Promieniowanie niejonizujące - Polski Serwis Naukowy

Symbol promieniowania niejonizującego

Promieniowanie niejonizujące to rodzaj promieniowania elektromagnetycznego (fali elektromagnetycznej), które nie wywołuje jonizacji (tzn. energia promieniowania jest zbyt mała do emisji elektronu z atomu lub cząsteczki) ośrodka, przez który przechodzi. Podział ten związany jest także z rodzajami oddziaływań na zdrowie ludzi i zwierząt w obszarze występowania tego rodzaju promieniowania.

Radiolokacja - technika umiejscawiania, śledzenia oraz określania położenia obiektów powietrznych, naziemnych, kosmicznych w przestrzeni przy pomocy fal elektromagnetycznych. Jest działem radiokomunikacji.

Radiotelefon (transceiver, trx, walkie-talkie, krótkofalówka) to niewielka, uproszczona radiostacja nadawczo-odbiorcza służąca do porozumiewania się głosem na niewielkie odległości, pełniąca rolę mobilnego telefonu. Telefon komórkowy jest zminiaturyzowanym cyfrowym radiotelefonem pracującym tylko ze stacjami bazowymi i posiadającym przez to większy zasięg od radiotelefonów pracujących pomiędzy sobą (bezpośrednio). Zaletą i przewagą radiotelefonu jest praca bez infrastruktury sieci oraz duża niezależność, dlatego używają jej służby profesjonalne, jest także jedynym środkiem łączności podczas wojny, gdy stacje retransmisyjne (np. GSM) są zniszczone, oraz w innych sytuacjach, np. podczas klęsk żywiołowych. Do celów amatorskich używane są radiotelefony (radiostacje) dla krótkofalowców oraz radiotelefon/radiostacja obywatelska krótkofalowa wąskopasmowa pracująca w paśmie 26,960 MHz do 27,400 MHz zwana CB radiem.

Zakres promieniowania

Widmo elektromagnetyczne wg długości fali i jej wykorzystania

Granica pomiędzy promieniowaniem jonizującym a niejonizującym przyjęta została na granicy widma światła widzialnego i ultrafioletu (zakres UV-A, długość fali 320-380 nanometrów). Czyli fala elektromagnetyczna o częstotliwości mniejszej od 8x10 Hz, to promieniowanie niejonizujące, a o częstotliwości większej, to promieniowanie jonizujące.

Fale radiowe (promieniowanie radiowe) – promieniowanie elektromagnetyczne, które może być wytwarzane przez prąd przemienny płynący w antenie. Uznaje się, że falami radiowymi są fale o częstotliwości 3 kHz – 3 THz (3·103 – 3·1012 Hz). Wg literatury zachodniej zakres częstotliwości obejmuje fale od 3 Hz. Zależnie od długości dzielą się na pasma radiowe.

Stacja transformatorowa (stacja trafo, trafostacja) - to rodzaj stacji, gdzie następuje rozdzielanie energii elektrycznej przy różnych poziomach napięć, wyposażone w transformatory lub przekształtniki prądu przemiennego na stały i odwrotnie.

Źródła promieniowania

Źródła promieniowania niejonizującego z uwagi na ich rodzaje dzieli się na naturalne i sztuczne źródła pól elektromagnetycznych.

Źródła naturalne

Najważniejszymi naturalnymi źródłami fal elektromagnetycznych są takie zjawiska jak:

promieniowanie termiczne ciał na Ziemi,

promieniowanie słoneczne,

naturalne zmiany pola magnetycznego np. ziemskiego pola magnetycznego,

naturalne zmiany pola elektrycznego np. wyładowania atmosferyczne,

fale radiowe pochodzenia pozaziemskiego, nie pochłonięte przez atmosferę.

Źródła sztuczne

Podstawowe sztuczne źródła promieniowania elektromagnetycznego niejonizującego to:

Energia gr. ενεργεια (energeia) – skalarna wielkość fizyczna charakteryzująca pod względem ilościowym stan układu fizycznego (materii) (z punktu widzenia termodynamiki niektóre formy energii są funkcjami stanu i potencjałami termodynamicznymi), stan i wzajemne oddziaływania obiektów fizycznych (ciał, pól, cząstek, układów fizycznych), przemiany fizyczne i chemiczne oraz wszelkiego rodzaju procesy występujące w przyrodzie.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

elektroenergetyczne linie napowietrzne wysokiego napięcia,

stacje radiowe i telewizyjne,

łączność radiowa, w tym CB radio, radiotelefony i telefonia komórkowa,

stacje radiolokacyjne i radionawigacyjne,

stacje transformatorowe,

sprzęt gospodarstwa domowego i powszechnego użytku oraz instalacje elektryczne.

Przepisy

W Polsce obowiązuje, dość rygorystyczne w stosunku do innych krajów, Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów, które wyróżnia wartości graniczne dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz dla pozostałych miejsc dostępnych dla ludności. Są one zależne od częstotliwości i rodzaju pracy źródeł.

Pole elektromagnetyczne - pole fizyczne, stan przestrzeni w której na obiekt fizyczny mający ładunek elektryczny działają siły o naturze elektromagnetycznej. Pole elektromagnetyczne jest układem dwóch pól: pola elektrycznego i pola magnetycznego. Pola te są wzajemnie związane a postrzeganie ich zależy też od obserwatora, wzajemną relację pól opisują równania Maxwella. Własności pola elektromagnetycznego, jego oddziaływanie z materią bada dział fizyki zwany elektrodynamiką. W mechanice kwantowej pole elektromagnetyczne jest postrzegane jako wirtualne fotony.

Ultrafiolet (UV, promieniowanie ultrafioletowe, nadfiolet) – . Słowo "ultrafiolet" oznacza "powyżej fioletu" i utworzone jest z łacińskiego słowa "ultra" (ponad) i słowa "fiolet" oznaczającego barwę o najmniejszej długości fali w świetle widzialnym. Dawniej było nazywane promieniowaniem "pozafiołkowym".

Bibliografia

Jarosław Szóstka, Fale i anteny, WKŁ - Wydawnictwa Komunikacji i Łączności Sp. z o.o., 2001, ISBN 83-206-1414-7

Aniołczyk H., Pachocki K., Różycki S.: Pola elektromagnetyczne wielkiego miasta z punktu widzenia ochrony środowiska, PIOŚ, Warszawa 1995

Halina Aniołczyk, Andrzej Koperski, Roman Kubacki, Andrzej Piłatowicz, Stefan Różycki: Ochrona środowiska przed elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym, Warszawa 1993.

Linki zewnętrzne

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. z 2003 r. Nr 192, poz. 1883)

WHO Radiation, Non-ionizing (en)

Zalecenia Rosyjskiej Rady Ochrony przed Promieniowaniem Niezjonizowanym w sprawie w miarę bezpiecznego używania telefonów komórkowych, (.pdf),(en),(strona 2)

Nietermiczne uszkodzenia DNA wywołane promieniowaniem telefonii komórkowej (1800 MHz) w ludzkich fibroblastach komórkowych i przekształconych komórkach szczurów (GFSH-R17) w kulturach in vitro (en)

Zobacz też

Spektrum elektromagnetyczne

Promieniowanie jonizujące

Pole elektromagnetyczne