Premier League - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy piłkarskich rozgrywek ligowych w Anglii. Zapoznaj się również z: PARTYBETS.com Premier League – turniej snookerowy.

przekierowanie z „Premiership”. Zapoznaj się również z: English Premiership – angielska liga rugby union.

Premier League (nazywana także Barclays Premier League od nazwy sponsora) – zawodowa liga piłkarska znajdująca się na najwyższym szczeblu rozgrywek piłkarskich w Anglii. Gra w niej 20 klubów. W lidze tej obowiązuje reguła awansu i spadku. Premier League jest korporacją, której 20 zespołów w niej grających są akcjonariuszami. Sezon rozgrywek rozpoczyna się w sierpniu, a kończy się w maju. Każdy klub rozgrywa 38 meczów w tym czasie ze wszystkich 380 spotkań ligowych. Premier League jest sponsorowana przez Barclays Bank i z tego powodu jest oficjalnie nazywana Barclays Premier League.

Blackburn Rovers Football Club – angielski klub piłkarski z siedzibą w Blackburn, jeden z założycieli (w 1888 r.) angielskiej ligi. Trzykrotny mistrz Anglii, jeden z czterech klubów (obok Arsenalu, Manchester United i Chelsea), który zdobył tytuł mistrzowski (w 1995) od czasu zawiązania Premiership. Blackburn Rovers występuje na stadionie Ewood Park.
Liverpool Football Club (wymawiaj:/ˈlɪvərˌpul/) – zawodowy angielski klub piłkarski z siedzibą w Liverpoolu. W sezonie 2009/2010 gra w Premier League. Jest to jeden z najbardziej utytułowanych zespołów w Anglii, 18-krotnie zostawał mistrzem kraju (wraz z Manchesterem United jest rekordzistą pod tym względem), 7-krotnie zdobywał Puchar Anglii oraz Puchar Ligi. Poza tym pięć razy wygrywał rozgrywki Pucharu Europy/Ligi Mistrzów, co jest najlepszym osiągnięciem wśród angielskich klubów.

Liga została założona jako FA Premier League 20 lutego 1992 roku po tym jak zespoły Football League First Division zdecydowały stać się niezależne od The Football League powstałej w 1888 roku. Czerpała ona zyski z praw telewizyjnych. Od tego czasu Premier League jest najchętniej oglądaną ligą sportową na świecie. Są to także najbardziej dochodowe rozgrywki piłkarskie. W sezonie 2007/2008 obroty klubów wyniosły 1,93 miliardów funtów (3,15 miliardów dolarów). Premier League zajmuje także pierwsze miejsce w rankingu UEFA, w którym liczą się występy zespołów z danych lig w europejskich pucharach z ostatnich pięciu lat.

Piłka nożna w Anglii była znana w średniowieczu. Sport ten uprawiano na ulicach, placach miejskich, bez żadnych ograniczeń i przepisów. Podczas gier często dochodziło do wypadków, zranień, a także kalectw i śmierci. Władze lokalne, następnie specjalne edykty królewskie zabraniały gry w piłkę. W XIV wieku Anglicy tę grę nazwali football.
W rozgrywkach Pucharu Zdobywców Pucharów brały udział drużyny które w swoich krajach zdobyły puchar kraju. PZP rozgrywany pod patronatem UEFA organizowany był w latach 1961-1999. Gdy rozwiązano Puchar Zdobywców Pucharów zwycięzcy pucharu danego kraju zaczęli startować w rozgrywkach Puchar UEFA.

Od czasu założenia w rozgrywkach Premier League brały udział 44 kluby.

