Prędkość maksymalna - kolej - Polski Serwis Naukowy

Tabliczka upamiętniająca przejazd pociągu TGV Sud-Est 16 z maksymalną prędkością 380 km/h

Prędkościomierz w kabinie belgijskiego pociągu. Wyświetlacz w dolnej części wskazuje maksymalną dopuszczalną prędkość

Wskaźnik W8 używany na liniach kolejowych w Polsce, informujący o stałym ograniczeniu prędkości drogowej do 60 km/h. O ograniczeniu tymczasowym informuje podobny sygnał D6 "Zwolnić bieg" (z pomarańczowym tłem i białą obwódką).

Odpowiednik polskiego wskaźnika W8 używany na liniach kolejowych w Wielkiej Brytanii, informujący o prędkości drogowej. Górna liczba oznacza prędkość (w milach na godzinę) dla pociągów towarowych, dolna – dla pociągów pasażerskich.

Prędkość maksymalna pociągu – największa prędkość z jaką może podróżować pojazd lub zespół pojazdów szynowych. W transporcie kolejowym stosuje się następujące prędkości maksymalne.

Mila – dawna jednostka długości o różnej wartości, zależnej od rejonu i okresu. Nazwa pochodzi z łac. mille – tysiąc. Początkowo mila oznaczała 1000 kroków podwójnych. Odpowiada ona rozciągłości 1 minuty szerokości geograficznej (południka).

TGV Sud-Est jest francuskim, pasażerskim, elektrycznym zespołem trakcyjnym należącym do rodziny pociągów TGV. W nomenklaturze SNCF pociągi te są oznaczone jako klasa TGV 23000 (wersje dwusystemowe) oraz TGV 33000 (wersje trzysystemowe). Jest to pierwsza generacja pociągów TGV, zbudowanych przez firmę Alsthom w latach 1978 - 1985.

Potencjalna prędkość maksymalna

Największa prędkość, jaką mógłby rozwinąć pociąg, wynikająca jedynie z jego parametrów, w szczególności mocy silników, wytrzymałości konstrukcji itp. Jako wartość hipotetyczna nie ma znaczenia praktycznego. Pewne wyobrażenie o potencjalnej prędkości maksymalnej niektórych pojazdów dają organizowane sporadycznie próby ustanawiania rekordów prędkości pojazdów szynowych, np. rekord TGV V150.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

(fr.) SNCB, Société Nationale des Chemins de Fer Belges lub (nid.) NMBS, Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (pl. Narodowe Towarzystwo Kolei Belgijskich) - belgijskie przedsiębiorstwo państwowe, zajmujące się przewozami kolejowymi. SNCB/NMBS jest narodowym przewoźnikiem kolejowym, prowadzącym przewozy pasażerskie i towarowe na sieci kolejowej o długości 3.536 km (z czego 2.950 km jest zelektryfikowane), zarządzanej przez spółkę Infrabel. W roku 2004 firma przewiozła 178,4 mln pasażerów. W SNCB/NMBS zatrudnionych jest około 38 300 pracowników.

Maksymalna prędkość konstrukcyjna

Prędkość konstrukcyjna to największa prędkość, z jaką może poruszać się pojazd szynowy, gwarantująca bezpieczeństwo jazdy. Zwykle jest ustalana przez producenta taboru.

Maksymalna prędkość eksploatacyjna

Największa prędkość do jakiej dopuszczono pojazd w normalnej eksploatacji. Pewne względy mogą dyktować używanie pojazdu z prędkoscią eksploatacyjną poniżej prędkości konstrukcyjnej, najczęściej zdarza się tak, gdy podróżowanie ze zbyt dużą prędkością powoduje szybsze zużywanie się taboru. Prędkość ta jest ustalana przez przewoźnika eksploatującego tabor bądź przez organ nadzorujący ruch na sieci kolejowej. Typowym przypadkiem jest lokomotywa BB36000 kolei francuskich. Mimo ustalenia prędkości konstrukcyjnej 220 km/h przez producenta, firmę Alstom, lokomotywa została dopuszczona do ruchu z maksymalną prędkością eksploatacyjną 120 km/h (niektóre egzemplarze 140 km/h), z powodu problemów występujących przy jeździe z wyższymi prędkościami. Jednocześnie pewna ilość lokomotyw tego typu została zakupiona przez koleje belgijskie i dopuszczona do ruchu z prędkością 200 km/h na tamtejszej sieci kolejowej.

SBL, Samoczynna Blokada Liniowa to zespół urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego, zwiększających przepustowość szlaku i zapewniających bezpieczeństwo kilku pociągom znajdującym się w tym samym czasie na szlaku.

Rozkład jazdy – opis ruchu metra, pociągów, tramwajów, trolejbusów lub autobusów wraz ze wszystkimi warunkami i informacjami istotnymi dla jego organizacji i prowadzenia. Rozkład jazdy przeznaczony do wykorzystania przez pracowników przewoźnika nazywamy służbowym rozkładem jazdy.

