Prokurator Generalny - Polski Serwis Naukowy

Prokurator Generalny – naczelny organ prokuratury i zwierzchnik prokuratorów. W latach 1990 – 2010 funkcję tę pełnił z urzędu minister sprawiedliwości.

Historia

II Rzeczpospolita

W II Rzeczypospolitej i w strukturach Rządu RP na uchodźstwie prokuratorem-zwierzchnikiem całej prokuratury, która była całkowicie rozdzielona na pion cywilny i wojskowy, był od 1919 Naczelny Prokurator. Urząd Naczelnego Prokuratora sprawował z urzędu Minister Sprawiedliwości.

Minister Sprawiedliwości – centralny organ administracji rządowej, odpowiedzialny za dział administracji rządowej - sprawiedliwość. Aparatem pomocniczym Ministra Sprawiedliwości jest Ministerstwo Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości z mocy konstytucji jest członkiem Krajowej Rady Sądownictwa.

Prezes Rady Ministrów (potocznie premier) jest szefem rządu w ustroju politycznym Polski. Zwyczajowo Prezes Rady Ministrów nazywany jest premierem. W Polsce występuje w podwójnej roli, jako przewodniczący Rady Ministrów oraz jako odrębny naczelny organ administracji rządowej.

W pionie cywilnym naczelnym organem prokuratury i zwierzchnikiem prokuratorów prokuratur powszechnych był Pierwszy Prokurator Sądu Najwyższego.

Organizacja prokuratury wojskowej została określona w 1919. Naczelnym organem prokuratury w pionie wojskowym i zwierzchnikiem prokuratorów prokuratur wojskowych był Naczelny Prokurator Wojskowy.

Polska Ludowa

W 1950 roku określono na nowo organizację prokuratury cywilnej, wyodrębniając ją ze struktury Ministerstwa Sprawiedliwości. Utworzono Prokuraturę Generalną, na której czele stał Prokurator Generalny.

Prokuratura Krajowa – dawniej najwyższa w hierarchii cywilnego pionu prokuratury jednostka organizacyjna, którą kierował Prokurator Krajowy. Została zniesiona 31 marca 2010 a zastąpiła ją Prokuratura Generalna kierowana przez Prokuratora Generalnego.

Siły zbrojne (wojsko, armia) - siły i środki wydzielane przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej, ujęte w całość organizacyjną, składającą się z różnych rodzajów wojsk i służb.

W 1967 podporządkowano prokuraturę wojskową Prokuratorowi Generalnemu. Tym samym Naczelny Prokurator Wojskowy stał się zastępcą Prokuratora Generalnego, a Prokurator Generalny naczelnym organem całej prokuratury.

III Rzeczpospolita

Zespolenie urzędu z ministrem sprawiedliwości (1990-2010)

Prokurator Generalny był naczelnym organem całej prokuratury, tym samym podlegali mu wszyscy prokuratorzy. 31 marca 1990 zniesiono Prokuraturę Generalną, a funkcję Prokuratora Generalnego zaczął sprawować z urzędu Minister Sprawiedliwości. Zastępcami Prokuratora Generalnego byli Prokurator Krajowy, Naczelny Prokurator Wojskowy, Dyrektor Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz inni prokuratorzy powoływani i odwoływani ze stanowiska zastępcy spośród prokuratorów Prokuratury Krajowej (przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Prokuratora Generalnego).

Prokurator – funkcjonariusz publiczny prokuratury uprawniony do samodzielnego wykonywania czynności prokuratorskich. Jako funkcjonariusz prokuratury strzeże praworządności oraz czuwa nad ściganiem przestępstw.

Naczelna Prokuratura Wojskowa – najwyższa w hierarchii wojskowego pionu prokuratury polska jednostka organizacyjna, którą kieruje Naczelny Prokurator Wojskowy. W Polsce w Prokuraturze Wojskowej pracuje około 1000 prawników.

Odrębny urząd Prokuratora Generalnego (od 2010)

Z dniem 31 marca 2010 nastąpiło rozdzielenie urzędu Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego.

Prokuratora Generalnego powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej spośród dwóch kandydatów zgłoszonych przez Krajową Radę Sądownictwa i Krajową Radę Prokuratury (Art. 10a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze). Kadencja Prokuratora Generalnego trwa sześć lat, licząc od dnia złożenia ślubowania. Po upływie kadencji pełni on obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez następcę, przy czym nie może być on ponownie wyznaczony. Po zakończeniu pełnienia obowiązków przechodzi w stan spoczynku. Pierwszym Prokuratorem Generalnym powołanym w nowy sposób został Andrzej Seremet.

Minister Sprawiedliwości – centralny organ administracji rządowej, odpowiedzialny za dział administracji rządowej - sprawiedliwość. Aparatem pomocniczym Ministra Sprawiedliwości jest Ministerstwo Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości z mocy konstytucji jest członkiem Krajowej Rady Sądownictwa.

Naczelna Prokuratura Wojskowa – najwyższa w hierarchii wojskowego pionu prokuratury polska jednostka organizacyjna, którą kieruje Naczelny Prokurator Wojskowy. W Polsce w Prokuraturze Wojskowej pracuje około 1000 prawników.

Lista Prokuratorów Generalnych od 1989

Zobacz też

lista zwierzchników prokuratury w Polsce

Naczelna Prokuratura Wojskowa

Naczelny Prokurator

Prokuratura Generalna

Prokuratura Krajowa

Linki zewnętrzne

Ustawa z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 1985 r. Nr 31, poz. 138)

Przypisy

↑ art. 36 Ustawy o Radzie Ministrów z dnia 8 sierpnia 1996 w związku z art. 1 ust. 2 Ustawy o prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985
obowiązki Prokuratora Generalnego pełnił do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej ustrój prokuratury co nastąpiło 31 marca 2010; od 7 października 2009 nadal jako Minister Sprawiedliwości
powołany postanowieniem Prezydenta RP z 5 marca 2010
ustawowy upływ kadencji 31 marca 2016

Artykuł uwzględnia stan prawny na 1 stycznia 2012 r. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - główna jednostka organizacyjna pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.