Historia

Tło

Mimo znaczących sukcesów europejskiej piłki nożnej w latach 70. i na początku 80., późne lata 80. to spadek znaczenia piłki angielskiej. Kibice zmagali się z niedostatecznymi udogodnieniami na stadionach, ktore poapdały w rozsypkę, chuligaństwo rozpowszechniało się. Poza tym zespoły z Anglii dostały zakaz gry w pucharach europejskich po zamieszkach na Heysel w 1985 roku. The Football League First Division, będąca w tym czasie na pierwszym szczeblu rozgrywek w Anglii była za innymi ligami, między innymi włoską Serie A i hiszpańską Primera División zarówno we frekwencji na spotkaniach jak i obrotach zespołów. Z tego powodu niektórzy angielscy zawodnicy przenosili się za granicę. Na początku lat 90. sytuacja ta uległa zmianie; Anglia na Mistrzostwach Świata 1990 doszła do półfinałów. UEFA w tym samym roku zniosła zakaz gry angielskim zespołom w europejskich pucharach. Rok później Manchester United zdobył Puchar Zdobywców Pucharów. Po tragedii na Hillsborough wydano także Raport Taylora, który miał poprawić bezpieczeństwo na stadionach poprzez usunięcie z nich miejsc stojących.

Sezon 2007-08 Barclays Premier League jest szesnastą edycją tych rozgrywek. Sezon trwał od 11 sierpnia 2007 roku, a zakończył się 11 maja 2008 roku. Obrońcą tytułu był Manchester United i udało się tej drużynie tego dokonać. Do Premier League po sezonie 2006-07 awansowały drużyny Sunderland AFC, Birmingham City oraz Derby County.
Tragedia na Hillsborough − wydarzyła się 15 kwietnia 1989 roku na Hillsborough – stadionie Sheffield Wednesday w Sheffield, pochłonęła za sobą 96 ofiar śmiertelnych. Wszyscy byli fanami klubu Liverpool FC. To największa stadionowa katastrofa, jaka kiedykolwiek wydarzyła się w Wielkiej Brytanii. Była to druga tragedia na stadionie piłkarskim, w której udział wzięli kibice Liverpoolu, wcześniej wiele osób ucierpiało również na Heysel.

Pieniądze telewizyjne stały się ważniejsze; Football League otrzymało 6,3 milionów funtów za dwuletnią umowę podpisaną w 1986 roku, zaś gdy w 1988 roku zawarto nowy, czteroletni kontrakt, kwota ta wynosiła 44 miliony. W 1988 roku pierwszy raz spróbowano oddzielić First Division od Football League, jednak nie powiodło się to. Stadiony rozbudowywano, coraz więcej osób przychodziło na spotkania; najlepsze kluby z Anglii ponownie rozpoczęły starania o powstanie nowych rozgrywek, niezależnych od Football League.

Puchar Ligi Angielskiej (ang. Football League Cup, powszechnie znany jako League Cup lub obecnie Carling Cup) - system rozgrywek utworzony na podobieństwo Puchar Anglii, jednakże mogą w nim uczestniczyć jedynie zespoły Premiership oraz te, które są zrzeszone w The Football League (zespoły angielskie oraz walijskie, które rozgrywają spotkania w ramach Championship, League One oraz League Two). Aktualnie 92 zespoły mogą brać udział w rozgrywkach Pucharu Ligi Angielskiej.
F.C. Wimbledon - angielski klub piłkarski z siedzibą w Londynie, założony w 1889 roku. Klub ten w latach 1970-1980 występował w Division One, natomiast w latach 1986-2000 w Premiership. Największy jego sukces to zdobycie Pucharu Anglii w 1988. W 2003 klub został przeniesiony do miasta Milton Keynes i występował jako MK Dons. Kibice nie uznali przenosin klubu, tworząc nowy - pod nazwą AFC Wimbledon. Po trudnych negocjacjach stowarzyszenia niezależnych kibiców AFC Wimbledon i MK Dons, MK zrzekł się wszelkich praw do trofeów oraz do historii Wimbledon F.C. na rzecz AFC Wimbledon.

