Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze

Mapa Madagaskaru (1885–90) pochodząca z Meyers Konversations-Lexikon.

Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze – znany także jako Plan Madagaskar, Projekt Madagaskar lub (j. niem.) Madagaskar-Plan. Projekt był wynikiem zarówno dążeń ruchu syjonistycznego do poszukiwania własnego państwa dla Żydów, jak i wynikiem poszukiwania rozwiązania problemów demograficznych w Europie. Projekt ten zyskał, choć z odmiennych powodów, poparcie przedstawicieli zarówno ruchów syjonistycznych, jak i antysemickich.

Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.
Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Historia Projektu osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze

Paul Anton de Lagarde, niemiecki orientalista, autor pomysłu osiedlania Żydów na Madagaskarze

Theodor Herzl, lider syjonizmu, autor Der Judenstaat

Theodor Fritsch (1852-1933), niemiecki dziennikarz i wydawca, autor antysemickich pism

Julius Langbehn (1851-1907), niemiecki pisarz i krytyk kultury, nacjonalista i antysemita

W 1885 roku Paul de Lagarde (prawdziwe nazwisko Paul Anton Bötticher) opublikował artykuł O najbliższych obowiązkach niemieckiej polityki. Artykuł tego niemieckiego orientalisty jest pierwszą wzmianką o Madagaskarze jako miejscu osiedlenia Żydów europejskich. Lagarde jest w Niemczech uznawany za ojca duchowego holokaustu; szczególnie duży wpływ wywarł na poglądy Alfreda Rosenberga. Motywowana darwinizmem społecznym idea wysiedlenia Żydów z Europy, nie tylko na Madagaskar, ale też na Nową Gwineę, do Gujany, a nawet do Australii, najżywsza była zawsze w Niemczech. Nie tylko nacjonaliści, tacy jak Julius Langbehn czy Theodor Fritsch, ale i socjaliści, jak Eugen Dühring, domagali się "internowania" Żydów w osobnym państwie. Eugen Dühring, który jest uważany za ojca nowoczesnego antysemityzmu, twierdził, że w takim państwie aspołeczne postawy Żydów doprowadzą do ich samowyniszczenia. Theodor Herzl uważał, że syjonizm jest obroną przed poglądami Eugena Dühringa.

Osadnictwo - całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym. Obejmuje ono proces zajmowania, podziału i użytkowania terenu wraz ze wszystkimi wytworami powstałymi w ramach tej działalności i służącymi jej. (wg Z. Woźniaka)
Georges-Étienne Bonnet (ur. 22 lipca 1889 w Bassillac, zm. 18 czerwca 1973 w Paryżu) – francuski polityk Partii Radykalno-Socjalistycznej. W latach 1925-1940 wielokrotny minister finansów, przemysłu, spraw zagranicznych oraz sprawiedliwości.

Jednocześnie syjoniści zaczęli również zabiegać o możliwość osiedlenia poza Europą. W sierpniu 1897 roku na I Światowym Kongresie Syjonistycznym w szwajcarskiej Bazylei powstała Światowa Organizacja Syjonistyczna. Ruch wysunął hasło: "Ziemia bez ludu dla ludu bez ziemi". Twórcą tego hasła był Alexandr Keith (duchowny Kościoła szkockiego), szybko zostało ono zaakceptowane przez ruch syjonistyczny. Theodor Herzl, jeden z założycieli syjonizmu, przedstawił w 1896 r. w pracy pt. Der Judenstaat (Państwo żydowskie) wizję przekształcenia Żydów, wspólnoty etniczno-religijnej, w świecki naród, którego państwo będzie podobne do innych państw europejskich. Theodor Herzl brał pod uwagę możliwość stworzenia własnego państwa przez Żydów na Madagaskarze, na terenie dzisiejszej Ugandy lub Palestyny (wówczas była to cześć Imperium osmańskiego).

