Prawo prairiala - Polski Serwis Naukowy

Prawo prairiala (fr. loi de prairial) – ustawa Konwentu Narodowego z dnia 10 czerwca 1794 (22 prairiala roku II), faktyczny początek okresu wielkiego terroru. Upraszczała ona do minimum postępowanie przed Trybunałem Rewolucyjnym, praktycznie pozbawiając oskarżonych prawa do obrony i odwołania się od wyroku.

Przewrót 9 thermidora – przewrót 9 thermidora roku II, według francuskiego kalendarza rewolucyjnego (czyli 27 lipca 1794), w wyniku którego Maksymilian Robespierre i jego zwolennicy zostali obaleni przez większość w Konwencie Narodowym.

Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego (fr. Comité de sureté générale) – w okresie rewolucji francuskiej drugi obok Komitetu Ocalenia Publicznego organ wykonawczy podległy Konwentowi Narodowemu. Utworzony w 1793 r. pełnił funkcję urzędu ds. policji. Realizował politykę terroru jakobinów, bezwzględnie zwalczając kontrrewolucje. Najsłynniejszymi jego działaczami byli Jean Amar i Marc Vadier. Rozwiązany w 1795 r.

Uchwalenie prawa prairiala wiązało się z likwidacją trybunałów rewolucyjnych na prowincji i przeniesieniem wszystkich spraw związanych z walką z kontrrewolucją przed trybunał w Paryżu. Taką centralizację Komitet Ocalenia Publicznego i Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego uzasadniały walką z nadużyciami, jakich dopuszczali się w czasie swoich misji liczni komisarze Konwentu (jak Joseph Fouché w Lyonie). Zdaniem wielu jakobinów przeniesienie wszystkich spraw (a zatem i więźniów) do stolicy wymuszało na Trybunale Rewolucyjnym znaczące przyspieszenia, a co za tym idzie uproszczenie procedur sądowych.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Komitet Ocalenia Publicznego (fr. Comité de Salut Public) – nadzwyczajny organ wykonawczy, powołany w kwietniu 1793 roku w okresie rewolucji francuskiej, przez Konwent, celem opanowania kryzysowej sytuacji państwa, spowodowanej wojną z Austrią i Prusami, chaosem gospodarczym i kontrrewolucją wewnętrzną.

Głównymi orędownikami ustawy byli Georges Couthon oraz Bertrand Barère de Vieuzac, któremu przypisuje się wypowiedź o "konieczności wyczyszczenia więzień". Również Couthon mówił o "unicestwianiu wrogów ojczyzny" w przedstawionym przez siebie ostatecznym projekcie prawa. Nie jest natomiast całkowicie wyjaśnione, na ile projekt był konsultowany w Komitetach i na ile zyskał poparcie poszczególnych ich członków.

Dekret o podejrzanych (fr. Loi des suspects) – dekret Konwentu Narodowego przegłosowany 17 września 1793. Rozpoczynał on fazę zaostrzonych represji wymierzonych w przeciwników rewolucji.

Bertrand Barère de Vieuzac (ur. 10 września 1755 - zm. 13 stycznia 1841) - francuski polityk czasów rewolucji francuskiej, dziennikarz, członek Komitetu Ocalenia Publicznego.

Prawo prairiala odbierało oskarżonym przed Trybunałem ostatnie gwarancje, stanowiąc kontynuację wcześniejszego dekretu o podejrzanych. Oskarżeni mogli bronić się jedynie samodzielnie, bez pomocy adwokatów, co zostało przedstawione jako środek demokratyzacji procesów (do tej pory jedynie bogatsi więźniowie mogli opłacić prawnika). Ponadto sąd nie miał obowiązku brać pod uwagę zgłoszonych przez nich wniosków dowodowych, mógł zrezygnować z dodatkowego przesłuchania oskarżonego na rozprawie, a także wydać wyrok po upływie trzech dni bez zbadania wszystkich dowodów, jeśli członkowie Trybunału byli już przekonani o winie lub niewinności postawionych przed sądem. Dodatkowo wybór sędziów ograniczał się do uniewinnienia lub kary śmierci przez zgilotynowanie. W rezultacie w okresie od 10 czerwca do 27 lipca 1794 paryski Trybunał Rewolucyjny skazał na śmierć 1736 osób.
Konwent Narodowy (Convention Nationale) – zgromadzenie prawodawcze z okresu rewolucji francuskiej 1789 r., wyłoniony 21 września 1792. Ogłosił Francję republiką i w styczniu 1793 skazał Ludwika XVI na śmierć (wyrok wykonano 21 stycznia). W czerwcu 1793 uchwalił nową konstytucję (nie weszła w życie). W Konwencie najbardziej aktywni byli żyrondyści i jakobini. W czasie rządów jakobinów w połowie 1793 r. Konwent powołał Komitet Ocalenia Publicznego oraz Komitet Bezpieczeństwa Powszechnego, dla zwalczenia kryzysowej sytuacji w państwie, którym nadano nadzwyczajne uprawnienia sądownicze. Rozwiązany został 26 października 1795 ustępując miejsca Ciału Prawodawczemu. W Konwencie zasiadało 750 deputowanych. Żyrondyści mieli 300 deputowanych, "Góra" (jakobini, kordelierzy) 320 deputowanych, a "Bagno" 130 przedstawicieli.

Prawo prairiala zostało uchylone po przewrocie 9 thermidora.
Bibliografia

Simon Schama, Citizens. A Chronicle of the French Revolution, Alfred A. Knopf, New York 1989, ISBN 0-394-55948-7.

Jean Fayard, Les 100 jours de Robespierre. Les complots de la fin, Éditions Jacques Grancher, Paris, 2005.