Prędkość drogowa

Potocznie określana także jako prędkość szlakowa. Jest to maksymalna dopuszczalna prędkość na danym szlaku kolejowym, wynikająca z jego geometrii, stanu nawierzchni i podtorza oraz zainstalowanych urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Prędkość drogowa charakteryzuje zatem linię kolejową a nie tabor. Wartość prędkości drogowej może być uzależniona od rodzaju taboru np. na tym samym odcinku prędkość drogowa dla autobusów szynowych może być inna niż dla składów wagonowych.

Alstom (dawniej GEC Alsthom, początkowo Alsthom) – światowy koncern zajmujący się infrastrukturą energetyczną i transportową. Zgodnie z danymi ze strony firmy, w roku 2004/05 Alstom osiągnął sprzedaż przekraczającą 13,7 mld € i zatrudniał ponad 69.000 pracowników w ponad 70 krajach. Siedziba koncernu znajduje się w Levallois-Perret w pobliżu Paryża. Obecnym prezesem jest Patrick Kron.

Rekord prędkości maksymalnej, wynoszący 574,8 km/h, został ustanowiony przez pociąg TGV V150 3 kwietnia 2007 we Francji. Jest to obecnie obowiązujący rekord prędkości pojazdu szynowego.

Maksymalna prędkość pociągu

Określana również jako prędkość rozkładowa. Jest to największa dozwolona prędkość pociągu, wynikająca nie tylko z maksymalnej prędkości eksploatacyjnej taboru i z prędkości drogowej, ale także z charakterystyki składu (na przykład obecności w składzie wagonów z nieczynnymi hamulcami). Prędkość ta jest ustalana indywidualnie dla każdego pociągu i jest podawana w jego służbowym rozkładzie jazdy. Przykładem różnej prędkości maksymalnej jest sytuacja na linii kolejowej z trzystawną samoczynną blokadą liniową. Pomimo, iż teoretycznie pociąg spełniający wymogi odpowiedniej prędkości eksplatacyjnej mógłby się poruszać z maksymalną prędkością drogową, to w przypadku zbyt małej masy hamującej nie byłby w stanie zatrzymać się bezpiecznie przed semaforem wskazującym sygnał "stój". W tym przypadku prędkość rozkładowa zostanie odpowiednio obniżona.

Transport kolejowy – gałąź transportu zaliczana do transportu lądowego, a szerzej, do transportu powierzchniowego. Kolejowy system transportowy obejmuje infrastrukturę, czyli linie kolejowe, stacje (dworce, przystanki), zaplecze techniczne. Drugim elementem systemu jest tabor kolejowy, czyli środki transportu (np. lokomotywy i wagony). W systemie tym operują instytucje kolejowe, do których zaliczyć można przewoźników kolejowych i administratorów infrastruktury (zarządy kolejowe). W ujęciu gospodarczym przewoźnicy świadczą usługi transportowe (zaspokajają popyt) z wykorzystaniem infrastruktury kolejowej. Infrastruktura ta z kolei jest zarządzana i udostępniana przewoźnikom przez administratorów infrastruktury. W potocznym użyciu termin kolej może odnosić się do każdego z tych głównych elementów, zwłaszcza linii kolejowej albo przedsiębiorstwa kolejowego.

Geometria (gr. γεωμετρία; geo – ziemia, metria – miara) – dziedzina matematyki badająca dla wybranych przekształceń ich niezmienniki, od najprostszych, takich jak odległość, pole powierzchni, miara kąta, przez bardziej zaawansowane, jak krzywizna, punkt stały, czy wymiar. W zależności od rodzaju przekształceń mówi się o różnych rodzajach geometrii.

Największa dozwolona prędkość

Prędkość, której pociąg nie może przekroczyć, będąca funkcją wszystkich powyższych oraz warunków ruchu. Przykładem może być ograniczenie prędkości spowodowane przejeżdżaniem przez rozjazd w kierunku zwrotnym, wyboczeniami szyn podczas upałów itp.

Autobus szynowy, szynobus (cs. Motorový vůz, fr. motorrail, ang. railbus) – lekki wagon spalinowy lub zespół trakcyjny o napędzie spalinowym, służący do obsługi ruchu pasażerskiego na liniach o niewielkich potokach podróżnych. W porównaniu z tradycyjnym pociągiem (lokomotywa + 1-2 wagon(y)) o podobnej pojemności charakteryzuje się większymi przyspieszeniami, mniejszym zużyciem paliwa i większymi prędkościami osiąganymi na tych samych – zwykle drugorzędnych – szlakach. Szynobus jest zwykle pojazdem dwuosiowym o masie ok. 20 ton, z ok. 40-50 miejscami siedzącymi. Dla zwiększenia pojemności pociągu szynobusy można łączyć ze sobą. W przypadku wyposażenia w odpowiednio mocny zespół napędowy i odpowiednie sprzęgi (mechaniczny, hamulcowy, elektryczny), szynobus może ciągnąć zwykłe lub odpowiednio dostosowane do niego konstrukcyjnie (np. wyposażone w kabinę maszynisty) wagony doczepne. Sporadycznie budowane są także zespoły trakcyjne o konstrukcji typowej dla szynobusu, złożone z dwóch lub trzech wagonów (zwykle 1-2 wagony napędzane i 1 doczepny, w kabiny maszynisty wyposażone są wówczas tylko końcowe wagony).