Program Woschod - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy serii statków kosmicznych. Zapoznaj się również z: osiedle Woschod w obwodzie moskiewskim.

Woschod (ros. Восход, wschód - zjawisko astronomiczne) – seria radzieckich załogowych statków kosmicznych, będących modyfikacją poprzedniej serii Wostok (ros. wschód - strona świata). Były pierwszymi pojazdami kosmicznymi zabierającymi na pokład więcej niż jednego kosmonautę.

Aleksiej Archipowicz Leonow, ros. Алексей Архипович Леонов (ur. 30 maja 1934 w Listwiance) – radziecki kosmonauta, generał-major pilot, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1965, 1975).

Kosmos 47 – misja testująca radziecki załogowy statek kosmiczny Woschod w ramach przygotowań do lotu Woschod 1. Sprawdzian powiódł się wszystkie podukłady statku działały prawidłowo a kapsuła powrotna z dwoma manekinami wylądowała 7 października 1964 o godzinie 07:28 GMT.

Głównym celem programu było przeprowadzenie pierwszego spaceru kosmicznego. Dodatkowym celem propagandowym było opracowanie i wystrzelenie na orbitę pierwszego wieloosobowego statku kosmicznego. Po osiągnięciu obu celów program przerwano, aby skoncentrować siły i środki na realizacji bardziej ambitnego programu Sojuz.

Boris Borisowicz Jegorow (ros. Борис Борисович Егоров, ur. 26 listopada 1937 w Moskwie, zm. 12 września 1994 w Moskwie) - lekarz specjalizujący się w medycynie kosmicznej.

Woschod 11A57 (ros. Восход, pol. wschód) - radziecka dwuczłonowa rakieta nośna. Zbudowana na bazie rakiety balistycznej R-7. Ostatni stopień pierwotnie zaplanowany był do międzyplanetarnych lotów rakiet Mołnia 8K78.

Konstrukcja

Kapsuła stanowiła modyfikację kapsuły Wostok. Pojazd pozbawiono katapultowanego fotela, zamiast niego zainstalowano we wnętrzu, zależnie od wersji, dwa lub trzy fotele dla załogi. W stosunku do rozkładu miejsc w Wostoku, siedzenia załogi w Woschodzie obrócono o 90 stopni – nie przeniesiono jednak przyrządów pojazdu, skutkiem czego załoga musiała przekręcać głowy w bok, aby je zobaczyć. Woschod 2 był dodatkowo wyposażony w nadmuchiwaną zewnętrzną śluzę powietrzną, odrzucaną po wykorzystaniu. Jako jedyna radziecka kapsuła kosmiczna, Woschod nie posiadał żadnego systemu ewakuacji dla załogi.

Kosmos 57 – testowy, bezzałogowy lot dwuosobowego radzieckiego statku kosmicznego Woschod. W trakcie czwartego okrążenia, w wyniku błędnej interpretacji rozkazu jednocześnie nadanego z dwóch stacji naziemnych, statek uruchomił silniki wsteczne, co po 29 minutach spowodowało zadziałanie systemu samodestrukcji.

Spacer kosmiczny (ang.Extra-vehicular activity (EVA) - aktywność pozapojazdowa) - działania wykonywane przez astronautów na zewnątrz statku kosmicznego w specjalnym skafandrze dysponującym własnym zasilaniem. Terminem EVA najczęściej określa się wyjścia poza statek obiegający Ziemię (spacer kosmiczny – ang. spacewalk), choć odnosi się on również do pobytów na powierzchni Księżyca (ang. moonwalk)

Kapsułę zasilały akumulatory, pozwalające na maksymalną długość lotu w granicach 7-10 dób. Załoga latała bez skafandrów, ze względu na niemożność zmieszczenia autonomicznych systemów podtrzymania życia w skafandrach. Lądowanie następowało w kabinie wyposażonej w dwa spadochrony i rakietowy system miękkiego lądowania. W przeciwieństwie do Wostoka, załoga Woschoda nie opuszczała pojazdu przed lądowaniem, lecz do końca pozostawała w kapsule.

Konstantin Pietrowicz Fieoktistow, ros. Константин Петрович Феоктистов (ur. 7 lutego 1926 w Woroneżu - zm. 21 listopada 2009 w Moskwie) – radziecki kosmonauta. Był pierwszym radzieckim cywilem w przestrzeni kosmicznej, a także pierwszym i jedynym w historii ZSRR kosmonautą bezpartyjnym.

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Rakieta nośna

Dedykowaną rakietę nośną stanowiła trzystopniowa rakieta Woschod, będąca pochodną rakiety R-7 i pierwotną wersją rakiety nośnej Sojuz.

Osobny artykuł: Woschod 11A57.

Loty

Przeprowadzono dwa załogowe i trzy bezzałogowe loty kapsuły Woschod:

Kosmos 47 – bezzałogowy test pojazdu

Woschod 1 – 12 października 1964 – Start nastąpił o 07:30:01 z kosmodromu Bajkonur. Załogę stanowili wówczas Władimir Komarow, Konstantin Fieoktistow i Boris Jegorow. Lot zakończył się 13 października 1964 o 07:47:04. Był to pierwszy lot kosmiczny z załogą wieloosobową.

Kosmos 57 – bezzałogowy test, nieudany

Woschod 2 – 18 – 19 marca 1965 – Załoga: Paweł Bielajew i Aleksiej Leonow. Statek wyposażony był w rozwijaną śluzę powietrzną. Podczas lotu Leonow jako pierwszy człowiek wyszedł w otwartą przestrzeń kosmiczną. Leonow używał skafandra typu Bierkut i był połączony ze statkiem liną.

Kosmos 110 – próbny lot, wyniósł na orbitę dwa psy, pozostał na orbicie przez 22 dni.

Planowano również przeprowadzenie kolejnych misji, anulowanych wraz z przerwaniem programu:

Kilogram – jednostka masy, jednostka podstawowa układu SI, oznaczana kg. Jest to masa międzynarodowego wzorca (walca o wysokości i średnicy podstawy 39 mm wykonanego ze stopu platyny z irydem) przechowywanego w Międzynarodowym Biurze Miar w Sèvres koło Paryża. Wzorzec kilograma został usankcjonowany uchwałą I Generalnej Konferencji Miar (Conférence Générale des Poids et Mesures, CGPM) w 1889.

Woschod 2 (ros. Восход-2) – radziecki załogowy lot kosmiczny przeprowadzony w ramach programu Woschod. Był to pierwszy lot kosmiczny podczas którego człowiek wykonał spacer kosmiczny.

Woschod 3 – 19 dniowa misja mająca testować wpływ długotrwałego przebywania w nieważkości na kosmonautów

Woschod 4 – 20 dniowa misja o takim samym charakterze

Woschod 5 – 10 dniowy lot załogi składającej się wyłącznie z kobiet

Woschod 6 – 6 dniowa misja, mająca przetestować działanie pasa odrzutowego podczas spaceru kosmicznego.

Dane techniczne

masa: 5682 kg

długość: 5,0 m

średnica 2,43 m

załoga: 3 osoby (Woschod 1) lub 2 (Woschod 2)