Poziomka - Polski Serwis Naukowy

Zobacz hasło poziomka w Wikisłowniku

Morfologia

Fragaria virginiana

Poziomka (Fragaria L.) – rodzaj bylin z rodziny różowatych. Liczy ok. 50 gatunków, występujących w Eurazji, Ameryce. W Polsce rosną w naturze 3 gatunki. Gatunkiem typowym jest Fragaria vesca L.

Różowate (Rosaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu różowców. Jest szeroko rozprzestrzeniona na kuli ziemskiej. Należy do niej 90 rodzajów liczących ponad 2,5 tys. gatunków, spośród których dziko w Polsce występuje ok. 150. Rodzina o dużym znaczeniu gospodarczym. Należy do niej wiele uprawnych drzew i krzewów owocowych oraz roślin ozdobnych i leczniczych.

Eurazja – inaczej zwana Euroazją; największy kontynent na kuli ziemskiej, 54,9 mln km², 4,649 mld mieszkańców (2003), podzielony umownie na Europę i Azję. Termin Eurazja wprowadzono w XIX wieku dla podkreślenia ścisłego połączenia Azji z Europą.

Morfologia

Pędy Tworzą rozłogi nazywane wąsami z których wyrastają nowe rośliny, stare rozłogi usychają. Liście Trójlistkowe osadzone na długich ogonkach, które tworzą przyziemną rozetkę. Kwiaty Białe składające się z płatków. W ich okwiecie występuje charakterystyczny, dodatkowy kieliszek. Owoce Owoc zbiorowy, składający się z silnie rozrośniętego, mięsistego dna kwiatowego, na którym osadzone są liczne orzeszki. Jest on różowy lub czerwony.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z rodzajów podplemienia Fragariinae, do którego należą m.in. przywrotnik (Alchemilla) i sybaldia (Sibbaldia). Grupa ta jest siostrzana dla rodzaju pięciornik (Potentilla), wraz z którym tworzy plemię Potentilleae z podrodziny Rosoideae w obrębie różowatych (Rosaceae). Rodzina ta z kolei jest kladem bazalnym w obrębie rzędu różowców (Rosales).

Poziomka wysoka (Fragaria moschata) – gatunek rośliny z rodziny różowatych. Rośnie dziko w południowej, wschodniej i środkowej Europie. W Polsce jest znacznie rzadsza od poziomki pospolitej.

Pięciornik (Potentilla L.) – rodzaj roślin należących do rodziny różowatych. Należy do niego 300-500 gatunków (w zależności od ujęcia taksonomicznego). Gatunkiem typowym jest Potentilla reptans L..

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce (Rosales Perleb), podrząd Rosineae Erchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), podrodzina Fragarioideae A. Rich. ex Beilschm., plemię Fragarieae Dumort., podplemię Fragariinae Torr. & A. Gray, rodzaj poziomka (Fragaria L.).

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Gatunki flory Polski

poziomka pospolita (Fragaria vesca)

poziomka truskawka, truskawka (Fragaria ×ananassa) – antropofit udomowiony

poziomka twardawa (Fragaria viridis)

poziomka wysoka (Fragaria moschata)

Inne gatunki (wybór)

poziomka chilijska (Fragaria chiloensis (L.) Mill.)

poziomka meksykańska (Fragaria mexicana Schltdl.)

poziomka nilgerryjska (Fragaria nilgerrensis Schltdl. ex J.Gay

poziomka japońska (Fragaria nipponica Makino)

poziomka wirginijska (Fragaria virginiana Mill.)

Zastosowanie

Owoce wielu gatunków poziomek są bardzo słodkie i aromatyczne, są jadalne na surowo i wykorzystywane na przetwory.

Poziomki zawierają sole mineralne, garbniki, flawonoidy, witaminę C i, w małej ilości, olejek lotny. Ich liście i owoce stosuje się pomocniczo w miażdżycy naczyń, nadciśnieniu, kamicy nerkowej i niektórych drobnych chorobach skóry.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-03].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Fragaria (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-03].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
Gawryś Wiesław: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o poziomce

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Różyczka liściowa, rozeta liściowa (łac. rosula, ang. Rosette) – kępa liści, które nie wyrastają z łodygi, lecz tuż przy podłożu, ze szczytowej części korzenia lub kłącza. Są one mniej więcej równomiernie rozmieszczone, czasami tworzą gęstą, zbitą kępę (np. u rojnika górskiego). Różyczki liściowe występują często u roślin wysokogórskich, lub rosnących w terenach suchych. Jest to przystosowanie ułatwiające roślinie przetrwanie silnych mrozów, wiatrów i suszy.