Prefiks - Polski Serwis Naukowy

przekierowanie z „prefiks”. Zapoznaj się również z: numer operatora, prefiksy GSM oraz prefiks (informatyka).

Przedrostek, prefiks – w językoznawstwie jest to fragment wyrazu (tzw. morfem) dodawany po lewej stronie do słowa podstawowego lub jego rdzenia (czyli do podstawy słowotwórczej), służący tworzeniu wyrazów pochodnych. Wyraz może nie posiadać żadnego prefiksu, może posiadać jeden lub więcej prefiksów.

Lingwistyka (językoznawstwo) – dział nauk humanistycznych badający istotę, budowę i rozwój języka. Specjalista w zakresie lingwistyki (językoznawstwa) – językoznawca, inaczej lingwista. Wyróżnia się lingwistykę teoretyczną i stosowaną.

Wrostek (infiks) – w językoznawstwie jest to każdy "kawałek" wyrazu (jego morfem), o ile jest umiejscowiony wewnątrz rdzenia (podstawy słowotwórczej).

Prefiksy razem z wrostkami (infiksami) i przyrostkami (sufiksami) wchodzą w skład zrostków (afiksów), czyli tych morfemów słowotwórczych, które odpowiadają za tworzenie wyrazów pochodnych.

Przykłady: nie-do-świad-czo-ny od-jazd

Przedrostki stosowane były często w nazwiskach i przydomkach. angielskie fitz-, używane np. w imionach i nazwiskach szkockich, pochodzi od staronormandzkiego fiz (z łac. filius), które oznacza syna. Przedrostek fitz- w połączeniu z imieniem ojca tworzył nazwisko (przydomek), np. Fitzpatrick (syn Patryka), Fitzgerald (syn Geralda). W późniejszych czasach przedrostek fitz- stosowany był często w odniesieniu do nieślubnych synów królewskich: Fitzroy (czasem pisane nawet Fitz-Roy), Fitzjames, Fitzaclarence.

Morfem to najmniejsza grupa fonemów, która niesie ze sobą określone znaczenie i której nie można podzielić na mniejsze jednostki znaczeniowe. Jest elementarną jednostką morfologii, jednym z uniwersaliów językowych.

Wyraz pochodny – wyraz utworzony na podstawie wyrazu podstawowego, np. "jagoda" (wyraz podstawowy), "jagodowy" (wyraz pochodny). Wyrazy pochodne są też wyrazami podstawowymi względem innych wyrazów.

Przedrostki w języku polskim

Zobacz hasło Spis stosowanych w polszczyźnie przedrostków w Wikisłowniku

Przedrostki w języku polskim piszemy zawsze razem z danym słowem. Jedynie w przypadku dodawania przedrostka do nazwy własnej pisanej wielką literą, stosuje się dla ich oddzielenia łącznik, np. eks-Fin. Przedrostki mają pewien wpływ na pisownię i wymowę:

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Zrostek lub formant, afiks (łac. affixum – element przyczepiony) – słowotwórcza część wyrazu, dodana do jego rdzenia (podstawy słowotwórczej). Dzielą się na fleksyjne (dodawane w procesie odmiany wyrazu przez osoby lub przypadki, bez zmiany kategorii gramatycznej) i derywacyjne (gdy poprzez dodanie afiksu zmienia się kategoria gramatyczna wyrazu, np. z czasownika na rzeczownik itd.). Rodzaje afiksów:

Przy przenoszeniu słowa do następnego wiersza nie można dzielić na pół przedrostka.

Jeśli słowo posiada przedrostek zawierający samogłoskę, zalecany jest podział wiersza na granicy przedrostka.

Jeśli przedrostek zawiera samogłoskę, zwykle jego granica rozdziela też sylaby.

Niekiedy słyszalna jest pauza, oddzielająca przedrostek od reszty słowa.

Zobacz hasło Lista wyjątków wymowy generowanych przez przedrostki w Wikisłowniku

Jeśli granica przedrostka rozdziela zbitki, tworzące na ogół dwuznak, np. rz, ch, zi, wówczas każda z nich czytana jest oddzielnie. Przykłady: tysiąchektarowy, hiperzespolony, bezinteresowny.

Zobacz też

Zobacz hasło prefiks w Wikisłowniku

przedrostek SI

przedrostek dwójkowy