniczu Polski i Białorusi). Siedzibą gminy było miasteczko Wierzchowice (223 mieszk. w 1921 roku).

12 grudnia 1920 r. pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych z powiatu wyłączono gminy: Połowce, Wierzchowiec, Dmitrowicze i Dworce do nowo utworzonego powiatu białowieskiego.

Demografia

W grudniu 1919 roku powiat brzeski okręgu brzeskiego ZCZW zamieszkiwały 81 497 osoby. Na jego terytorium znajdowało się 491 miejscowości, z których 4 miały 1–5 tys. mieszkańców i jedna powyżej 5 tys. mieszkańców. Był nią Brześć Litewski z 14 005 mieszkańcami.

Gmina Przyborowo dawna gmina wiejska istniejąca do 1928 roku w woj. poleskim II Rzeczypospolitej (obecnie na Białorusi). Siedzibą władz gminy było Przyborowo (645 mieszk. w 1921 roku ).

Powiat białowieski – powiat województwa białostockiego II Rzeczypospolitej. Siedzibą władz powiatowych była wieś Białowieża. W powiecie nie było miast, a jedynym miasteczkiem była Narewka Mała (1205 mieszk. a 1921 roku).

Oświata

W powiecie brzeskim okręgu brzeskiego ZCZW, w roku szkolnym 1919/1920 działały 63 szkoły powszechne, 4 szkoły średnie i 10 szkół zawodowych. Ogółem uczyło się w nich 4141 dzieci i pracowało 136 nauczycieli.

Podział administracyjny

Gminy

Dmitrowicze

Domaczewo (pocz. gmina Domaczów)

Dworce (do 1928)

Kamienica Żyrowiecka (pocz. gmina Kamienica Żyrowicka)

Łyszczyce (do 1928)

Połowce (do 1928)

Przyborowo (do 1928)

Radwanicze (do 1928)

Wojska (do 1928)

Życin (do 1928)

Miasta

Brześć nad Bugiem

Kamieniec Litewski

Wysokie Litewskie

Dalsze losy

W latach 1939–1941 powiat pod okupacją sowiecką, od 1941 do 1944 – niemiecką. W 1945 prawie w całości wszedł w skład Białorusi (poza częściami gmin: Połowce, Wołczyn i Wysokie Litewskie).

Gmina Dmitrowicze – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w woj. poleskim (obecnie na Białorusi). Siedzibą gminy były Dmitrowicze (402 mieszk. w 1921 roku).

Gmina Kamieniec Litewski – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w woj. poleskim (obecnie na Białorusi). Siedzibą gminy był Kamieniec Litewski, który stanowił odrębną gminę miejską (2348 mieszk. w 1921 roku ).

Zobacz też

podział administracyjny II RP

województwo poleskie

Powiat brzeski (1795-1915)

Przypisy

Dz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 5, poz. 43
I. Tablice ogólne. W: Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). Lwów – Warszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych, 1920, s. 25, seria: Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera.
Joanna Gierowska-Kałłaur: Rozdział VII. Szkolnictwo na ziemiach podległych Zarządowi Cywilnemu Ziem Wschodnich. W: Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnistwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 243. ISBN 83-88973-60-6. (pol.)
12 kwietnia 1928 r. została zniesiona, a jej terytorium włączone do gmin: Horodeczna, Szereszów w powiecie prużańskim i Kamieniec litewski w powiecie brzeskim (Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 427).
12 kwietnia 1928 r. włączono wsie Osowa i Lachowce ze zniesionej gminy Mokrany z powiatu kobryńskiego (Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 427).
12 kwietnia 1928 r. włączono zniesioną gminę Mokrany z powiatu kobryńskiego (Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 427).

Bibliografia

Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). Lwów – Warszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych, 1920, s. 50, seria: Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera.

Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnistwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 447. ISBN 83-88973-60-6.

Powiat brzeski, ujazd brzeski – powiat znajdujący się w latach 1795–1915 w granicach Imperium Rosyjskiego jako część guberni: słonimskiej, litewskiej i grodzieńskiej.

Województwo poleskie – . Po pożarze miasta w sierpniu 1921 stolicę przeniesiono do . W 1921 województwo składało się z 10 powiatów, 17 miast i 113 gmin i zajmowało powierzchnię 42.280 km². Województwo istniało do 1939.

Źródła

Èncyklapèdyâ hìstoryì Belarusì, Tom II, Mińsk 1994