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Deklaracja Balfoura (The Balfour Declaration) – wydane 2 listopada 1917 roku oświadczenie brytyjskiego ministra spraw zagranicznych lorda Arthura Jamesa Balfoura o poparciu Wielkiej Brytanii dla koncepcji utworzenia żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie.

Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze po I wojnie światowej

Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze w polityce Wielkiej Brytanii

Po I wojnie światowej pod wpływem ruchu syjonistycznego idea osiedlenia Żydów europejskich poza Europą odżyła w Wielkiej Brytanii. Pod wpływem nacisków na rząd brytyjski wydał on w 1917 roku tzw. Deklarację Balfoura o poparciu Wielkiej Brytanii dla koncepcji utworzenia żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie. Palestyna w latach 1516–1918 wchodziła w skład imperium osmańskiego, jednak - zdobyta przez siły arabsko-brytyjskie podczas I wojny światowej - stała się w 1922 roku brytyjskim mandatem. Już wcześniej, od końca XIX wieku, do Palestyny zaczęły napływać fale imigrantów żydowskich, finansowane głównie przez organizacje syjonistyczne, ale także przez osoby prywatne (m.in. rodzinę Rotszyldów).

Język nieniecki (język juracki) – język należący do języków samojedzkich (rodzina uralska), który jest ojczystym językiem Nieńców, zamieszkujących na północno-wschodnim krańcu Europy i przyległym doń północno-zachodnim krańcu Azji. Obszar ten wchodzi w skład głównie Nienieckiego Okręgu Autonomicznego i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego (Federacja Rosyjska).
Orientalistyka - nauka o kulturach orientalnych - językach, literaturze, sztuce, historii, społeczeństwie, życiu codziennym i obyczajach, polityce, religii, filozofii itp. Na ogół przyjmuje się, że odnosi się do kultur (ludów, cywilizacji) Orientu, czyli Azji, Bliskiego Wschodu, Maghrebu, ale często w obręb jej zainteresowania włącza się także kultury obszaru Sahelu i tzw. Czarnej Afryki, a w interpretacjach skrajnych (np. francuska, zob. INALCO) także kultury Oceanii, a nawet Europy Środkowo-Wschodniej.

Strona tytułowa Der Judenstaat

Spowodowało to gwałtowny wzrost populacji żydowskiej w Palestynie, co z kolei doprowadziło do niezadowolenia ludności arabskiej i zamieszek, które wybuchały w latach 1920, 1921 i 1929. Wielka Brytania, reagując na nastroje w Palestynie, wprowadziła ograniczenia osadnictwa żydowskiego.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Wówczas ponownie zaczęto rozważać możliwość osadnictwa ludności żydowskiej na Madagaskarze. "The Britons", organizacja założona przez Henry'ego Hamiltona Beamisha, propagowała ideę osiedlania Żydów na Madagaskarze w wydawanym przez siebie piśmie „Hidden Hand”. Rząd brytyjski angażował się także w pośrednictwo w rozmowach pomiędzy Francją a innymi państwami rozważającymi możliwość osadnictwa żydowskiego na Madagaskarze. Takie osadnictwo stanowiło alternatywę dla osadnictwa w Palestynie, i tym samym mogło wpłynąć na zmniejszenie napięć w Palestynie zarządzanej przez Wielką Brytanię. Przejawem tego zaangażowania były rozmowy ministra Unii Południowoafrykańskiej Oswalda Pirowa w Berlinie (1938 r.), który przedstawił władzom III Rzeszy stanowisko rządu brytyjskiego (uzgodnione z rządem francuskim i organizacjami syjonistycznymi), oferujące Niemcom pod osadnictwo żydowskie min. Madagaskar. Podczas drugiej wojny światowej w 1942 roku Madagaskar, znajdujący się wówczas pod rządami Francji Vichy, został zapobiegawczo zajęty przez brytyjskie oddziały wschodnioafrykańskie. Brytyjczycy obawiali się, że wyspa może stać się bazą wojskową państw osi w tym regionie.

