Powieść realistyczna - Polski Serwis Naukowy

Powieść realistyczna – odmiana powieści wykształcona w drugiej połowie XIX w.

Twórcy powieści realistycznej ukazywali, często w sposób wyrywkowy, za to szczegółowy, życie zwykłego człowieka. Czynili to w sposób obiektywny, i z perspektywy zrozumiałej dla przeciętnego odbiorcy, kierującego się typowymi zasadami moralnymi. W prozie realistycznej nastąpiła demokratyzacja tematów i języka. Bohaterowie nie przypominali herosów, ich biografie były typowe dla epoki i stylu życia klasy, którą reprezentują. Kreując postać realista dbał zarówno o motywacją psychologiczną jak i socjologiczną. Narrator wszechwiedzący ma dystans do wydarzeń o których opowiada. Nie tylko je relacjonuje, ale także formułuje oceny, niekiedy w sposób bezpośredni. Fabuła powieści realistycznej jest na ogół wielowątkowa, obfituje w epizody. Zdarzenia zazwyczaj są uporządkowane chronologicznie, ale relacje przerywają informacje o zdarzeniach wcześniejszych. Ważną funkcję spełnia opis przestrzeni konstruowany z punktu widzenia narratora, który stara się wychwycić cechy najbardziej charakterystyczne.

Chronologia – nauka o mierzeniu czasu, kolejności następowania po sobie wydarzeń, zjawisk, a także oznaczenie wydarzenia, zjawiska wg przyjętego podziału czasu. Nazwa pochodzi od greckich słów chronos (czas) i logos (słowo, nauka). Jest to kolejność chronologiczna.

Klub Pickwicka (ang. The Posthumous Papers of the Pickwick Club, znane również jako:The Pickwick Papers) – pierwsza powieść Karola Dickensa, publikowana w odcinkach w latach 1836–1837. Utwór opowiada o przygodach i podróżach członków tytułowego klubu i ich przywódcy – Samuela Pickwicka.

Przedstawicielami realizmu są: Stendhal (Czerwone i czarne), Honoré de Balzac (Komedia ludzka), Charles Dickens (Klub Pickwicka), Nikołaj Gogol (Martwe dusze), Lew Tołstoj (Wojna i pokój); w Polsce: Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus, Henryk Sienkiewicz.

Główne cechy powieści realistycznej to

obiektywna narracja w trzeciej osobie (narrator wszechwiedzący), czasem też pierwszoosobowa (przy narracji listów, pamiętników);

nieschematyczni bohaterowie (brak bohaterów skrajnie złych i dobrych);

mowa pozornie zależna (narrator przekazuje myśli bohatera);

obowiązywanie zasady prawdopodobieństwa;

rozbudowane opisy miejsc, sytuacji i osób, które są jasno określone poprzez retrospekcje. Ponadto realia przedstawionego świata są znane autorowi, a wydarzenia umieścił w czasie w którym żył;

wyraźnie wyartykułowane związki przyczynowo-skutkowe;

ukazanie panoramy społeczeństwa;

chronologia wydarzeń powieści realistycznej.

Zobacz też

powieść panoramiczna

Źródła

Realism herbergeronline.asu.edu

Realism in American literature www.wsu.edu

Victorian Realism BBC Radio 4

Bibliografia

Michał Głowiński, Janusz Sławiński: Słownik terminów literackich. Warszawa: Słownik terminów literackich, 1988. ISBN 8304017873.