Prawomocność - Polski Serwis Naukowy

Prawomocność – stan prawny odnoszący się bądź to do rozstrzygnięć organów administracyjnych (takich jak: decyzja administracyjna czy postanowienie), bądź do orzeczeń sądowych (wyrok, postanowienie), mający miejsce wówczas, gdy orzeczenie sądowe bądź rozstrzygnięcie organu administracji nie może być zmienione, bądź uchylone poprzez wniesienie środka odwoławczego lub zaskarżenia (np. nie można wnieść odwołania od decyzji administracyjnej, bo upłynął już 14-dniowy termin do jego wniesienia czy też nie można wnieść apelacji od wyroku, bo strona nie sporządziła wniosku w terminie tygodniowym o sporządzenie uzasadnienia od wyroku zapadłego w I instancji).

Apelacja (łac. appellatio - odwołanie) to odwołanie się od wydanego wyroku. W prawie procesowym apelacja jest środkiem odwoławczym od wyroku sądu pierwszej instancji do sądu drugiej instancji.

Decyzja administracyjna jest to akt administracyjny zewnętrzny wydany w trybie określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych ustaw regulujących sferę indywidualnych praw i obowiązków obywateli np. Ordynacja podatkowa lub Prawo celne.

Rodzaje prawomocności

Można wyróżnić prawomocność:

formalną - gdy od orzeczenia (czy innego rozstrzygnięcia) nie przysługują zwyczajne środki odwoławcze

materialną - jest to pewien aspekt prawomocności formalnej oznaczający wykonalność bądź skuteczność orzeczenia prawomocnego formalnie

Prawomocność w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym

Decyzja staje się prawomocna w chwili, gdy upłynął termin do wniesienia zwyczajnego środka prawnego, droga sądowa dobiegła końca, środki odwoławcze nie zostały podjęte oraz minął termin do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Decyzje ostateczne stają się prawomocne po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, gdy ten odrzucił ją ze względu na wady skargi, brak właściwości lub gdy wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Dzieje się podobnie, gdy skarga jest bezzasadna lub postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Odwołanie - środek odwoławczy, uruchamiający administracyjny tok instancji (obok zażalenia). Odwołanie od decyzji organu 1. instancji zaliczane jest do środków prawnych zwyczajnych oraz względnie dewolutywnych. Przysługuje od decyzji wydanych w toku postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym, jak i nadzwyczajnych.

Kodeks postępowania cywilnego - ustawa z 17 listopada 1964 (Dz.U. Nr 43, poz. 296), zawierająca zasadniczy zrąb polskiego prawa procesowego cywilnego. Jeden z najważniejszych i, jak się wydaje, najobszerniejszy akt prawny obowiązujący obecnie w Polsce.

Prawomocność w postępowaniu karnym

Wiążący stan prawny uzyskują orzeczenia, które nabrały cechy prawomocności. Prawomocność ma dwa aspekty: formalny i materialny.

1) aspekt formalny prawomocności - orzeczenie nie podlega już zaskarżeniu za pomocą zwykłych środków zaskarżenia. Kończy formalnie proces, tworząc stan rzeczy osądzonej oraz rodzi domniemanie prawdziwości ustaleń dotyczących rozstrzygnięcia i ich zgodności z prawem. Pod pewnymi warunkami taka decyzja jest wzruszalna, np. przez wznowienie postępowania. Orzeczenie uzyskuje prawomocność formalną, gdy:

strona nie złożyła wniosku o uzasadnienie wyroku;

strona nie zaskarżyła wyroku w terminie;

został wyczerpany tok instancyjny;

prezes sądu odmówił przyjęcie środka odwoławczego.

2) aspekt materialny prawomocności - wiążę się z zasadą "Ne bis in idem" - nie dwa razy o to samo.

zakaz prowadzenia ponownie postępowania przeciwko tej samej osobie, o tę samą odpowiedzialność prawną.

Prawomocność w postępowaniu cywilnym

Zgodnie z art. 363 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie sądu staje się prawomocne (formalnie), jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny zwyczajny środek zaskarżenia, taka sytuacja ma miejsce gdy:

jeżeli od danego orzeczenia nie przysługuje w ogóle żaden środek zaskarżenia, wówczas orzeczenie staje się prawomocne od razu z chwilą jego wydania,

jeżeli strona uchybiła terminowi do wniesienia środka zaskarżenia lub nie wniosła go w ogóle - orzeczenie staje się prawomocne po upływie tego terminu,

jeżeli skorzystano ze środka zaskarżenia, a sąd wyższej instancji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie lub jedynie je zmienił - orzeczenie staje się prawomocne z chwilą wydania orzeczenia sądu wyższej instancji

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.