kroki do trzeźwości

Program 12 kroków (ang. twelve steps, w niektórych polskich wspólnotach Al-Anon nazywane 12 Stopniami) – popularna wśród osób uzależnionych forma samopomocy, polegająca na wymianie doświadczeń związanych z praktykowaniem Programu 12 kroków (stopni), stanowiącą zbiór zaleceń dla osoby uzależnionej, członka grupy samopomocowej 12 kroków, które systematycznie stosowane i wymieniane z innymi uczestnikami mają pomóc uczestnikowi wspólnoty wyzwolić się z uzależnienia.

Program ten został wypracowany przez Anonimowych Alkoholików, a następnie zaadaptowany przez inne wspólnoty. W każdej ze wspólnot ze względu na jej główny cel zmienia się brzmienie pierwszego Kroku, miejsce alkoholu zastępuje uzależnienie, którego dotyczą spotkania danej grupy.

Główne zasady

Podstawą działania jest maksymalna autonomia poszczególnych członków grupy wobec siebie i wobec grupy. Ta sama zasada dotyczy relacji pomiędzy grupami. W związku z tym ruchy tego typu rezygnują z posiadania osobowości prawnej, powołując jedynie biuro w formie np. fundacji i uprawnione do reprezentowania wspólnoty „na zewnątrz”. Z niej wynika zasada anonimowości uczestników. Wyraża się ona w nie prowadzeniu list członków i list obecności oraz nie używania personaliów – wyłącznie imię, a uczestnicy występujący publicznie nie ujawniają także twarzy. Następną cechą charakterystyczną jest zasada tylko jednego celu poprzez dzielenie się doświadczeniem, siłą i nadzieją po to by „rozwiązać wspólny problem” – wyjście z tego właśnie uzależnienia. Jej następstwem jest istnienie ponad 100 wspólnot opartych na tej zasadzie i stale powstają nowe. Z niej również wynika zasada praktyczności. Wspólnota nie prowadzi badań teoretycznych, nie angażuje się w działania innych organizacji, nie angażuje się w dysputy publiczne i polemiki. Grupy utrzymują się wyłącznie z datków uczestników i programowo nie przyjmują dotacji z zewnątrz, a kwoty oficjalnych, indywidualnych darowizn, przyjmowanych wyłącznie od uczestników ograniczone są zazwyczaj do kwoty 1000 $ rocznie.