Założenie

Na końcu sezonu 1990/1991 dyskusji została poddana także kwestia przyciągnięcia większej ilości pieniędzy do piłki nożnej przez stworzenie nowej ligi. 17 lipca 1991 roku kluby z First Division podpisały umowę, w której znajdowały się szczegóły założenia FA Premier League. Nowe rozgrywki miały być komercyjnie niezależne od The Football Association oraz Football League, przez co FA Premier League mogła zawierać własne umowy o prawa telewizyjne oraz sponsorskie. Większy dochód pozwoliłby angielskim zespołom konkurować z klubami z całej Europy.

System ligowy opiera się na hierarchiczności lig, powiązanych ze sobą zasadą awansów i spadków. Kluby, które zajmą pierwsze pozycje w lidze wspinają się po stopniach „piramidy” piłkarskiej coraz wyżej, zaś te plasujące się na ostatnich lokatach spadają w dół do coraz niższych klas ligowych. Teoretycznie jest możliwe, aby klub z najniższej ligi, awansując rok po roku wygrał Premier League, czyli zdobył mistrzostwo Anglii. Praktycznie jest to właściwie niemożliwe, a nawet jeśli to po wielu latach „wspinaczki” po stopniach ligowych. Awanse nie są automatyczne, bo pomiędzy niektórymi ligami trzeba oprócz sportowych spełniać kryteria finansowo-organizacyjne. Piramida piłkarska w Anglii liczy ponad 7 000 klubów, nie licząc drużyn z lig, które nie należą do piramidy.
XIV Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej w 1990 po raz drugi odbyły się we Włoszech. Uprzednio Włochy gościły mundial w 1934 roku. Wtedy to Włosi po raz pierwszy zdobyli mistrzostwo świata. Rozpoczęcie mistrzostw zaplanowano na 8 czerwca, a mecz finałowy na 8 lipca 1990 roku.

20 lutego 1992 roku kluby First Division zrezygnowały z gry w Football League i 27 maja 1992 roku FA Premier League została spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Od tego czasu w skład Football League wchodzą trzy ligi, zaś wcześniej przez 104 lata w jej skład wchodziły cztery szczeble rozgrywek. Nie było natomiast zmiany w formacie rozgrywek, w Premier League grała taka sama liczba klubów jak w First Division. Obowiązywał także system spadku i awansu pomiędzy najwyższą ligą a drugim szczeblem rozgrywek, który zmienił nazwę na First Division; trzecia liga nazywała się natomiast Second Division.

Serie A – najwyższa liga piłkarska we Włoszech. Oficjalna nazwa rozgrywek to Serie A TIM – od nazwy głównego sponsora ligi Telecom Italia Mobile. Od sezonu 2004/05 w Serie A gra 20 zespołów, które rozgrywają łącznie po 38 spotkań.
Primera División – hiszpańska liga w piłce nożnej o charakterze profesjonalnym, jest najwyższą klasą rozgrywkową w kraju i jej rozgrywki wyłaniają mistrza Hiszpanii. Wraz z drugą ligą Segunda División tworzy organizację Liga de Fútbol Profesional (Liga Profesjonalnej Piłki Nożnej), organizującą rozgrywki I i II ligi (podobnie jak w Polsce spółka Ekstraklasa SA). W sezonie 2007/2008 w Primera División występuje 20 zespołów. Po zakończeniu sezonu trzy drużyny z najmniejszą liczbą punktów zostają zdegradowane do Segunda División. Jako liga o najwyższym współczynniku UEFA (podobnie jak Premiership i Serie A) może ona wystawić do rozgrywek Ligi Mistrzów trzy najlepsze zespoły oraz jeden kolejny do eliminacji, dwa następne, jak również zdobywca Pucharu Króla kwalifikują się do rozgrywek Liga Europy UEFA. Inną nazwą hiszpańskiej ligi jest La Liga. Na początku sezonu 08/09 Primera División zmieniła nazwę na Liga BBVA.

