Powiat nowogródzki - Polski Serwis Naukowy

Powiat nowogródzki – powiat w województwie nowogródzkim II Rzeczypospolitej. Jego stolicą było miasto Nowogródek. W skład powiatu wchodziło 12 gmin i 1 miasto.

Wcześniej powiat województwa nowogródzkiego Rzeczypospolitej Obojga Narodów, po III rozbiorze rozdzielony na kilka drobniejszych. Obecnie na Białorusi.

Demografia

Według tezy Alfonsa Krysińskiego i Wiktora Ormickiego, terytorium powiatu wchodziło w skład tzw. zwartego obszaru białoruskiego, to znaczy Białorusini stanowili na nim narodowość dominującą.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

Województwo nowogródzkie – jedno z 16 województw II Rzeczypospolitej w latach 1921-1939. Siedzibą władz województwa był Nowogródek. Zostało zlikwidowane przez okupacyjne władze radzieckie we wrześniu 1939 roku.

W grudniu 1919 roku powiat nowogródzki okręgu wileńskiego ZCZW zamieszkiwało 95 907 osób. Na jego terytorium znajdowało się 696 miejscowości, z których jedna miała 1–5 tys. mieszkańców i jedna powyżej 5 tys. mieszkańców. Był nią Nowogródek z 5096 mieszkańcami.

Oświata

W powiecie nowogródzkim okręgu wileńskiego ZCZW w roku szkolnym 1919/1920 działało 60 szkół powszechnych, 1 szkoła średnia i 5 kursów. Ogółem uczyło się w nich 3679 dzieci i pracowało 102 nauczycieli.

Województwo nowogródzkie – województwo Wielkiego Księstwa Litewskiego, utworzone w 1507, wchodziło w skład Rzeczypospolitej Obojga Narodów od 1569.

Powiat stołpecki – powiat utworzony 12 grudnia 1920 r. pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i Etapowych z części powiatu mińskiego (gminy: Zasław, Raków, Iwieniec, Pierszaje, Rubieżewicze, Zasule, Stołpce i Świeżeń). 19 lutego 1921 r. wszedł w skład nowo utworzonego województwa nowogródzkiego II Rzeczypospolitej. Jego stolicą były Stołpce. W skład powiatu wchodziło 7 gmin i 2 miasta.

Podział administracyjny

Gminy

Cyryn

Horodeczna

Horodyszcze

Jeremicze

Korelicze

Koszelewo

Lubcz

Niechniewicze

Poczapowo

Rajce

Szczorse

Wsielub

Dworzec

Zdzięcioł

Miasta

Nowogródek

Zobacz też

podział administracyjny II RP

województwo nowogródzkie (II Rzeczpospolita)

Przypisy

Marek Wierzbicki: Stosunki polsko-białoruskie przed wrześniem 1939. W: Marek Wierzbicki: Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939–1941. Wyd. 2. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2007, s. 25–43, seria: Biblioteka historyczna Frondy. ISBN 978-83-88747-76-2.
I. Tablice ogólne. W: Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). Lwów – Warszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych, 1920, s. 25, seria: Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera.
Joanna Gierowska-Kałłaur: Rozdział VII. Szkolnictwo na ziemiach podległych Zarządowi Cywilnemu Ziem Wschodnich. W: Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnistwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 242. ISBN 83-88973-60-6. (pol.)
22 stycznia 1926 r. wyłączona z powiatu nowogródzkiego i przyłączona do powiatu baranowickiego (Dz. U. z 1926 r. Nr 7, poz. 43)
22 stycznia 1926 r. wyłączona z powiatu nowogródzkiego i przyłączona do powiatu stołpeckiego (Dz. U. z 1926 r. Nr 7, poz. 43)
↑ Przyłączona 22 stycznia 1926 r. z powiatu słonimskiego (Dz. U. z 1926 r. Nr 7, poz. 43)

Bibliografia

Zeszyt VII. Spis ludności na terenach administrowanych przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (grudzień 1919). Lwów – Warszawa: Książnica Polska T-wa Naucz. Szkół Wyższych, 1920, s. 50, seria: Prace geograficzne wydawane przez Eugenjusza Romera.

Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 – 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnistwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 447. ISBN 83-88973-60-6.

Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (ZCZW) – struktura administracji cywilnej na terenach północno-wschodnich II RP na chwilę wcześniej zajętych przez Wojsko Polskie. Organ ten został powołany przez Generalnego Komisarza Cywilnego ustanowionego przez dekret z 19 lutego 1919 a podlegającego Naczelnemu Dowódcy Wojsk Polskich.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.