Procesy załogi Majdanka – procesy, które odbyły się przed sądami polskimi i niemieckimi, obejmujące członków załogi byłego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Majdanek. W sumie, w latach 1944–1981 osądzono 170 esesmanów (zarówno mężczyzn, jak i kobiet) oraz kapo, którzy pełnili służbę w tym obozie (znanych jest 1300 nazwisk członków załogi obozu). Majdanek pełnił nie tylko funkcję obozu koncentracyjnego, lecz także obozu zagłady. Poniżej przedstawiono kilka ważniejszych procesów załogi obozu. Karl Otto Koch (pierwszy komendant obozu) i Arthur Hermann Florstedt (trzeci komendant obozu) zostali na początku 1945 skazani na śmierć za nadużycia władzy przez Wyższy Sąd SS i Policji (stracono ich w kwietniu 1945).

Proces przed Specjalnym Sądem Karnym w Lublinie (27 listopada – 2 grudnia 1944)

Był to proces bez precedensu w dziejach polskiego wymiaru sprawiedliwości. Po raz pierwszy mieli zostać oskarżeni na ziemiach polskich przestępcy wojenni. Był to również jeden z pierwszych procesów zbrodniarzy wojennych w okresie II wojny światowej. Jako, że nie miał precedensów i toczył się w trakcie nadal trwających walk (niemal cała Polska była jeszcze okupowana), z pewnością na proces ten duży wpływ miała żądza zemsty i kary wobec oskarżonych. Mimo tych okoliczności, można uznać że proces odbył się zgodnie z prawidłami sztuki sądowniczej. Rozpatrzono właściwość Specjalnego Sądu Karnego w Lublinie do rozpatrywania niniejszej sprawy (oskarżeni nie mieli statusu jeńców wojennych, ponieważ nie spełniali zadań związanych z prowadzeniem wojny i zostali oskarżeni o działalność czysto zbrodniczą. Oparto się m.in. o art.1 regulaminu wojny lądowej IV konwencji haskiej). Oskarżonym przydzielono obrońców z urzędu. Wszyscy oskarżeni zostali przesłuchani (żaden z nich nie przyznał się do winy). Pod przysięgą zeznało 15 świadków. Z ich zeznań wynikało, że każdy z oskarżonych w okrutny sposób przyczynił się do uśmiercenia setek tysięcy ludzi.

Na ławie oskarżonych zasiadło 4 esesmanów:

1. Wilhelm Gerstenmeier dostarczał cyklon-B do obozowych komór gazowych, "(..) bił i znęcał się pejczem nad osadzonymi w obozie więźniami zarówno spośród ludności cywilnej, specjalnie nad kobietami, jak i nad jeńcami wojennymi (..)" (pisownia oryginalna) [źródło: akt oskarżenia];
2. Anton Thernes "(..) brał udział w prześladowaniu osadzonych w obozie osób spośród ludności cywilnej i jeńców wojennych (..)" [źródło: Postanowienie Sądu], sąd jednak nie przychylił się do zarzutu szczególnie okrutnego znęcania się nad osadzonymi;
3. Hermann Vögel "(..) bił i znęcał się nad osadzonymi w obozie więźniami, zarówno spośród ludności cywilnej i nad jeńcami wojennymi (..) systematycznie wymuszał od obywateli polskich świadczenia pod groźbą oddania ich lub ich bliskich w ręce władz okupacyjnych " [źródło: akt oskarżenia];
4. Theodor Schöllen "(..) bił i znęcał się nad osadzonymi w obozie więźniami cywilnymi i jeńcami wojennymi, przy czym przyswoił sobie specjalny system tortur polegający na wyrywaniu lub wybijaniu żywym ludziom sztucznych i zdrowych zębów w poszukiwaniu kamieni wartościowych" [źródło: akt oskarżenia];

– oraz 2 niemieckich kapo: Heinz Stalp i Edmund Pohlmann, obaj mający na sumieniu wiele okrutnych zbrodni, w tym liczne gwałty na więźniarkach w obecności ich mężów i dzieci. Kapo Edmund Pohlmann uniknął kary popełniając samobójstwo 29 listopada.

Sąd przyjął akt oskarżenia w całej rozciągłości dla oskarżonych: Vogla, Gerstenmeiera i Shoellena. Co do oskarżonych Ternesa i Stalpa, mimo zebrania "silnych poszlak", Sąd nie przyjął wszystkich zarzutów oskarżenia za udowodnione bez wątpliwości. Jednak zasadnicza kwestia – uczestnictwa w "mechanizmie zniszczenia" nie podlegała wątpliwości.

Wyrok Sądu w pierwszym procesie załogi Majdanka:

1. Anton Thernes – śmierć przez powieszenie (wyrok wykonano)
2. Wilhelm Gerstenmeier – śmierć przez powieszenie (wyrok wykonano)
3. Hermann Vögel – śmierć przez powieszenie (wyrok wykonano)
4. Theodor Schöllen – śmierć przez powieszenie (wyrok wykonano)
5. Heinz Stalp – śmierć przez powieszenie (wyrok wykonano)

Ponadto wobec wszystkich oskarżonych orzeczono utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze, oraz konfiskatę całego majątku. Zwolniono ich jednak ze zwrotu kosztów postępowania karnego i uiszczenia opłaty sądowej.

Wyroki wykonano przez powieszenie 3 grudnia 1944.

czytaj dalej: [2], [3]