W pierwszym sezonie nowych rozgrywek grały 22 kluby: Arsenal, Aston Villa, Blackburn Rovers, Chelsea, Coventry City, Crystal Palace, Everton, Ipswich Town, Leeds United, Liverpool, Manchester City, Manchester United, Middlesbrough, Norwich City, Nottingham Forest, Oldham Athletic, Queens Park Rangers, Sheffield United, Sheffield Wednesday, Southampton, Tottenham Hotspur oraz Wimbledon.

Sheffield Wednesday Football Club jest angielskim klubem piłkarskim z Sheffield. Ich przydomek Owls (sowy) wziął się od nazwy dzielnicy (Owlerton) w której zlokalizowany jest stadion klubu. Ich największym rywalem jest Sheffield United F.C..
First Division była jedną z lig The Football League w latach 1888 i 2004 i najwyższym poziomem ligowym w Anglii do czasu powstania Premier League w 1992 roku. Od tego czasu First Division była drugim poziomem ligowym w Anglii, aż do powstania Football League Championship w 2004 roku.

Po założeniu

Sezon 2010/2011 był dziewiętnastą edycją rozgrywek Premier League. Pierwszym sezonem ligi był 1992/1993, grały w nim 22 kluby. Pierwsza bramka została zdobyta przez Briana Deane'a dla Sheffield United w wygranym 2:1 meczu z Manchesterem United. W 1995 roku z powodu namowy FIFA liczba zespołów w rozgrywkach została zmniejszona do 20. Wówczas cztery zespoły spadły z ligi, zaś na ich miejsce powróciły dwa inne. 8 czerwca 2006 roku FIFA złożyła wniosek o zmniejszenie przez wszystkie najlepsze ligi europejskim liczbę drużyn do 18. Premier League sprzeciwiła się jednak temu. W sezonie 2007/2008 grało 20 klubów. W 2007 roku zmieniła się także nazwa rozgrywek z FA Premier League na Premier League.

Arsenal Football Club (przydomek Kanonierzy; wymowa: /ˈɑrsənl, ˈɑrsnəl/) – angielski zawodowy klub piłkarski z siedzibą w północnym Londynie, w dzielnicy Holloway. Jest jedną z najbardziej utytułowanych angielskich drużyn, 13-krotnym mistrzem kraju, 10-krotnym zdobywcą Pucharu Anglii i najdłużej utrzymującym się w najwyższej klasie rozgrywkowej zespołem w Anglii – od 1919 roku.
Tottenham Hotspur Football Club (wymowa: /tɒtnəmˈhɒtspɜr/) – angielski klub piłkarski założony w 1882 roku jako Hotspur F.C. dwukrotny mistrz Anglii, ośmiokrotny zdobywca Pucharu Anglii, zwycięzca Pucharu Zdobywców Pucharów oraz dwukrotny triumfator rozgrywek o Puchar UEFA.

Struktura

Premier League jest kierowana przez korporację, podzieloną między dwadzieścia klubów. Każdy klub posiada pewną część udziałów, oraz swój głos we wszystkich aspektach działania spółki, takich jak kontrakty czy zmiany zasad. Kluby wybierają prezesów i grupę dyrektorów, którzy zajmują się codziennymi sprawami korporacji. Football Association, piłkarska federacja angielska, nie ingeruje w codzienne działanie spółki, jednak jest jednym z udziałowców i posiada prawo weta.

English Championship – najwyższy poziom rozgrywek ligowych w rugby union w Anglii. Zmagania w 12-zespołowej lidze odbywają się systemem jesień-wiosna; zwycięzca zostaje mistrzem Anglii, natomiast najsłabsza drużyna po sezonie zasadniczej spada do RFU Championship.
Manchester United Football Club – klub piłkarski z siedzibą w Manchesterze występujący w Premier League, której był członkiem-założycielem w 1992. Od 1938 niemal nieprzerwanie występuje w najwyższej klasie rozgrywkowej w Anglii. Jeden z najpopularniejszych klubów świata. Kibicuje mu ponad 330 milionów kibiców na całym świecie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)