Powiat gryficki - Polski Serwis Naukowy

Powiat gryficki – powiat w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Siedzibą władz powiatu jest miasto Gryfice.

Według danych z 30 czerwca 2010 r. powiat miał 60 612 mieszkańców.

Na terenie powiatu występuje przemysł spożywczy i drzewny. Pas wybrzeża bałtyckiego z piaszczystymi plażami jest znaczącym atutem, który czyni turystykę istotnym elementem gospodarki, szczególnie w gminie Rewal i Trzebiatów.

Stała Wystawa Pomorskich Kolei Wąskotorowych w Gryficach – wystawa, która powstała w 1993 z dawnego muzeum i skansenu kolei wąskotorowych Pomorza Zachodniego, funkcjonującego od 1973. Zlokalizowana jest przy ul. Błonie 2 i obejmuje 5,5 tys. m² powierzchni. W latach 1978-2009 była jednostką organizacyjną Muzeum Kolejnictwa w Warszawie Od 1 kwietnia 2010 została włączona w struktury Muzeum Morskiego, oddziału Muzeum Narodowego w Szczecinie.
Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

W skład powiatu wchodzą:

gminy miejsko-wiejskie: Gryfice, Płoty, Trzebiatów

gminy wiejskie: Brojce, Karnice, Rewal

W obrębie powiatu znajdują się 3 miasta: Gryfice, Płoty, Trzebiatów.

Położenie

Mapa powiatu w miejscowościami

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia powiatu wynosiła 1017,37 km². Powiat stanowi 4,44% powierzchni woj. zachodniopomorskiego i zajmuje pod tym względem 13. miejsce.

Powiat gryficki leży na Pobrzeżu Szczecińskim, obejmując w większości Równinę Gryficką, środkową część Wybrzeża Trzebiatowskiego, a także małe fragmenty równin: Nowogardzkiej i Goleniowskiej (południowo-zachodnia część gminy Płoty).

Otton z Bambergu, także Otto z Bambergi, niem. Otto von Bamberg (ur. ok. 1060 – zm. 1139) – biskup niemieckiego miasta Bamberg od 1102 roku, kanclerz cesarza Henryka IV, misjonarz, święty katolicki zwany "Apostołem Pomorza".
Pokój westfalski – wielostronny układ kończący wojnę trzydziestoletnią 1618-1648, zawarty 24 października 1648 między Habsburgami austriackimi (cesarz Ferdynand III) a Francją (w której małoletniego Ludwika XIV zastępował w rządach pierwszy minister, kardynał Jules Mazarin) i jej sojusznikami w Münsterze oraz między Habsburgami a Szwecją w Osnabrück. Jeden z najbardziej znaczących traktatów międzynarodowych w historii nowożytnej Europy.

Granicę północną powiatu na odcinku 40 km wyznacza brzeg Morza Bałtyckiego, od zachodu graniczy z powiatami: kamieńskim i goleniowskim, granicę wschodnią stanowi powiat kołobrzeski, a od południa powiat gryficki graniczy z powiatem łobeskim, którego utworzenie w 2002 roku wpłynęło na obecny kształt powiatu gryfickiego.

Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (od czerwca 2000 do lipca 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP.
Droga krajowa nr 6 – droga krajowa w północnej części kraju prowadząca od przejścia granicznego Kołbaskowo do Łęgowa o długości ok. 351 km. Droga nr 6 przebiega przez województwa zachodniopomorskie i pomorskie. Jest połączeniem niezbędnym dla ruchu osobowo-towarowego między dwoma najważniejszymi ośrodkami miejskimi w północnej Polsce, tzn. Szczecinem wraz z aglomeracją oraz Trójmiastem.

Środowisko naturalne

Rzeka Rega

Powiat gryficki posiada znaczne zasoby wód powierzchniowych. Główną oś hydrograficzną powiatu stanowi rzeka Rega, będąca jedną z największych rzek Pomorza, a także charakteryzująca się dość znaczną gęstością sieci rzecznej. Rzeka płynie przez wszystkie miasta powiatu aż do ujścia w mrzeżyńskim porcie. Wybrzeże powiatu obejmuje teren od Pobierowa do portu w Dźwirzynie (powiat kołobrzeski). Największe zbiorniki wodne to jezioro Resko Przymorskie, Liwia Łuża oraz Jezioro Rejowickie. Inne mniejsze to m.in. Jezioro Lisowskie, Jezioro Kołomąckie, Jezioro Łopianowskie, Jezioro Trzygłowskie Pierwsze i Drugie, Rybokarty.

