Prąd wiatrowy - Polski Serwis Naukowy

Prąd wiatrowy (inaczej prąd dryfowy, prąd dryftowy) to powierzchniowy prąd morski, powstały poprzez długotrwałe działanie wiatru. Wywołany jest on pracą sił tarcia, występujących pomiędzy powietrzem a powierzchnią morza (w szczególności napieraniem wiatru na dowietrzne zbocza fal). Jest to zatem wymiana pędu w formie przepływu wody. Skutkiem jego powstawania jest zjawisko upwellingu.

Prąd morski - duże i niemal niezmienne ruchy wody w oceanach wywołane różnicami temperatur, ruchem obrotowym Ziemi, występowaniem wiatrów stałych bądź zasoleniem.

Upwelling – zjawisko podnoszenia się oceanicznych wód głębinowych, zwykle z głębokości poniżej termokliny, na powierzchnię. Generowane jest przede wszystkim przez wiatry wiejące wzdłuż brzegu, które powodują, zgodnie z teorią Ekmana, odpływanie od brzegu wody powierzchniowej i zastępowanie jej wodami z niższych warstw. Na półkuli północnej zjawisko to zachodzi, gdy ląd znajduje się po lewej stronie prądu, na półkuli południowej - po prawej.

W początkowym stadium rozwoju prądy wiatrowe płyną bardzo powoli. Dopiero w miarę upływu czasu, im więcej energii jest dostarczane do całego procesu, tym bardziej zwiększa się prędkość prądu. Energia przekazywana jest pomiędzy warstwami wody, ułożonymi poziomo, przy czym do kolejnych warstw przekazywane jest coraz mniej energii, co powoduje całkowite zanikanie prądu na dużych głębokościach. Na powierzchnię wód działa siła Coriolisa, odchylająca prąd o 45° w prawo na półkuli północnej i o 45° w lewo na półkuli południowej w stosunku do kierunku wiatru, powodującego powstawanie prądu. Kolejne warstwy wody odchylają się od warstw wyższych także o 45° w prawo lub w lewo, co w rezultacie tworzy spiralę, nazywaną spiralą Ekmana.

Pasat; Passat - stały, ciepły wiatr o umiarkowanej sile (3~4°B), wiejący w strefie międzyzwrotnikowej między 35° szerokości północnej i 35° szerokości południowej; w epoce żaglowców miał duże znaczenie. Na półkuli północnej pasat wieje z kierunku NE, a na południowej z SE (zgodnie z działaniem siły Coriolisa, powodującej odchylenie kierunku ruchu ciał poruszających się prosto na półkuli północnej w prawo, a na południowej - w lewo). Wieją one ze strefy wyżów zwrotnikowych ku strefie niżów równikowych znajdujących się w tzw. komórce cyrkulacyjnej Hadleya. Miejsce, gdzie pasaty z obu półkul spotykają się ze sobą, nazywa się Międzyzwrotnikową Strefą Zbieżności (Konwergencji) lub bruzdą niskiego ciśnienia. Pasat to wiatr, a więc poziomy ruch powietrza. Aby mógł wiać, musi istnieć różnica ciśnień między obszarami na powierzchni Ziemi, która najczęściej spowodowana jest różnicami w nagrzaniu powierzchni naszej planety.

Tarcie – wyraz wieloznaczny, odnoszący się zarówno do zjawiska fizycznego, procesu technologicznego z zakresu obróbki drewna, jak i do powszechnie wykonywanej czynności.

Prędkość prądu wiatrowego obliczyć możemy ze wzoru: $Vp=\frac {0.0127 \cdot Vw}{(\sin fi)^{0.5}}$

przy czym $Vw$ to prędkość wiatru, a $fi$ to szerokość geograficzna danego miejsca.

Średnie prędkości prądów wiatrowych wynoszą od 0,2 do 0,8 węzła.

Warto pamiętać, że prąd wiatrowy wywołany jest działalnością wiatrów stałych (pasatów), sezonowych (monsunów) lub wiatrów przeważających w danej strefie (jak np. wiatrów zachodnich w strefie umiarkowanej). Prąd, wytwarzany przez wiatr, wiejący okresowo w danej strefie nazywany jest dla rozróżnienia prądem dryftowym.

Siła Coriolisa-Stokesa - siła obserwowana w układzie ruchu związanym z obracającą się cieczą powodowana oddziaływaniem efektu Coriolisa i dryftu Stokesa. Efekt ten nie zależy od prędkości wiatru i jego oddziaływania z powierzchnią wody.

Bibliografia

"Szkolny słownik geograficzny", wyd. WSiP, ISBN 83-02-00870-2 (prąd dryftowy)