Program Wostok - Polski Serwis Naukowy

Program Wostok (ros. Восто́к – "Wschód") – pierwszy radziecki program załogowych lotów kosmicznych, którego największym osiągnięciem było umieszczenie po raz pierwszy człowieka na orbicie okołoziemskiej. Do realizacji programu wykorzystano specjalnie skonstruowany statek kosmiczny Wostok oraz zaadaptowaną z istniejącego ICBM rakietę Wostok.

Aleksiej Archipowicz Leonow, ros. Алексей Архипович Леонов (ur. 30 maja 1934 w Listwiance) – radziecki kosmonauta, generał-major pilot, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1965, 1975).

Wostok 6 - oznaczenie kodowe Czajka (ros. Чайка) – pierwszy lot kosmiczny kobiety; ostatni załogowy lot kosmiczny w ramach programu Wostok; drugi, po misjach Wostok 3 i Wostok 4, lot grupowy . Misja Wostoka 6 trwała od 14 do 19 czerwca 1963 roku. Na pokładzie znajdowała się jedna kosmonautka - Walentina Tierieszkowa (jej dublerkami były Irina Sołowjowa i Walentina Ponomariowa).

W celu przetestowania pojazdów pod kątem lotów z udziałem ludzi, wystrzelono szereg prototypowych Wostoków, z manekinami oraz co najmniej pięcioma zwierzętami na pokładzie:

Sputnik 4 (Korabl-Sputnik 1)

Sputnik 5 (Korabl-Sputnik 2)

Sputnik 6 (Korabl-Sputnik 3)

Sputnik 9 (Korabl-Sputnik 4)

Sputnik 10 (Korabl-Sputnik 5)

7 marca 1960 do pierwszej grupy kosmonautów zaliczono 12 osób: Iwan Anikiejew, Walerij Bykowski, Borys Wołynow, Jurij Gagarin, Wiktor Gorbatko, Władimir Komarow, Aleksiej Leonow, Grigorij Nielubow, Andrijan Nikołajew, Paweł Popowicz, Gierman Titow i Gieorgij Szonin.

Jurij Aleksiejewicz Gagarin, ros. Юрий Алексеевич Гагарин (wym. ˈjurʲɪj ɐlʲɪˈksʲeɪvʲɪtɕ gɐˈgarʲɪn) (ur. 9 marca 1934 w Kłuszynie, zginął 27 marca 1968 w okolicach Kirżacza) – radziecki kosmonauta, pierwszy człowiek w kosmosie, Bohater Związku Radzieckiego i kawaler Orderu Lenina.

Andrijan Grigoriewicz Nikołajew (Андриян Григорьевич Николаев; ur. 5 września 1929, zm. 3 lipca 2004) — radziecki kosmonauta, Lotnik Kosmonauta ZSRR.

Wkrótce dołączyli do nich: Jewgienij Chrunow, Dimitrij Zaikin, Walentin Fiłatjew, Paweł Bielajew, Walentin Bondarienko, Walentin Warłamow, Mars Rafikow i Anatolij Kartaszow.

Latem 1960 wydzielono sześciosobową grupę, która zaczęła bezpośrednie przygotowania do pierwszego lotu człowieka w kosmos. W skład tej grupy weszli: Jurij Gagarin, Gierman Titow, Andrijan Nikołajew, Paweł Popowicz, Grigorij Nielubow i Walerij Bykowski.

W każdym z lotów załogowych uczestniczył jeden astronauta:

Korabl-Sputnik 3 (nazwany przez zachodnią prasę Sputnikiem 6) – testowy radziecki statek kosmiczny, prototyp statków Wostok. Wyniósł na orbitę psy Pchełkę i Muszkę, oraz owady i rośliny. Po jednodniowym pobycie w Kosmosie, statek został zdeorbitowany. Jednak zamiast wylądować, spłonął w atmosferze wraz ze swoim żywym ładunkiem. Powodem było niewyłączenie się silników hamujących i wejście w atmosferę pod złym kątem.

Dimitrij Aleksiejewicz Zaikin, ros. Дмитрий Алексеевич Заикин (ur. 29 kwietnia 1932 w Jekaterinowce w obwodzie rostowskim), radziecki pilot wojskowy, członek pierwszego oddziału kosmonautów ZSRR (WWS 1).

Wostok 1 – pierwszy człowiek w kosmosie (Jurij Gagarin)

Wostok 2 – pierwszy całodniowy pobyt w kosmosie (Gierman Titow)

Wostok 3 – Andrijan Nikołajew

Wostok 4 – Paweł Popowicz

Wostok 5 – Walerij Bykowski

Wostok 6 – pierwsza kobieta w kosmosie (Walentina Tierieszkowa)

Początkowo planowano jeszcze siedem lotów statków Wostok, jednak w kwietniu 1966 roku anulowano je, by zwiększyć nakłady na program księżycowy.

Księżyc (, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze, niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.

Gierman (Herman) Stiepanowicz Titow, ros. Герман Степанович Титов (ur. 11 września 1935, zm. 20 września 2000) - radziecki kosmonauta, pilot myśliwski i doświadczalny, pułkownik. Jako pierwszy przebywał na orbicie całą dobę i ręcznie sterował statkiem kosmicznym.

Następnym radzieckim programem lotów załogowych był Woschod.