Premierzy Polski - Polski Serwis Naukowy

W Polsce oficjalnym tytułem premiera (szefa rządu) od 1921 roku (tj. od wejścia w życie Konstytucji marcowej) jest Prezes Rady Ministrów. W latach 1917-1921 szefa rządu oficjalnie określano jako Prezydenta Ministrów.

Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku Prezesem Rady Ministrów jest osoba powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej w trybie art. 154 ust. 1 zd. 2, art. 154 ust. 3 zd. 2 lub art. 155 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), która sprawuje obowiązki do czasu powołania nowego Prezesa Rady Ministrów w przepisanym trybie.

Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (od czerwca 2000 do lipca 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP.
Grzegorz Juliusz Schetyna (ur. 18 lutego 1963 w Opolu) – polski polityk i przedsiębiorca, z wykształcenia historyk. Poseł na Sejm III, IV, V i VI kadencji, w latach 2007–2009 minister spraw wewnętrznych i administracji oraz wicepremier w rządzie Donalda Tuska, w latach 2009–2010 przewodniczący klubu parlamentarnego Platformy Obywatelskiej. Od 8 lipca 2010 marszałek Sejmu RP oraz tymczasowo wykonujący obowiązki Prezydenta RP.

Lista polskich premierów na przestrzeni lat

Prezesi Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego (1807-1815)

Herb Księstwa Warszawskiego

Prezesi Rządu Narodowego (1830–1831)

Prezesi Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej (1846)

Prezesi Komitetu Narodowego w Poznaniu (1848)

Prezesi Rządu Narodowego (1863–1864)

Herb powstańców styczniowych

Premierzy Królestwa Polskiego (Regencyjnego) (1917-1918)

Herb Królestwa Polskiego (1916-1918)

Premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej

Premierzy II Rzeczypospolitej (1918-1939)

Herb II Rzeczypospolitej Polskiej 1918-1927

Herb II Rzeczypospolitej Polskiej od 1927

Premierzy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie (1939-1990)

Od 5 lipca 1945 rządy te nie miały uznania międzynarodowego.

Donald Franciszek Tusk (ur. 22 kwietnia 1957 w Gdańsku) – polski polityk, z wykształcenia historyk, Prezes Rady Ministrów od 16 listopada 2007, przewodniczący Platformy Obywatelskiej.
Czesław Kiszczak (ur. 19 października 1925 w Roczynach) – generał broni Ludowego Wojska Polskiego, działacz komunistyczny, minister spraw wewnętrznych w latach 1981–1990, Prezes Rady Ministrów PRL w okresie od 2 sierpnia do 17 sierpnia 1989, poseł IX kadencji, wicepremier pierwszego niekomunistycznego rządu PRL (1989–1990). Wcześniej szef m.in. kontrwywiadu WSW, Zarządu II Sztabu Generalnego WP.

Herb Polski ustanowiony przez rząd na uchodźstwie

Przewodniczący Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego

Premierzy Polski Ludowej

Premierzy Rzeczypospolitej Polskiej (1944-1952)

Herb Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

Premierzy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1952-1989)

Prezesi Rady Ministrów III Rzeczypospolitej (od 1989)

Herb Polski

W III Rzeczypospolitej obowiązywały trzy akty rangi konstytucyjnej regulujące procedurę wyłaniania nowego rządu:

Bronisław Maria Komorowski (ur. 4 czerwca 1952 w Obornikach Śląskich) – polski polityk, z wykształcenia historyk. Prezydent elekt Rzeczypospolitej Polskiej.
Leszek Cezary Miller (ur. 3 lipca 1946 w Żyrardowie) – polski polityk, działacz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, inicjator powołania i lider SLD oraz Polskiej Lewicy, były minister pracy i polityki socjalnej, były minister-szef Urzędu Rady Ministrów, były minister spraw wewnętrznych i administracji, Prezes Rady Ministrów w latach 2001–2004.

od 7 kwietnia 1989 do 7 grudnia 1992 Konstytucja PRL z 1952 (od 31 grudnia 1989 jako Konstytucja RP) w wersji po noweli kwietniowej, wedle której proces powołania nowego rządu oparty był na stosownych uchwałach Sejmu (podejmowanych samoistnie bądź na wniosek Prezydenta RP) w sprawie odwołania urzędującego Prezesa Rady Ministrów z jednoczesnym powołaniem nowego Prezesa Rady Ministrów z misją składania wniosków co do składu Rady Ministrów. Do wyłącznej kompetencji Sejmu należało dymisjonowanie urzędującego rządu i jednoczesne powierzanie mu dalszego sprawowania obowiązków do czasu wyłonienia nowego składu Rady Ministrów. Misja kompletowania składu nowego rządu przez premiera kończyła się z chwilą podjęcia przez Sejm uchwały wyrażającej nowemu gabinetowi wotum zaufania w składzie przedstawionym przez premiera. Uchwały te publikowane w Monitorze Polskim wchodziły w życie z chwilą ich podjęcia. Poszczególni ministrowie byli odwoływani uchwałami Sejmu.

Nowo powołany Prezes Rady Ministrów do czasu skompletowania własnego składu Rady Ministrów stał na czele dotychczasowej Rady Ministrów.

od 8 grudnia 1992 do 16 października 1997 tzw. Mała Konstytucja, która stanowiła, że nowy rząd powoływany i odwoływany był zarządzeniem Prezydenta RP, po którym Rada Ministrów winna uzyskać w Sejmie wotum zaufania.

od 17 października 1997 Konstytucja RP reguluje proces powołania rządu w tzw. systemie trzech kroków oraz konstruktywnym wotum nieufności. Do powołania nowej Rady Ministrów niezbędne jest postanowienie Prezydenta RP. Wotum zaufania udzielane jest przez Sejm i jest warunkiem niezbędnym do dalszego sprawowania władzy przez Radę Ministrów.

przerywana pogrubiona linia oznacza poszczególne kadencje Parlamentu

Zbigniew Messner (ur. 13 marca 1929 w Stryju) – działacz państwowy, premier PRL w latach 1985-1988, poseł na Sejm PRL IX kadencji, profesor, ekonomista, pracownik naukowy.
Premier (z franc. premier - pierwszy, od łac. primus, pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: Prezydent Ministrów oraz Prezes Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), Kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), Prezydent Ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, Minister Stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)