Prościejów - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°28′N 17°05′E / 49.467, 17.083

Prościejów (czes. Prostějov, wym. [ˈproscɛjof]; niem. Proßnitz in Mähren) – miasto w Republice Czeskiej, na Morawach, w kraju ołomunieckim.

Położone jest w zachodniej części historycznej krainy Haná, w obrębie zapadliska Hornomoravský úval, na wschód od Wyżyny Drahańskiej i na południowy wschód od Wyżyny Zabrzeskiej. Leży ok. 225 m n.p.m. Przez miasto przepływają rzeki Hloučela i Romže.

Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 4 658 ha, a liczba jego mieszkańców 47 374 osób.

Wojny husyckie – wojny religijne toczone pomiędzy husytami a Luksemburgami w Czechach w latach 1419-1436. Były one prowadzone przez czeskich husytów (głównie taborytów i Sierotki) przeciwko krucjatom organizowanym przez cesarza Zygmunta Luksemburskiego przy poparciu papiestwa.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Demografia

Źródło: Czeski Urząd Statystyczny

Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1141 r. W połowie XIII w. była już znaną wsią targową. W tym czasie sprowadzono osadników z Niemiec, którzy w rejonie dzisiejszego placu T.G.Masaryka założyli nową osadę. W roku 1390 miasto otrzymało od Panów z Kravař przywilej corocznego targu. W czasie wojen husyckich obie strony dokonały w mieście spustoszeń, a w 1431 strawił je pożar. Po roku 1490 przez ponad 100 lat miastem władali Pernštejnowie. W roku 1495 zaczęto budować kamienne mury miejskie z czterema bramami oraz basztami. W latach 1521-1538 wystawiono renesansowy ratusz. Pod koniec XVI w. miasto staje się własnością Liechtensteinów, co pociągnęło za sobą jego stagnację. Tutaj w 1527 r. w drukarni Kašpara Aorga wydrukowano pierwszą książkę na Morawach. W czasie wojny trzydziestoletniej doszło do spustoszenia miasta. W roku 1697 wybuchł pożar, którego ofiarą padł ratusz, kościół i szkoła. Później zaczyna się barokowa przebudowa miasta. Około połowy XVII w. następuje rozwój przemysłu spożywczego, tekstylnego i odzieżowego, głównie dzięki miejscowym Żydom. W latach 60. XIX w. kolej połączyła miasto z Brnem i Ołomuńcem. Na przełomie XIX i XX w. powstało wiele budowli w stylu historyzmu i secesji. W latach 20. a zwłaszcza 30. XX w. dominującym stylem stał się funkcjonalizm.

Otto Wichterle (ur. 27 października 1913 w Prościejowie, zm. 18 sierpnia 1998 Strážisko (okres Prostějov), czeski chemik, wynalazca elastycznych soczewek kontaktowych i stylonu; jeden z prekursorów czeskiej chemii makrocząsteczkowej.

Historyzm – nurt w XIX-wiecznej architekturze światowej polegający na naśladownictwie stylistyki minionych epok. Kierunek nietwórczy i eklektyczny polegający na zaniechaniu dążenia do stworzenia stylu odpowiadającego aktualnym warunkom historyczno-społecznym i naśladowaniu przeszłych wielkich stylów w sztuce i architekturze.

Zabytki

Do dziś zachowały się:

zabytki świeckie

baszta z XV w. oraz fragmenty murów obronnych,

renesansowy ratusz z XVI w., służący za muzeum,

barokowa kolumna morowa z figurą NMP z 1714 r.,

figura Panny Marie Karlovské,

Špalíček - dawne getto żydowskie,

pałac z neorenesansową dekoracją sgraffitową,

secesyjny Národní dům,

nowy ratusz z 1914 r. z wieżą o wysokości 66 m i zegarem,

Masarykova škola

kościoły:

kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Św.,

dawny klasztor augustianów,

kościół husycki,

kościół p.w. św. Piotra i Pawła,

kościół p.w. św. Cyryla i Metodego.

Ludzie

W mieście urodzili się:

Kraj ołomuniecki (czes. Olomoucký kraj) - region administracyjny w Czechach, odpowiednik polskiego województwa, położony w środkowej i północno-zachodniej części Moraw (większość terytorium), oraz w północno-zachodniej części czeskiego Górnego Śląska oraz skrawek Dolnego Śląska (w tym cały powiat jesenicki). Na wschodzie sąsiaduje z krajem morawsko-śląskim, na południowym wschodzie z krajem zlińskim, na południowym zachodzie z krajem południowomorawskim, a na zachodzie z krajem pardubickim. Na północy graniczy z polskimi województwami dolnośląskim i opolskim. Jego obszar wchodzi w skład dwóch okręgów terytorialnych: kraj południomomorawski i kraj północnomorawski.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Matěj Rejsek - średniowieczny rzeźbiarz i budowniczy

Edmund Husserl - filozof

Otto Wichterle - chemik

Alois Fišárek - malarz

Jiří Wolker - poeta

Paulina Porizkova - modelka i aktorka

Sport

VK Modřanská Prostějov - klub piłki siatkowej kobiet

Galeria

Baszta miejska

Poczta

Neorenesans - nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.

Sgraffito (wł. graffiare - ryć, drapać) - technika malarska polegająca na nakładaniu kolejnych, kolorowych warstw tynku lub kolorowych glin i na zeskrobywaniu fragmentów warstw wierzchnich. Poprzez odsłanianie warstw wcześniej nałożonych powstaje dwu- lub wielobarwny wzór.

Zamek

Obserwatorium astronomiczne

Zobacz też

Synagoga w Prościejowie

Linki zewnętrzne

Strona miasta