Prochlorofity - Polski Serwis Naukowy

Prochlorofity (Prochlorophyta, Prochlorales) – grupa glonów obejmująca dość nietypowe organizmy prokariotyczne.

Prochlorofity odkryto w XX wieku w ciele osłonic, morskich strunowców. Prochlorofity są specyficzną grupą sinic, wyróżniając się tym, że w ich cytoplazmie zawarty jest chlorofil a i b, podobnie jak w chloroplastach roślin lądowych, a brak fikobilin.

To znalezisko potwierdziło istnienie prokariotycznych organizmów, których przodkowie mogli wniknąć do bliżej dziś nieznanych cudzożywnych organizmów eukariotycznych i przekształcić się w ich chloroplasty. To dowód na powiązanie prokariotów fotoautotroficznych z dzisiejszymi roślinami zielonymi.

Chlorofil – grupa organicznych związków chemicznych obecnych między innymi w roślinach, algach i bakteriach fotosyntetyzujących (np.: sinice). Funkcją chlorofili w organizmach przeprowadzających fotosyntezę jest wychwytywanie kwantów światła i przekazywanie energii wzbudzenia do centrum reakcji fotoukładu skąd wybijane są elektrony, spożytkowane następnie w dalszych etapach fotosyntezy. Znaczna zawartość chlorofili w organizmach fotosyntetyzujących jest odpowiedzialna za ich zieloną barwę. Zielony kolor chlorofilu spowodowany jest wysoką absorpcją w czerwonej i niebieskiej części spektrum światła, a niską absorpcją w zielonej części spektrum światła (długość fali 500-600 nm). Wyróżnia się wiele rodzajów chlorofili. Najbardziej rozpowszechnione w przyrodzie to chlorofil a i chlorofil b występujące u wszystkich roślin przeprowadzających fotosyntezę. Chlorofile c i d występują jedynie u części glonów. U prokariontów zdolnych do przeprowadzania fotosyntezy mogą występować chlorofil a u sinic oraz wiele rodzajów bakteriochlorofili oznaczanych literami od a do g.

Rośliny zielone (Chloroplastida Adl i in. 2005, Viridiplantae Cavalier-Smith 1981, Chlorobionta Jeffrey 1982, Chlorobiota Kendrick i Crane 1997) - klad roślin obejmujący zielenice i rośliny telomowe. Wyróżniany jako takson o różnej randze w zależności od ujęcia systematycznego. Wspólnie z krasnorostami i glaukofitami tworzy klad roślin (Archaeplastida, Primoplantae). Wspólną cechą tej grupy roślin jest obecność zielonego barwnika – chlorofilu i podobna budowa komórki (złożonej ze ściany komórkowej zbudowanej z celulozy, błony komórkowej, jądra, cytoplazmy i chloroplastów).

Pierwszym (1975 rok) wyróżnionym rodzajem prochlorofita był symbiotyczny Prochloron. Ze względu na odmienność części barwników fotosyntetycznych od innych bakterii, łącznie z sinicami, wyodrębniono dla niego podklasę Prochlorophyta. Postulowano wówczas jego bliskie pokrewieństwo z organizmami, które według teorii symbiogenezy dały początek chloroplastom, mimo że ściśle endosymbiotyczne (żyjące nie tylko wewnątrz tkanek, ale też wewnątrz komórek gospodarza) gatunki z rodzaju Prochloron odkryto dopiero w latach 90. XX w.

Fikobiliny ((gr.): φύκος (fikos) – glon oraz (łac.): – bilis – żółć) – chromofory występujące u sinic oraz w chloroplastach glaukocystofitów, krasnorostów i kryptomonad. Fikobiliny, jako jedyne barwniki fotosyntetyczne powiązane są z białkami rozpuszczalnymi w wodzie (fikobiloproteinami), które przekazują energię pochłoniętych fotonów na cząsteczki chlorofili.

Cytoplazma – część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym a w przypadku, z definicji nie posiadających jądra, komórek prokariotycznych – cała protoplazma.

W latach 80. XX wieku odkryto dwa kolejne rodzaje z tej grupy – Prochlorothrix i Prochlorococcus. Są to organizmy planktoniczne. Dalsze badania molekularne wykazały, że nie ma podstaw do wyodrębniania prochlorofitów z sinic jako równoważnej im grupy. Szczególne podobieństwo występuje między Prochlorococcus a sinicą Synechococcus. Okazało się również, że trzy grupy prochlorofitów (wydzielane w randze rodzin: Prochloraceae, Prochlorotrichaceae i Prochlorococcaceae) stanowią odrębne linie ewolucyjne i są bliższe innym grupom sinic niż sobie nawzajem. Prochlorococcus jest bardzo bliski Synechococcus z grupy Chroococcales, do grupy tej można zaliczyć również Prochlorothrix hollandica, jednak jako takson o dalszym pokrewieństwie, Prochloron zaś jest bliski sinicy Pleurocapsa z grupy Pleurocapsales. W związku z tym postulowane jest używanie nazwy "prochlorofity" jedynie jako określenia sinic o pewnych wspólnych cechach aparatu fotosyntetycznego, a nie jako nazwy taksonu.

Prokarionty, prokarioty, organizmy prokariotyczne (Prokaryota, Procaryota) – mikroorganizmy w większości jednokomórkowe, których komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych charakterystycznych dla eukariontów. Nazwa pochodzi od greckich słów pros (przed) i karyon (jądro). Pozostałe synonimy to: akariobionty, akariota, organizmy akariotyczne, anukleobionty, bezjądrowce, bezjądrowe, prokariota, protokarionty, przedjądrowce.

Eukarionty, eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne (Eucaryota, Eukarya), określane też jako jądrowce, jądrowe, organizmy jądrowe, karioty, kariota (Karyobionta) – organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami, co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariotów. Nukleus odgraniczony jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo–lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów ευ ("dobry", "prawdziwy") i κάρυον ("orzech").

Przypisy

↑ Ralph A. Lewin. Prochlorophyta – a matter of class distinctions. „Photosynthesis Research”. 73, s. 59–61, 2002. Kluwer Academic Publishers. ISSN 0166-8595.
Janina Jasnowska: Botanika. Szczecin: Brasika, 1999, s. 247. ISBN 8390282143.
M. K. Litvaitis. A molecular test of cyanobacterial phylogeny: inferences from constraint analyses. „Hydrobiologia”. 468, s. 135–145, 2002. Kluwer Academic Publishers. ISSN 0018-8158.