Państwa Osi – kraje należące do jednego obozu działań wojennych, walczące przeciw aliantom podczas II wojny światowej. Nazwa "oś" pochodzi od zwyczajowej nazwy nadanej sojuszowi III Rzeszy, Włoch oraz Japonii. W okresie ich największego panowania terytoria państw Osi obejmowały duże części Europy, Azji, Afryki i wysp Oceanu Spokojnego. Mimo tego II wojna światowa zakończyła się całkowitą klęską państw Osi. Podobnie jak u aliantów, liczba państw Osi w czasie wojny zmieniała się – pod koniec wojny znaczna część członków przeszła na stronę sprzymierzonych.
Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze w polityce Francji

Madagaskar od roku 1896 stanowił kolonię francuską, w związku z tym wszystkie plany osadnicze musiały uzyskać akceptację rządu francuskiego. Władze francuskie były zainteresowane bądź przekazaniem Madagaskaru Polsce na zasadzie kondominium, bądź udostępnieniem go pod osadnictwo żydowskie innym państwom europejskim. Francuski szef MSZ Georges Bonnet w 1938 roku mówił o możliwości sprowadzenia na Madagaskar ok. 10 tys. Żydów francuskich, przy czym składał także propozycje udostępnienia wyspy pod cele osadnictwa żydowskiego III Rzeszy. W zwiększeniu osadnictwa na Madagaskarze rząd francuski dopatrywał się dwojakich korzyści: po pierwsze rozwiązania problemu przeludnienia i bezrobocia w Europie, po drugie zwiększona liczba osadników z kontynentu miała niwelować coraz większe wpływy organizacji nacjonalistycznych i niepodległościowych na wyspie. (Malgasze już ok. 1912 r. stworzyli ruch niepodległościowy, doprowadzając m.in. do wywalczenia jednego mandatu dla przedstawiciela Madagaskaru w rządzie francuskim).

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.
Alfred Rosenberg (ur. 12 stycznia 1893 w Rewlu (obecnie Tallinn), Estonia, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – zbrodniarz niemiecki, jeden z najbardziej wpływowych nazistów, twórca najważniejszych teorii rasistowskich narodowego socjalizmu oraz Minister Rzeszy do spraw Okupowanych Terytoriów Wschodnich. Był członkiem tajnego Towarzystwa Thule. Jest uważany za twórcę takich założeń ideologicznych NSDAP, jak skrajny antysemityzm, przekonanie o wyższości rasy aryjskiej, teoria Lebensraumu (przestrzeni życiowej dla narodu niemieckiego na obszarach wschodnich) czy dążenie do obalenia traktatu wersalskiego. Pierwszą żoną Rosenberga była rodowita Estonka Hilda Leesmann, a drugą Niemka Hedwig Kramer.

Projekt osiedlenia Żydów europejskich na Madagaskarze w polityce innych państw europejskich

Madagaskar jako miejsce osiedlenia ludności żydowskiej był rozpatrywany w wielu krajach europejskich, m.in. w Holandii, o czym świadczy choćby wydana w 1931 roku broszura Egona van Winghene Aryjska rasa, chrześcijańska kultura i problem żydowski, która również propagowała, pod hasłem "pełnego syjonizmu", osiedlenie wszystkich Żydów na Madagaskarze. Broszura Egona van Winghene zainspirowała Reinharda Heydricha do opracowania planu osadnictwa żydowskiego na Madagaskarze dla potrzeb III Rzeszy. Plan Madagaskar, obok rządów Wielkiej Brytanii, Francji i Holandii, był także uwzględniany przez rządy innych państw europejskich, takich jak Belgia, Niemcy i Polska.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Julius Langbehn (ur. 26 marca 1851 w Haderslev w Szlezwik-Holsztynie, zm. 30 kwietnia 1907 w Rosenheim) – niemiecki pisarz i krytyk kultury, nacjonalista i antysemita.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)