Powiat kołobrzeski – powiat w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kołobrzeg.
Wybrzeże Trzebiatowskie (PLB320010) – obszar specjalnej ochrony ptaków w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, o powierzchni 31 757,6 ha, w całości w woj. zachodniopomorskim, na Pobrzeżu Szczecińskim. Celem utworzenia obszaru jest ochrona populacji dziko występujących ptaków oraz utrzymanie ich siedlisk w niepogorszonym stanie. Stwierdzono występowanie na tym terenie 35 gatunków ptaków z Załącznika II Dyrektywy Ptasiej.

Według podziału hydrograficznego Polski powiat gryficki położony jest w granicach czterech głównych obszarów zlewniowych: dorzeczu Regi, zlewni cieśniny Dziwny, zlewni jeziora Resko Przymorskie, zlewni przymorza od Dziwny do Regi.

Klimat

Północna część powiatu posiada cechy charakterystyczne dla klimatu morskiego; mała amplituda roczna, sezonowa i dzienna temperatur powietrza, duża wilgotność i wietrzność, krótki okres występowania zimy, chłodniejsze lato i łagodniejsza zima oraz znaczna ilość opadów. Część południowo-wschodnia jest pod wyraźnym wpływem klimatu kontynentalnego, który cechuje się wyższymi temperaturami powietrza latem i niższymi zimą, dłuższym okresem trwania zimy z dłużej zalegającą pokrywą śnieżną, dłuższymi okresami ciszy. Pory roku są w tej strefie wyraźniej zaznaczone. Zróżnicowanie klimatu ma ogromne znaczenie w gospodarce rolnej.

Jezioro Kołomąckie – jezioro na Równinie Gryfickiej w zlewni rzeki Wołczy, położone w gminie Gryfice, w woj. zachodniopomorskim, o powierzchni 33,1 ha. Średnia głębokość zbiornika to 2,6 m, a maksymalna głębokość to 4,6 m. Objętość wody Jeziora Kołomąckiego wynosi 860,6 tys. m³. Zwierciadło wody jeziora znajduje się na wysokości 22,7 m n.p.m.
Równina Nowogardzka (313.32) - mezoregion fizycznogeograficzny w północno-zachodniej Polsce, będący częścią Pobrzeża Szczecińskiego, w województwie zachodniopomorskim.

Przyroda

Młody kormoran czarny nad rzeką Regą

Według danych z 2004 roku na terenie powiatu gryfickiego ustanowiono 83 pomniki przyrody. W powiecie utworzono 4 rezerwaty przyrody. Pierwszy w 1959 roku rezerwat faunistyczny "Jezioro Liwia Łuża" (239,68 ha) dla ochrony stanowiska lęgowego, rzadkiego wówczas łabędzia niemego. Obiekt stanowi ostoję wielu gatunków ptactwa wodno–błotnego. Na zachód od miasta Płoty znajduje się rezerwat florystyczny "Wrzosowisko Sowno" (39,27 ha), gdzie występują zbiorowiska roślinne oraz rzadkie gatunki roślin porastające torfowisko przejściowe. W północnej części powiatu ustanowiono rezerwat florystyczny "Roby" (84,40 ha), mający na celu zachowanie stanowisk roślin naczyniowych i zarodnikowych. W 2010 roku utworzono rezerwat leśny "Nadmorski bór bażynowy w Mrzeżynie" (8,92 ha), gdzie występuje w pełni wykształcone zbiorowisko leśnego boru bażynowego na typowym siedlisku wydm nadmorskich.

Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.
Droga wojewódzka nr 105 (DW105) - droga wojewódzka w północnej części woj. zachodniopomorskiego o długości 40 km łącząca Świerzno z DK6 koło Rzesznikowa. Droga przebiega przez 3 powiaty: kamieński (gmina Świerzno), gryficki (gminy: Gryfice i Brojce) i kołobrzeski (gmina Rymań).

