Proklamacja Emancypacji - Polski Serwis Naukowy

Reprodukcja Proklamacji Emancypacji

Proklamacja Emancypacji (ang. Emancipation Proclamation) to akt prawny wydany 22 września 1862 roku przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Abrahama Lincolna znoszący niewolnictwo na obszarach Skonfederowanych Stanów Ameryki.

Proklamacja nie była aktem prawnym ustanowionym przez Kongres Stanów Zjednoczonych, lecz dekretem prezydenckim. Weszła w życie 1 stycznia 1863 roku i swoim zasięgiem obejmowała wyłącznie obszar Skonfederowanych Stanów Ameryki. Po wojnie secesyjnej niewolnictwo zostało zniesione w większości stanów, jednak w niektórych stanach (np. Delaware czy Kentucky) pozostało legalne.

Maryland - stan USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią. Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części - wschodnią - nizinną i zachodnią - wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.

Wirginia (ang. Virginia), albo Wspólnota Wirginii (ang. Commonwealth of Virginia) – stan w USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Wirginia na północy graniczy ze stanami Wirginia Zachodnia i Maryland, oraz z Dystryktem Kolumbii, na zachodzie ze stanem Kentucky, a na południu z Tennessee oraz z Karoliną Północną. Od wschodu znajduje się wybrzeże Oceanu Atlantyckiego oraz zatoka Chesapeake.

Zakres działania

Proklamacja nie obejmowała około 800 000 niewolników w stanach granicznych: Missouri, Kentucky, Wirginia Zachodnia, Maryland i Delaware, które nominalnie należały do Unii; niewolnicy ci byli uwalniani na podstawie osobnych aktów prawnych władz stanowych i federalnych. Stan Tennessee prawie w całości znajdował się w tym momencie pod kontrolą Unii, dlatego też nie został ujęty na powyższej liście. Wirginia również nie została wymieniona, bowiem wyłączonych zostało jedynie 48 hrabstw, które utworzyły oddzielny stan Wirginię Zachodnią. Wyłączony został także Nowy Orlean i 13 wymienionych z nazwy parafii na terenie stanu Luizjana, mimo że wszystkie w chwili ogłoszenia proklamacji znajdowały się pod kontrolą wojsk Północy.

13. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych dotyczy zniesienia niewolnictwa i robót przymusowych. Została uchwalona przez Kongres Stanów Zjednoczonych 31 stycznia 1865 i weszła w życie 6 grudnia 1865 roku.

Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię itd.), lub instytucji (państwo, świątynia itp.), którzy mogą nimi swobodnie rozporządzać.

Proklamacja była wyszydzana jako akt oswobadzający niewolników tam, gdzie Unia nie miała nic do powiedzenia. W dniu ogłoszenia uwolniono jedynie 50 000 na niewielkim obszarze dziewięciu z dziesięciu stanów, w których znajdowała zastosowanie (Teksas był wyłączony). W stanach Konfederacji (z wyjątkiem Tennessee i Teksasu), była wprowadzana w życie natychmiast po zajęciu danego terenu przez wojska Unii, przy czym co najmniej 20 000 niewolników zyskało wolność 1 stycznia 1863 roku.

W kontekście wojny secesyjnej termin stany graniczne odnosi się do pięciu niewolniczych stanów: Delaware, Kentucky, Marylandu, Missouri i Wirginii Zachodniej, które graniczyły z wolnymi stanami i należały do Unii. Wszystkie poza Delaware graniczyły ze stanami, które wstąpiły do Konfederacji. W Kentucky i Missouri istniały obok siebie prounijne i prokonfederackie rządy. Wirginia Zachodnia powstała w roku 1863 z północnych hrabstw Wirginii, które oderwały się od macierzystego stanu, nim ten jeszcze zgłosił akces do Konfederacji. Wprawdzie z każdego stanu niewolniczego (oprócz Karoliny Południowej) po stronie Unii walczyły jakieś wojska, najbardziej dramatycznie przedstawiała się sytuacja w stanach granicznych, gdzie częstokroć członkowie tej samej rodziny walczyli po przeciwnych stronach.

Kentucky – stan na środkowym wschodzie USA. Kentucky graniczy od północy z Illinois, stanem Indiana i Ohio. Na południu Kentucky graniczy z Tennessee, na wschodzie z Wirginią Zachodnią i Wirginią, a na zachodzie z Missouri. Zachodnia część stanu położona jest na Nizinie Missisipi. Część środkowa i obszary północno-wschodnie są pagórkowate (Wyżyna Cumberland). Nazwa pochodzi od słowa z języka Indian plemienia Wyandot, znaczącego prawdopodobnie równina.

Ponadto proklamacja stwarzała ramy prawne pod emancypację blisko 4 milionów niewolników, jacy mieli znaleźć się na obszarach zajmowanych przez armie Unii oraz zobowiązywała władze Unii do całkowitej likwidacji niewolnictwa, co nawet na Północy uchodziło za kontrowersyjną decyzję. Na wieść o ogłoszeniu proklamacji niewolnicy w coraz większej liczbie jęli uciekać na północ. Gdy armie Unii zaczęły zajmować tereny konfederackie, każdego dnia uwalniano tysiące niewolników (wg spisu z roku 1860 było ich 4 miliony, przy czym ostatni z nich zyskali wolność w lipcu 1865 roku.

Abolicjonizm - w XVIII i XIX wieku ruch społeczno-polityczny i ideowy w Europie (głównie w Wielkiej Brytanii i Francji) i obu Amerykach (głównie w USA), stawiający sobie za zadanie zniesienie niewolnictwa i związanego z nim handlu ludnością murzyńską.

Tennessee – stan na środkowym wschodzie USA. Na północy graniczy z Kentucky i Wirginią, na wschodzie z Karoliną Północną, na południu z Georgią, Alabamą, Missisipi, a na zachodzie z Arkansas i Missouri. Stan o bardzo wydłużonym kształcie. Wschodnia część stanu jest górzysta (Appalachy), środkową stanowi dolina Tennessee, a zachodnią wyżyna Cumberland i dolina Missisipi. Roślinność stanowią lasy liściaste (zachód), mieszane (wschód) i jodłowo-świerkowe w górach.

Wraz ze zbliżającym się zakończeniem wojny abolicjoniści jęli coraz częściej zwracać uwagę na fakt, że wprawdzie proklamacja uwalniała niewolników w warunkach wojny, nie delegalizowała de facto niewolnictwa. W większości byłych stanów Konfederacji wprowadzono w życie przepisy znoszące niewolnictwo, ale w kilku było ono nadal legalne, aż do wejścia w życie 18 grudnia 1865 roku Trzynastej Poprawki do Konstytucji.

Wojna secesyjna – wojna domowa, która miała miejsce w latach 1861-1865 w Stanach Zjednoczonych Ameryki, pomiędzy stanami wchodzącymi w skład Stanów Zjednoczonych (tzw. Unią lub "północą") i Skonfederowanymi Stanami Ameryki (tzw. Konfederacją lub "południem"), które wystąpiły z Unii.

Skonfederowane Stany Ameryki (ang. Confederate States of America, CSA) – południowe stany USA, potoczne zwane Konfederacją, próbujące dokonać secesji i biorące udział w wojnie secesyjnej. W latach 1861-1865 stworzyły one własne państwo.

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Proklamacji Emancypacji (ang.)

The Emancipation Proclamation (ang.)

Przypisy

↑ William C. Harris, "After the Emancipation Proclamation: Lincoln's Role in the Ending of Slavery", North & South, t.5 nr 1 z grudnia 2001, mapa na s.49.