Powiat szczuczyński - podlaski - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy historycznego powiatu w Podlaskiem. Zapoznaj się również z: powiat szczuczyński - dawny powiat w woj. nowogródzkim (II RP).

Powiat szczuczyński – powiat istniejący w latach 1866-1948 na terenie obecnego województwa podlaskiego, poprzednik obecnego powiatu grajewskiego. Początkowo ośrodkiem administracyjnym powiatu był Szczuczyn, lecz podczas I wojny światowej siedziba starostwa została przeniesiona do Grajewa.

Staroobrzędowcy, starowierzy, starowiercy, raskolnicy, lipowanie (ros. старообрядчество) - odłam prawosławia, powstały w Rosji, w wyniku sprzeciwu wobec reform patriarchy Nikona w 1652 roku.

Czesi – mniejszość narodowa, występująca w największych skupiskach w Polsce centralnej (Zelów) i w województwie dolnośląskim (rejon Kotliny Kłodzkiej). Przodkowie obecnej mniejszości czeskiej przybyli na tereny obecnej Polski między XVI a XVIII wiekiem. Należeli do nich przede wszystkim ewangelicy, którzy uciekali ze swego kraju w wyniku prześladowań religijnych braci czeskich. Natomiast Czesi z ziemi kłodzkiej są autochtonami, ale w 1945 r. praktycznie wszyscy zostali ekspatriowani (chociaż oficjalnie wymiana ludności miała dotyczyć tylko Niemców, a nie innych narodowości).

Powiat szczuczyński, jako część guberni łomżyńskiej, został powołany przez władze carskie w 1866 roku w związku z przeprowadzoną wówczas reformą administracyjną. Obejmował miasta Szczuczyn, Grajewo, Rajgród i Radziłów.

Podczas I wojny światowej powiat szczuczyński został utrzymany przez Niemców w jego dawnych granicach, jednak ze względu na zniszczenie Szczuczyna, siedzibę władz powiatowych przeniesiono do Grajewa, które było większe i posiadało lepsze warunki komunikacyjne. W niepodległej Polsce Odrodzonej na mocy ustawy z dnia 14 sierpnia 1919 roku reaktywowano powiat szczuczyński. Nazwa szczuczyński została utrzymana tylko ze względów historycznych i tradycyjnych, mimo że siedzibą powiatu było Grajewo. Dopiero 12 marca 1948 roku konsekwentnie zmieniono oficjalną nazwę powiatu na powiat grajewski.

Grajewo – miasto i gmina w województwie podlaskim, nad rzeką Ełk. Od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu grajewskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 22 309 mieszkańców.

Województwo nowogródzkie – jedno z 16 województw II Rzeczypospolitej w latach 1921-1939. Siedzibą władz województwa był Nowogródek. Zostało zlikwidowane przez okupacyjne władze radzieckie we wrześniu 1939 roku.

Demografia

Według spisu powszechnego z 1921 roku, powiat w ówczesnych granicach zamieszkiwało 58178 osób, w tym 51031 (87,7%) Polaków, 6996 (12,0%) Żydów, 84 (0,1%) Rosjan, 19 Białorusinów, 16 Litwinów, 14 Niemców, 7 Rusinów, 6 Romów, 3 Łotyszy 1 Czech i 1 Fin.

Religia

Według spisu powszechnego z 1921 roku, 50561 (86,9%) mieszkańców powiatu w ówczesnych granicach wyznawało rzymski katolicyzm, 7278 (12,5%) judaizm, 151 (0,3%) prawosławie, 144 (0,2%) protestantyzm, 33 było staroobrzędowcami i 11 greko-katolikami.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Przypisy

↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924. [dostęp 2011-02-26].