Na terenie powiatu gryfickiego znajduje się również 7 użytków ekologicznych na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwa Resko o łącznej powierzchni 119,59 ha. Wszystkie użytki ekologiczne oznakowane są tablicami informacyjnymi.

W 2010 r. lasy zajmowały 20 818 ha, co stanowiło 20,5% powierzchni powiatu. Użytki rolne w 2005 r. zajmowały 66,1% powierzchni powiatu – 67 352 ha.

W północnej części powiatu zostały wytyczone 2 obszary Natura 2000 – Trzebiatowsko-Kołobrzeski Pas Nadmorski orz "Wybrzeże Trzebiatowskie".

Wincenty Witos (ur. 22 stycznia 1874 w Wierzchosławicach koło Tarnowa, zm. 31 października 1945 w Krakowie) – polski polityk, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier.
Konflikt o spław rzeką Regą – jeden z zatargów handlowych na Pomorzu pomiędzy Gryficami a klasztorem białobockim i Trzebiatowem, trwający w latach 1317–1686.

Turystyka

Latarnia morska w Niechorzu

Powiat ze względu na swoje nadmorskie położenie jest odwiedzany w okresie wakacyjnym przez dużą liczbę turystów, ze względu na małą odległość od Bałtyku. Turyści mogą wziąć udział również w spływach kajakowych, które płyną zarówno rzeką Regą jak i jej dopływami.

Powiat goleniowski – powiat w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Goleniów.
Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

Teren powiatu obejmuje trzy miasta (Gryfice, Płoty, Trzebiatów), którym nadano prawa miejskie już w XIII w., dzięki czemu posiadają wiele zabytków. Tereny wiejskie były zamieszkiwane przez niemieckich arystokratów, którzy prowadzili folwarki i budowali swoje pałacyki. W większości wsi sołeckich znajdują się wybudowane przez okoliczną ludność zabytkowe kościoły. Do najczęściej odwiedzanych w gminie obiektów zabytkowych można zaliczyć kościół mariacki w Trzebiatowie (jeden z wyższych w kraju), latarnię morska w Niechorzu oraz ruiny kościoła w Trzęsaczu.

Równina Gryficka (313.33) – mezoregion fizycznogeograficzny Pobrzeża Szczecińskiego, będący falistą wysoczyzną morenową na wschód od cieśniny Dziwny, na zachód od doliny rzeki Parsęty i na północ od pradoliny pomorskiej. Powierzchnia mezoregionu wynosi ok. 2100 km².
Województwo koszalińskie powstało z podziału województwa szczecińskiego po reformie administracyjnej w 1950 r. Według danych z 1950 blisko 25% sposród Polaków przesiedlonych na teren ówczesnego województwa po II wojnie światowej stanowili Kresowianie. Województwo o powierzchni 17 774 km² (10 miejsce) i ludności w 1972 r. 774 000 mieszkańców obejmowało część wschodnią obecnego województwa zachodniopomorskiego, zachodnią część pomorskiego oraz północny fragment wielkopolskiego. W 1967 r. podzielone było na 12 powiatów ziemskich oraz 2 grodzkie (Koszalin i Słupsk). Siedzibami powiatów ziemskich były: Białogard, Bytów, Człuchów, Drawsko Pomorskie, Kołobrzeg, Koszalin, Miastko, Sławno, Słupsk, Szczecinek, Wałcz i Złotów. Graniczyło z 4 województwami: od zachodu ze szczecińskim, od południa z poznańskim, od południowego wschodu z bydgoskim oraz od wschodu z gdańskim.

Szlaki turystyczne

Przez teren powiatu biegną 3 szlaki turystyczne:

Szlak Nadmorski im. Czesława Piskorskiego (Europejski Szlak Dalekobieżny E-9);

Szlak Pobrzeża Rewalskiego;

Szlak Liwiej Łuży.

