Proces pokazowy - Polski Serwis Naukowy

Proces pokazowy - stosowana w państwach totalitarnych metoda publicznego inkryminowania całych grup społecznych lub politycznych poprzez wytaczanie publicznego procesu z oskarżenia sfingowanego (komunistyczne procesy pokazowe) lub oskarżenia rzeczywistego, lecz z pominięciem tradycyjnych form państwa prawa i procedury karnej (nazistowskie procesy pokazowe).

Prewencja ogólna (zw. też "prewencją generalną") – jedna z dyrektyw wymiaru kary. Jej celem jest oddziaływanie na społeczeństwo przez wymierzanie sprawiedliwości w sprawach karnych

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Procesy pokazowe wywoływały w konsekwencji falę terroru na niższych szczeblach władzy wobec grupy wskazanej na procesie jako wroga totalitarnego państwa (por. wróg ludu), były elementem doktryny tzw. prewencji ogólnej w komunistycznej teorii państwa i prawa. Procesy pokazowe miały na celu sterroryzowanie społeczeństwa, złamanie woli oporu. Ofiary procesów poddane licznym torturom, często przyznawały się do niepopełnionych czynów, co wzmagało tylko ucisk totalitarny.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Totalitaryzm (dawniej też: totalizm) – charakterystyczny dla XX-wiecznych reżimów dyktatorskich system rządów dążący do całkowitej władzy nad społeczeństwem za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy, ideologii państwowej, terroru tajnych służb wobec przeciwników politycznych, akcji monopolowych i masowej monopartii. Termin został utworzony przez włoskiego filozofa Giovanniego Gentile, ideologa Włoch faszystowskich. Głównymi teoretykami genezy totalitaryzmu są Hannah Arendt i Karl Popper. Totalitaryzm charakteryzuje państwa, w których ambicje modernizacyjne i mocarstwowe idą w parze z brakiem tradycji demokratycznej lub - jak w przypadku Niemiec - rozczarowania demokracją, jej kryzysem lub niedostatkiem. Występowały różne odmiany totalitaryzmu zarówno wśród prawicy jak i lewicy.

Procesy pokazowe w ZSRR:

proces eserowców (1922),

proces biskupa Cieplaka (1923),

proces szachtyński (in. proces Prompartii) (1929),

proces Metro-Vickers,

proces mienszewików (1931),

procesy moskiewskie 1936-1938,

proces szesnastu aresztowanych i uprowadzonych do Moskwy przywódców Polski podziemnej (czerwiec 1945).

Powojenne procesy pokazowe w państwach komunistycznych:

Rudolf Slansky (właśc. Rudolf Salzmann) (ur. 31 lipca 1901 w Nezvěsticach, zm. 3 grudnia 1952 w Pradze) – czechosłowacki działacz komunistyczny żydowskiego pochodzenia.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Czechosłowacja - proces Rudolfa Slansky'ego (1952),

Rumunia - proces Iuliu Maniu (1947),

Bułgaria - proces pastorów, proces Nikoły Petkowa i proces Trajczo Kostowa (1949),

Węgry - proces kardynała Mindszenty'ego i proces Laszlo Rajka (1949),

Polska - Proces księży kurii krakowskiej (styczeń 1953) i proces biskupa kieleckiego Czesława Kaczmarka (wrzesień 1953).

Procesy pokazowe w III Rzeszy

Jan Feliks Cieplak (urodzony 17 sierpnia 1857 w Dąbrowie Górniczej, zmarł 17 lutego 1926 w Passaic w stanie New Jersey), arcybiskup nominat wileński, sufragan mohylewski, Sługa Boży Kościoła Katolickiego.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

W III Rzeszy odbyła się w latach 1944-1945 seria procesów pokazowych przed tzw. Trybunałem Ludowym (niem. Volksgerichtshof) nad aresztowanymi po zamachu na Hitlera członkami antyhitlerowskiego sprzysiężenia wojskowo-politycznego.