Powiat humański - Polski Serwis Naukowy

Powiat lub ujezd humański lub umański dawny powiat guberni kijowskiej, z siedzibą w Humaniu.

Kalendarz – umowna, przyjęta w danej społeczności bądź kulturze rachuba czasu. Dzieli ona czas na powtarzające się cyklicznie okresy, związane najczęściej z cyklami przyrody. Nazwa pochodzi od rzymskiego słowa Kalendy bądź według innych źródeł od łacińskiego callendarium.

Świnia domowa (Sus scrofa f. domestica) – zwierzę hodowlane udomowione między VII a VI w. p.n.e. Dostarcza hodowcom mięsa, tłuszczu, skóry, podrobów, szczeciny.

Wzmianka słownikowa z 1882 r.

Powiat humański gub. kijowskiej zajmuje płd. część tej gubernii, graniczy na płn. z lipowieckim i taraszczańskim, na wschód ze zwinigródzkim, i oddziela się rzeką Siniuchą od gub. chersońskiej; od płd. i zachodu otoczony gub. podolską. Rozległości ma 3785 W. kw. Utworzony 1797 r., połączony 1799 ze zwinigródzkim, 1805 przywrócony. Według Stołpiańskiego na 344250 dzies. rozl. miał 219 160 roli or., 69 400 łąk, 26 100 lasów i krzewów, 9450 pod wygonami, 5540 błót. 14609 pod wodą i osadami. R. 1864 miał 14204 koni, 56212 bydła, 101462 owiec zwyczajnych, 12444 oienkowełnistyoh 28423 świń, 1753 kóz. Według statystyki 1846 r. na 100 korcy zasiewu wypada 26.5 żyta, 19.3 pszenicy, 20 owsa, 4 hreczki, 18.6 jęczmienia, 10.5 prosa, 1 grochu. Cukrowni 1866 r. było 4. Roku 1860 na 165008 ludno było 83385 męż., 81623 kob. W r 1864 było 179737 mieszkańców, w tem 158 166 prawosł.. 38 raskolników, 3881 katol., 40 ewang., 17 511 izr. Według kalendarza Hurlanda 20 377 izr. t. j. 9971 męż., 10406 kob. Powiat dzieli się na 3 okręgi aum. (stany). lvla 30 gmin wiejskich, 108 stą,rostw. H.. 1847 posiadał 1 miasto, 7 miasteczek, 131 siół, 16 wsi. Główne zajęcie mieszkańców stanowi rolnictwo. Znacznie też rozwinięte: hodowla bydła, pszczelnictwo, sadownictwo i ogrodnictwo. Zbywające zboże idzie do Odessy. Powierzchnia powiatu płaska, poprzerzynana rzekami, strugami, jarami, w okrainach płn. i zach. są wzgórza. Jeziór niema, są tylko stawy rzeczne. Błot także niewiele. Rzeki na. leżą do bohowego dorzecza. Główne: Tykicz górny, Siniucha, Jatrań, Umanka, Konielka. Gleba powiatu czarnoziem. Lasy liściaste. Znakomite łąki stepowe. Marszałkami szlachty tego powiatu byli: Karol Gruszecki h. Lubicz (Gruszeccy herbu Lubicz), Henr. hr. Rzewuski h. Krzywda, Jan Stachowski h. Ogończyk, Stan. Szołczyski h. Topór, Dyon. Rajski h. Jlelita, Flor. Różycki h. Poraj i Józef Sawicki h. Lubicz. Najważniejsze miejscowości w pow.: H., Talne, Iwańki, Buki, Cybulów, Justyngródek, Monastyryszcze, Ochremowo. Pow. humański ma jednę tylko parafią, katol. Humań. Dek. humailski dyecezyi łucko-żytomierskiej rozciąga się na pow. humański, kaniowski, taraszczański, część lipowieckiego i obejmuje 7 parafij: Stawiszcze, Tetyjów, Bohusław, Koszowata, Humań, Piatyhory, Monastyryszcze. Wiernych liczy 8632.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich – monumentalny słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz niektórych terenów ościennych (np. Śląska); wielokrotnie wznawiany, stanowi cenne źródło wiadomości geograficznych, historycznych, gospodarczych, demograficznych i biograficznych.

Bydło, rogacizna - ogólna nazwa zwierząt hodowlanych z rodziny krętorogich. Hodowane są dla uzyskania z nich żywności (mleko, mięso, tłuszcz) oraz innych surowców (głównie skóra). Wiele z nich jest wykorzystywanych również jako siła pociągowa.

Linki zewnętrzne

Powiat humański w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.