Od kilku lat władze powiatu wprowadzają projekt szlaków rowerowych Gryfland, polegający na stworzeniu jednolitego systemu identyfikacji szlaków oraz współpracy gmin w ramach ich utrzymywania. W ramach projektu utworzono kilka szlaków rowerowych:

Pogorzelica – wieś, nadmorska miejscowość wypoczynkowa i kąpielisko morskie w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, w gminie Rewal nad Morzem Bałtyckim.
Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Niechorzu – placówka muzealna, której wystawy rybołówstwa bałtyckiego, ukazują specyfikę zawodu rybaka oraz przedstawiają wycinek kultury pomorskiej. Muzeum gromadzi i zabezpiecza zabytki związane z historią, tradycją i kulturą rybacką Pomorza Zachodniego.

czerwony szlak rowerowy (trasa: Trzebiatów→ Brojce→ Gryfice) o długości 47,5 km;

zielony szlak rowerowy (trasa: Płoty→ Trzygłów→ Gryfice→ Cerkwica→ Trzęsacz) o długości 52 km;

czarny szlak rowerowy (trasa: Brojce→ Górzyca→ Otok→ Cerkwica) o długości 22,5 km;

żółty szlak rowerowy (trasa: Płoty→ Wyszogóra→ Lisowo→ Płoty) o długości 18 km;

międzynarodowy szlak rowerowy R-10 - szlak wytyczony wzdłuż wybrzeża Bałtyku, (trasa w powiecie: Trzęsacz→ Niechorze→ Trzebiatów→ Mrzeżyno) o długości w powiecie 40,2 km.

Większość szlaków rowerowych przebiega po drogach samochodowych. Infrastrukturą i oznaczeniem wszystkich szlaków rowerowych opiekuje się Powiatowe Centrum Marketingu, Rozwoju Gospodarczego i Integracji Europejskiej.

Droga wojewódzka nr 103 – droga wojewódzka w północnej części woj. zachodniopomorskiego o długości 36 km łącząca Kamień Pomorski z Trzebiatowem. Droga przebiega przez dwa powiaty: kamieński (gminy: Kamień Pomorski i Świerzno), gryficki (gminy: Karnice i Trzebiatów).
Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.

Historia

Powiat Gryfice w 1905 r.

Teren powiatu od XII do XVII wieku związany był z panującą na Pomorzu Zachodnim dynastią Gryfitów. Miasta posiadały dużą swobodę m.in. na przełomie XII/XIII wieku Trzebiatów i Gryfice prowadziły przeciwko sobie liczne konflikty. Od XIII wieku rozpoczęło się osadnictwo niemieckie na Pomorzu Zachodnim, co istotnie wpłynęło na strukturę ludności tutejszych terenów.

Droga wojewódzka nr 152 – droga wojewódzka w woj. zachodniopomorskim o długości 57,8 km łącząca drogę nr 163 z drogą krajową nr 6 w Płotach. Droga przebiega przez powiat gryficki, powiat łobeski, powiat świdwiński.
Joachim Stanisław Brudziński (ur. 4 lutego 1968 w Świerklańcu) – polski polityk, nauczyciel akademicki, politolog, poseł na Sejm V, VI i VII kadencji.

W 1618 r. rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia istotnie wpływając na życie mieszkańców. W 1630 r. ziemię gryficką opanowały wojska szwedzkie. W 1637 r. umarł ostatni Gryfita i na mocy pokoju westfalskiego w 1648 roku tereny te zostały włączone do Prus.

W 1723 r. utworzono po raz pierwszy - powiat greifenberdzki (dziś gryficki), w wyniku reformy administracyjnej Królestwa Prus. Był jednym z 19. podlegających bezpośrednio pod Kamerę Wojenną i Domen Królewskich. W 1816 r. po reformie administracyjnej , powiat Greifenberg in Pommern (dziś gryficki) w Prusach, podlegał pod rejencję szczecińską, natomiast w 1938 r., będąc w zasięgu terytorialnym III Rzeszy Niemieckiej, na skutek zmian administracyjnych powiat (niem. Landkreis Greifenberg) przeszedł pod rejencję koszalińską. W 1939 obejmował 765,28 km² powierzchni.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
Kormoran zwyczajny, kormoran czarny (Phalacrocorax carbo) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kormoranów, zamieszkujący w zależności od podgatunku:

W marcu 1945 r. trwały tu walki m.in. I Armii Wojska Polskiego z oddziałami niemieckimi, które następnie osaczone zostały w oblężonym Kołobrzegu.

