Prawo nieszkodliwego przepływu - Polski Serwis Naukowy

Nieszkodliwy przepływ

Nieszkodliwy przepływ - prawo zwyczajowe skodyfikowane w konwencji genewskiej o morzu terytorialnym i strefie przyległej z 1958 a następnie w Konwencji o Prawie Morza z 1982 (art. 17-32), które zapewnia żeglugę statków wszystkich bander przez morze terytorialne (art. 17), wody archipelagowe (art. 52) i wyjątkowo morskie wody wewnętrzne (art. 8 ust. 2), a zatem przez morskie terytorium państwa. Nieszkodliwy przepływ obejmuje nieprzerwaną i szybką żeglugę przez morze terytorialne w celu:

Cieśnina Tirańska (arab. مضيق تيران, ang. Strait of Tiran) – cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Półwyspem Synaj w Egipcie a Arabskim na którym leży Arabia Saudyjska, oddzielająca Zatokę Akaba od pozostałej części Morza Czerwonego. Ma duże znaczenie strategiczne, prowadzi nią szlak do jordańskiego portu Akaba i izraelskiego Ejlat. W cieśninie leży m.in. wyspa Tiran.

Cieśnina Piławska (ros. Балтийский пролив, do 1945 Pillauer-Tief) – cieśnina między dwiema częściami Mierzei Wiślanej. Łączy Zalew Wiślany z wodami Morza Bałtyckiego. Kontrolowana jest przez władze Federacji Rosyjskiej, gdyż do obwodu kaliningradzkiego należy zarówno część mierzei z Bałtijskiem, jak i koniec cypla Mierzei Wiślanej po stronie polskiej. Nazwa cieśniny pochodzi od polskiej nazwy Bałtijska – Piława.

przejścia przez morze terytorialne bez wchodzenia na wody wewnętrzne i bez zatrzymywania się poza wodami wewnętrznymi na redzie bądź przy urządzeniu portowym (przepływ trawersowy lub prosty);

wejścia na wody wewnętrzne lub wyjścia z nich albo zatrzymania się na takiej redzie bądź przy takim urządzeniu portowym (przepływ wejściowy/wyjściowy).

Okręty podwodne mogą przepływać tylko w położeniu nawodnym i jak wszystkie inne okręty, z podniesioną banderą. W art. 19 ust. 2 Konwencji o Prawie Morza z 1982 zawarto katalog, który jest wskazówką dla przepływającego statku jakie działania są zakazane podczas korzystania z prawa nieszkodliwego przepływu. Z drugiej strony przepis ten zapobiega zupełnej swobodzie w interpretacji pojęcia „nieszkodliwy przepływ” przez państwo nadbrzeżne. Prawo to wyjątkowo tylko może być zawieszone (bez formalnej i faktycznej dyskryminacji, art. 25 ust. 3) na określonym obszarze morza terytorialnego lub wód archipelagowych, czasowo, po uprzednim podaniu informacji o tym do publicznej wiadomości i jeśli jest to uzasadnione ze względu na bezpieczeństwa państwa nadbrzeżnego, w tym prowadzeniem ćwiczeń. W niektórych cieśninach, w których nie obowiązuje prawo przejścia tranzytowego, istnieje tylko prawo nieszkodliwego przepływu bez możliwości zawieszenia przez państwa cieśninowe (np. Cieśnina Mesyńska, cieśnina Tiran, cieśnina Juan de Fuca, Cieśnina Pilawska).

Wody archipelagowe to jedna z trzech kategorii wód terytorialnych, wprowadzona przez prawo morza, stanowiące wraz z obszarem podziemnym pod wodami archipelagowymi i przestrzenią powietrzną ponad nimi część terytorium państwa nadbrzeżnego.

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza (Konwencja jamajska, Konwencja o prawie morza, ang. United Nations Convention on the Law of the Sea) – umowa międzynarodowa wypracowana podczas obrad III Konferencji Prawa Morza ONZ, podpisana 10 grudnia 1982 w Montego Bay na Jamajce. Obecnie stanowi podstawowy dokument prawny w dziedzinie prawa morza. Została ratyfikowana przez 160 państw. Również państwa, które konwencji nie ratyfikowały (jak np. Stany Zjednoczone) a nawet jej nie podpisały (np. Turcja) wskazują na tę umowę jako na kodyfikację zwyczajowego prawa morza i powołują się na jej postanowienia.

Bibliografia

D.R. Bugajski, Prawa żeglugowe okrętu w świetle prawa międzynarodowego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7383-351-7.