Prabuty - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w woj. pomorskim. Zapoznaj się również z: Prabuty – wieś w woj. mazowieckim, w pow. wyszkowskim, w gminie Długosiodło.

Konkatedra

Prabuty (niem. Riesenburg) – miasto we wschodniej części województwa pomorskiego w powiecie kwidzyńskim, nad jeziorem Liwieniec. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Prabuty. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Iława (niem. Deutsch Eylau ?/i, prus. Īlawa) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim; siedziba władz powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego. Miasto jest położone nad południowym krańcem jeziora Jeziorak (Pojezierze Iławskie) oraz nad rzeką Iławką. Iława jest również dużym ośrodkiem wypoczynkowym, sportowym i turystycznym. Znajduje się na terenie Zielonych Płuc Polski.

Województwo elbląskie, Województwo w latach 1975-1998. Powstało na podstawie reformy podziału administracyjnego Polski dokonanego przez władze PRL. W wyniku tego z dotychczasowych 17 powstało 49 nowych województw, wśród nich także elbląskie. Stolicą województwa był Elbląg, największe miasto na tym terenie, ośrodek administracyjny i przemysłowy.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 8573 mieszkańców.

Rozwinął się tu przemysł drzewny, materiałów budowlanych oraz elektromaszynowy. Prabuty są także stacją węzłową położonym przy trasie Warszawa-Gdynia.

Historia

1236 – Krzyżacy niszczą pruski gród Reizija, nad jeziorem Liwieniec; wzniesienie drewnianego zamku,

1249-1525 – Prabuty pod rządami biskupów pomezańskich,

1267-1277 – budowa zamku murowanego,

1310-1330 – budowa katedry,

1330 – lokacja miasta na prawie chełmińskim,

1330 – budowa ratusza,

1342-1345 – budowa synagogi (działa do 1853),

1450 – przystąpienie miasta do Związku Pruskiego,

1466 – na mocy pokoju toruńskiego Prabuty nadal we władaniu biskupów pomezańskich,

1501-1525 – stolica Pomezanii,

1726-1753 – budowa wodociągów,

1722 – pożar miasta,

1807 – wojska Napoleona I w Prabutach,

1876 – połączenie kolejowe z Malborkiem i Iławą,

1899 – połączenie kolejowe z Jabłonowem Pomorskim,

1922 – budowa fontanny na miejscu ratusza spalonego w 1868,

1945 – zniszczenie ok. 90% miasta przez wojska sowieckie; włączenia miasta do Polski pod nazwą Prabuty; początek wysiedlania dotychczasowej ludności do Niemiec

Zabytki

gotycka konkatedra z przełomu XIV i XV wieku (później przebudowywana), spalona w 1945 przez Sowietów, pozostawała w stanie ruiny. Odbudowana w latach 1980 – 1983.

gotycki kościół, tzw. "polski" z XIV w.

gotycka Brama Kwidzyńska (XIV wiek)

pozostałości murów miejskich z XIV wieku

wodociągi miejskie na terenie starego miasta (XVIII wiek)

kościół św. Andrzeja z 1878 r.

fontanna Rolanda – fontanna zbudowana w roku 1900 pierwotnie w centrum Berlina, przeniesiona do Prabut w roku 1929; zdobioną przez lwy fontannę wieńczy rzeźba rycerza Rolanda, przywrócona na swoje miejsce w 2011 r.

Gazety

Gazeta Prabucka

Kluby sportowe

Gryf VECRO Prabuty – koszykówka (klub występuje w III lidze)

Pogoń Prabuty – piłka nożna (klub występujący w V lidze)

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Tingsryd