Powiat gryficki na mapie Polski

W maju 1945 roku zaczęła organizować się polska administracja. W czerwcu powstał Obwód Zagórze - nazwa ta wynikała z tymczasowej nazwy miasta Gryfice (do czerwca 1946). Powiat ten podzielony był na 2 gminy miejskie: Trzebiatów i Zagórze oraz 8 gmin zbiorowych: Brojce, Gołańcz Pomorska, Górzyca, Karnice, Mrzeżyno, Przybiernówko, Sadlno i Trzygłów. Identyczny podział został zachowany według stanu z lipca 1952 r.

Kąpielisko – obiekt rekreacyjny, miejsce przeznaczone do kąpieli, np. na brzegu jeziora, morza lub rzeki. Na strzeżonych kąpieliskach dyżurują ratownicy.
Dziwnów (hist. Dyuennow, Diuenow, niem. Dievenow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dziwnów przy drodze nr 102. Miejscowość wypoczynkowa, kąpielisko morskie, port morski.

W 1954 roku zniesiono podział Polski na gminy, a w ich miejscie wprowadzono gromady. Powiat gryficki podzielono na 2 miasta – Gryfice i Trzebiatów – i 17 gromad: Brojce, Cerkwica, Chomętowo, Dargosław, Gąbin, Gołańcz Pomorska, Gorzysław, Górzyca, Jasiel, Karnice, Przybiernówko, Rogozina, Rotnowo, Rybokarty, Sarbia, Śliwin i Trzygłów. 1 stycznia 1958 roku do powiatu gryfickiego przyłączono z powiatu łobeskiego miasto Płoty oraz gromady Mechowo, Modlimowo, Płoty i Wicimice; równocześnie gromadę Sarbia wyłączono z powiatu gryfickiego i przyłączono do powiatu kołobrzeskiego w woj. koszalińskim.

Kaplica św. Gertrudy w Trzebiatowie (niem. St. Gertrudskapelle, łac. Pauperum hospitale cubiculum) – jedna z trzech zachowanych w Trzebiatowie gotyckich kaplic szpitalnych, od 1957 roku świątynia obrządku bizantyjsko-ukraińskiego pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.
Gmina Trzebiatów – gmina miejsko-wiejska położona w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim. Jej siedziba znajduje się w mieście Trzebiatów. Jest jedną z największych gmin nadmorskich w Polsce, mimo że posiada tylko dwie miejscowości położone nad morzem.

Według stanu z 1 lipca 1960 roku powiat gryficki składał się z 3 miast – Gryfice, Płoty i Trzebiatów – i już tylko 12 gromad: Brojce, Cerkwica, Gorzysław, Górzyca, Gryfice (nowa), Jasiel, Karnice, Płoty, Przybiernówko, Rogozina, Trzebiatów (nowa) i Wicimice. W dniu 1 stycznia 1965 obowiązywał ten sam podział administracyjny.

Straż Graniczna (SG) – jednolita, umundurowana, w pełni zawodowa formacja typu policyjnego. Została powołana do życia ustawą z dnia 12 października 1990, jej funkcjonowanie rozpoczęło się 16 maja 1991 wraz z rozformowaniem Wojsk Ochrony Pogranicza (WOP). Wykonuje zadania związane z ochroną granicy państwowej i kontrolą ruchu granicznego. Nadzór nad formacją sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach ochrony granicy państwowej.
Lapidarium (łac. lapidarius – kamienny) – miejsce przechowywania i prezentowania zgromadzonych okazów kamieni naturalnych i kamiennych fragmentów rzeźb, nagrobków, pomników, elementów pochodzących z zabytkowych budowli. Ekspozycja może znajdować się na wolnym powietrzu lub w zamkniętym pomieszczeniu (muzeum, galeria, park, dziedziniec). Pierwsze lapidaria powstały w okresie renesansu, upowszechniły się w XIX wieku.

1 stycznia 1973 wraz z kolejną reformą administracyjną zniesiono gromady i reaktywowano gminy. Powiat gryficki podzielono na 3 miasta – Gryfice, Płoty i Trzebiatów – i 6 gmin: Brojce, Gryfice, Karnice, Płoty, Rewal i Trzebiatów.

W czerwcu 1975 r. w związku z reformą administracyjną zlikwidowano powiaty. Na obszarze tym zachowały się różne formy powiązań na szczeblu ponadgminnym, m.in. poprzez sąd rejonowy i Urząd Rejonowy w Gryficach.

