Powiat zambrowski - Polski Serwis Naukowy

Powiat zambrowski - powiat w Polsce (województwo podlaskie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Zambrów.

Powiat graniczy z powiatem łomżyńskim, białostockim, wysokomazowieckim w województwie podlaskim i powiatem ostrowskim w województwie mazowieckim.

Skład powiatu

W skład powiatu wchodzą:

Gmina Stary Lubotyń to gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie ostrołęckim.

Powiat łomżyński - powiat w Polsce (województwo podlaskie), przywrócony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Łomża.

gminy miejskie: Zambrów

gminy wiejskie: Kołaki Kościelne, Rutki, Szumowo, Zambrów

miasta: Zambrów

Historia

Powiat zambrowski istniał już w I połowie XV wieku.

W czasach powojennych został reaktywowany dnia 13 listopada 1954 roku w województwie białostockim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat zambrowski złożyły się 1 miasto i 28 gromad, które wyłączono z powiatu łomżyńskiego :

Droga ekspresowa S8 – planowana droga ekspresowa przebiegająca od Wrocławia do Białegostoku. Łączy aglomeracje: wrocławską, łódzką, warszawską i białostocką. Trasa na odcinku Wrocław – Ostrów Maz. stanowi polską część trasy E67, natomiast odcinek Warszawa – Ostrów Maz. to polski odcinek trasy Via Baltica.

Województwo białostockie w latach 1946-1975 obejmowało obszar obecnego województwa podlaskiego oraz fragment warmińsko-mazurskiego. Powierzchnia województwa wynosiła do 1950 r. 23 201 km², później zmniejszona została do 23 153 km². Ludność białostockiego wyniosła: w 1946 r. ok. 941 000, a w 1970 ok. 1 176 000 mieszkańców.

miasto Zambrów

gromady Chlebiotki Nowe, Cibory Gołeckie, Długobórz II, Gniazdowo, Gosie Małe, Kalinówka-Basie, Kołaki Kościelne, Laskowiec Stary, Lubotyń Stary, Łady Polne, Pęchratka, Pniewo, Podbiele, Poryte-Jabłoń, Pruszki, Puchały, Rutki, Sędziwuje, Śliwowo-Łopienite, Srebrna, Szczodruchy, Szlasy-Lipno, Szumowo, Turobin Stary, Wiśniewo, Wygoda, Zambrzyce-Króle i Zawady

1 stycznia 1957 roku z powiatu zambrowskiego wyłączono gromady Gniazdowo, Lubotyń Stary i Podbiele i włączono je do powiatu ostrowskiego w województwie warszawskim, natomiast z powiatu ostrowskiego wyłączono gromady Paproć Duża, Przeździecko-Mroczki, Skarżyn Stary i Zaręby-Bolędy i włączono je w skład powiatu zambrowskiego . 1 stycznia 1958 roku do Zambrowa przyłączono wieś Nagórki z gromady Poryte-Jabłoń .

Droga krajowa nr 8 (DK8) – droga krajowa o długości 721,484 km prowadząca od przejścia granicznego do Czech w Kudowie-Zdroju do przejścia granicznego na Litwę w Budzisku. Stanowi polski odcinek międzynarodowej trasy E67. Przebiega przez obszar pięciu województw: podlaskiego, mazowieckiego, łódzkiego, wielkopolskiego, dolnośląskiego. Jest najdłuższą drogą krajową w Polsce.

2 lipca jest 183. (w latach przestępnych 184.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 182 dni. Jest to środkowy dzień roku zwyczajnego. O godzinie 12.00 tego dnia mija połowa roku. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka.

Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat zambrowski podzielono na 1 miasto i 6 gmin :

miasto Zambrów

gminy Gać , Kołaki Kościelne, Szumowo, Zambrów i Zawady

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu zambrowskiego zostało włączone do nowo powstałego województwa łomżyńskiego . Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie podlaskim powiat zambrowski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku; jedynie gmina Zawady znalazła się w powiecie białostockim . Porównując obszar dzisiejszego powiatu zambrowskiego z obszarem z 1954 roku można zauważyć że niektóre tereny znajdują się obecnie w powiecie ostrowskim w województwie mazowieckim (m.in. gmina Stary Lubotyń) oraz w powiatach łomżyńskim i białostockim.

Gmina Łomża (do 1954 gmina Kupiski) – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie łomżyńskim.

Rutki-Kossaki – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim, w gminie Rutki. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Tranzyt

Drogi krajowe i wojewódzkie

Drogi krajowe:
- 8 Droga krajowa nr 8
- 63 Droga krajowa nr 63
- 66 Droga krajowa nr 66

W przyszłości przez powiat zambrowski przebiegać ma droga ekspresowa S8 S8 po śladzie obecnej drogi krajowej nr 8. Drogi wojewódzkie:
- 679 Droga wojewódzka nr 679

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Południowo-wschodnia obwodnica Zambrowa – projektowany odcinek drogi krajowej nr 63 i drogi krajowej nr 66, który ma służyć jako obwodnica miasta Zambrów. Część tej trasy ma powstać do lipca 2012 roku wraz z obwodnicą Zambrowa na odcinku Nagórki Jabłoń – ul. Ostrowska, nie wiadomo z kolei kiedy zostanie wybudowana reszta trasy.

Obwodnice na terenie powiatu

Osobny artykuł: Obwodnica Zambrowa.

Osobny artykuł: Południowo-wschodnia obwodnica Zambrowa.

W planach białostockiego oddziału GDDKiA na lata 2007-2013 budowa obwodnicy Mężenina (gmina Rutki). Obwodnica ta ma być częścią drogi ekspresowej S8.

Kołaki Kościelne − wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim, w gminie Kołaki Kościelne. Miejscowość ta znajduje się kilka kilometrów od drogi krajowej nr. 8. W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego. Obecnie jest siedzibą gminy Kołaki Kościelne.

Gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.

Demografia

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

Przypisy

Dz. U. z 1954 r. Nr 49, poz. 233
Dz. U. z 1957 r. Nr 8, poz. 29
Dz. U. z 1957 r. Nr 57, poz. 285
Polska - Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
2 lipca 1976 roku gmina Gać została zniesiona a jej tereny włączone do gmin Łomża, Rutki i Zambrów - Dz. U. z 1976 r. Nr 24, poz. 143
Dz. U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652

Reforma administracyjna Polski weszła w życie 1 stycznia 1999 i wprowadziła 3-stopniową strukturę podziału terytorialnego. Oprócz województw rządowo-samorządowych i istniejących od 1990 roku gmin przywrócono także zlikwidowane w 1975 powiaty. Reforma miała na celu budowę samorządności, usprawnienie działań władz w terenie i przybliżenie ich do obywatela. Zmniejszono liczbę województw z 49 do 16. Większość miast, które straciły prawa miast wojewódzkich, weszły do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu.

Zambrów (wymowa ?/i) – miasto i gmina w północno-wschodniej Polsce, w województwie podlaskim, w powiecie zambrowskim nad rzeką Jabłonką. Zambrów leży na historycznym Mazowszu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego. Od południowego wschodu bezpośrednio graniczy z Wolą Zambrowską, a od północnego zachodu z miejscowością Nagórki Jabłoń. Najbliższe sąsiednie miasta to: Wysokie Mazowieckie, Łomża i Ostrów Mazowiecka. Zambrów leży na trasie Warszawa-Białystok.