1 stycznia 1999 r. przywrócono powiat gryficki, który objął 8 gmin: Brojce, Gryfice, Karnice, Płoty, Radowo Małe, Resko, Rewal, Trzebiatów. 15 lutego 2000 r. Rada Powiatu Gryfickiego ustaliła herb powiatu, na którym każda lilia symbolizuje jej gminę.

Na terenie Pomorza Zachodniego na początku XX wieku istniała sieć kolei wąskotorowych użytku publicznego o łącznej długości 740 km torów i była jedną z największych tego typu w Europie. W latach 20. i 30. XX wieku niektóre z nich przebudowano na rozstaw toru 1435 mm tak, że w 1939 r. istniało jeszcze ca. 640 km linii wąskotorowych. Dążąc do centralizacji zarządzania już w 1937 r. utworzono LBD (Landesbahndirektion) z siedzibą w Szczecinie z której w 1940 powstała PLB (Pommersche Landesbahnen). W wyniku tego poszczególne koleje utraciły możliwość zarządzania, a PLB przejęła ich majątek i własność prawną. W 1945 r. koleje te przejęły PKP, jednak ze względu na duże zniszczenia wojenne oraz kradzież infrastruktury niektóre odcinki nie zostały już odbudowane. Na początku lat 50. czynnych było jeszcze ok. 580 km linii o ujednoliconym rozstawie 1000 mm. Obecnie tylko w sezonie letnim eksploatowana jest jedna linia długości ok. 40 km z Gryfic Wąskotorowych do Pogorzelicy Gryfickiej.
Trzebiatów (niem. Treptow an der Rega) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie gryfickim, siedziba miejsko-wiejskiej gminy Trzebiatów. Leży na Pobrzeżu Szczecińskim, nad rzeką Regą, w odległości ok. 8 km od Morza Bałtyckiego.

1 stycznia 2002 r. w wyniku powstania powiatu łobeskiego, od powiatu odłączone zostały gmina Radowo Małe i gmina Resko.

Gospodarka

Kąpielisko w Pobierowie

Według danych z 2010 r. na terenie powiatu działało 7,6 tys. prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 6,5 tys. stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W 2010 r. działalność prowadziło 65 spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego. Największymi skupiskami obiektów handlowych są miasta: Gryfice, Trzebiatów oraz Płoty, a w sezonie letnim także miejscowości nadmorskie.

Kościół Chrystusowy w Rzeczpospolitej Polskiej (poprzednie nazwy): Wspólnota Kościołów Chrystusowych w RP, Kościół Zborów Chrystusowych) – chrześcijański wolny kościół protestancki nurtu ewangelicznego, wywodzący się z tradycji Kościołów Chrystusowych (tzw. campbellitów od nazwiska Thomasa Campbella), które głosiły powrót do nauki Biblii, zgodnie z przyjętą maksymą: Gdzie Biblia mówi – my mówimy. Gdzie Biblia milczy – my milczymy, oraz zasadą reformacji: sola scriptura. Kościół posiada 5 tysięcy wiernych. Zorganizowany jest według modelu kongregacjonalnego. Organ prasowy wspólnoty stanowi kwartalnik Słowo i Życie. Kościół Chrystusowy w RP jest członkiem–założycielem Aliansu Ewangelicznego w RP. Wpisany jest do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod nr 24. Siedziba władz Kościoła znajduje się w Warszawie. Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest pastor W. Andrzej Bajeński.
Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

W końcu czerwca 2010 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie gryfickim obejmowała ok. 4,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 19,5% do aktywnych zawodowo.

Przeciętne wynagrodzenie pracownicze w październiku 2008 r. wynosiło 2426,61 zł, przy liczbie zatrudnionych pracowników w powiecie gryfickim – 4682 osób. Przeciętne wynagrodzenie w sektorze publicznym wynosiło 2870,39 zł, a w sektorze prywatnym 2014,27 zł.

Powiat gryficki obejmuje część wybrzeża Morza Bałtyckiego, zwanego Wybrzeżem Trzebiatowskim. W gminach nadmorskich tj. gminie Rewal i gminie Trzebiatów znajdują się miejscowości wypoczynkowe z kąpieliskami i plażami. W północnej części powiatu zlokalizowana jest duża liczba ośrodków wczasowych, kempingów i kwater wypoczynkowych. Są one wykorzystywane głównie w sezonie letnim (lipiec, sierpień), kiedy zwiększa się napływ turystów. W powiecie znajduje się także wiele gospodarstw agroturystycznych.

Gryfici – dynastia książąt pomorskich panująca na Pomorzu Zachodnim od XII do XVII wieku. Nazwa rodu ukształtowała się w XV wieku i została zaczerpnięta od Gryfa, którego członkowie rodziny używali jako swojego herbu od 1214 roku.
Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Kutry rybackie w Niechorzu

Na terenie powiatu znajduje się kilka zakładów przemysłowych. W Gryficach produkowane są kabiny prysznicowe, wanny akrylowe, galanteria papiernicza i wyroby higieniczne. W Trzebiatowie znajduje się zakład produkujący wanny oraz łodzie motorowodne. W Mirosławicach działa zakład elektryczno-metalowy produkujący spawane konstrukcje stalowe i aluminiowe. W Płotach mieści się zakład produkujący pojemniki i kontenery stalowe. W Sownie produkuje się produkty gipsowe, kleje i zaprawy budowlane.

Droga powiatowa - zgodnie z art. 6a ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) do dróg powiatowych zalicza się drogi inne niż określone w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1, stanowiące połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Zaliczenie do kategorii dróg powiatowych następuje w drodze uchwały rady powiatu w porozumieniu z marszałkiem województwa po zasięgnięciu opinii zarządów gmin, na obszarze których przebiega droga, oraz po zasięgnięciu opinii zarządów sąsiednich powiatów. Przebieg dróg powiatowych ustala rada powiatu po zasięgnięciu opinii zarządów gmin, na obszarze których przebiega droga.
Gmina Trzygłów (1945-46 gmina Trojanowo) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945-1954 w woj. szczecińskim (dzisiejsze woj. zachodniopomorskie). Siedzibą władz gminy był Trzygłów .

W 2005 roku 67 352 ha czyli 66,2% obszaru powiatu zajmowały użytki rolne, z czego najwięcej (73,56%) stanowiły grunty orne. W Prusinowie znajduje się oddział produkcyjny Szczecińskiej Centrali Nasiennej, która zajmuje się obrotem zbożami i materiałem siewnym. Przedsiębiorstwo posiada także stację nasienną w Gryficach, będącą punktem handlowo-magazynowym.

Pobrzeże Szczecińskie (313.2-3) – jednostka geomorfologiczna w północno-zachodniej Polsce. Zajmuje terytoria wokół Zalewu Szczecińskiego, ujścia Odry i brzegów Zatoki Pomorskiej. W granicach Polski zajmuje około 8 tys. km² i jest dosyć zróżnicowane. Ważniejsze miasta: Szczecin, Stargard Szczeciński, Świnoujście, Police, Goleniów, Gryfino, Nowogard.
Dorzecze Regi – jedno z bezpośrednich dorzeczy zlewiska Morza Bałtyckiego, obejmujące obszar wg różnych źródeł od 2723,3 km² do 2724,9 km² na Pobrzeżach Południowobałtyckich i Pojezierzu Zachodniopomorskim. Zlewnia obejmuje dolinę rzeki Regi i dorzecza wszystkich jej dopływów.

Na obszarze powiatu mieści się kilka niewielkich zakładów przetwórstwa drzewnego.

Jedną z gałęzi gospodarki w powiecie jest rybołówstwo morskie. Na terenie powiatu znajduje się port morski Mrzeżyno oraz 2 przystanie morskie dla rybaków w Rewalu i Niechorzu.

Gospodarka samorządów

Wydatki budżetów jednostek samorządowych w 2008 roku w powiecie gryfickim w złotych na 1 mieszkańca:

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Jezioro Łopianowskie – jezioro na Równinie Gryfickiej, położone w gminie Gryfice, w woj. zachodniopomorskim. Powierzchnia zwierciadła wody wynosi 20,42 ha.

Dochody budżetów jednostek samorządowych w 2008 roku w powiecie gryfickim w złotych na 1 mieszkańca:

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)