Protesty polityczne w Tajlandii - 2010

Protesty polityczne w Tajlandii w 2010 roku – seria antyrządowych protestów w stolicy Tajlandii trwających od 14 marca 2010 do 19 maja 2010. Organizatorem wystąpień był Zjednoczony Front Demokracji Przeciw Dyktaturze (UDD), ruch społeczny popierający byłego premiera Thaksina Shinawatrę i domagający się dymisji rządu Abhisita Vejjajivy oraz rozpisania nowych wyborów.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały . W określeniu europejskości Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja z wartościami demokratycznymi.

Zwolennicy ruchu, tzw. "czerwone koszule", organizowali w stolicy wiece, marsze i przejazdy kawalkad pojazdów, rozlali zebraną przez siebie krew przed budynkiem rządu i opanowali handlową dzielnicę miasta. Początkowo pokojowe protesty przybrały na sile w kwietniu 2010, kiedy demonstrujący podjęli szturm na siedzibę parlamentu. Do pierwszych starć z policją doszło 10 kwietnia, gdy służby bezskutecznie próbowały wyprzeć przeciwników rządu z centrum Bangkoku. Zginęło wówczas 25 osób. Na początku kwietnia 2010 demonstranci utworzyli w głównej dzielnicy handlowej i finansowej swoje obozowisko. Z czasem kilkutysięczny obóz został przez nich otoczony barykadami oraz posiadał własne wyposażenie i zaopatrzenie. Na początku maja 2010 rząd zaproponował zakończenie protestów i organizację wcześniejszych wyborów w listopadzie 2010. Choć wstępnie obie strony zadeklarowały wolę porozumienia, ostatecznie do niego nie doszło z powodu różnicy zdań w kwestii odpowiedzialności za przemoc i śmierć demonstrantów. 13 maja wojsko rozpoczęło akcję odcinania dostępu do obozu "czerwonych koszul", co doprowadziło do kilkudniowych walk ulicznych, w których zginęło 39 osób. 19 maja 2010 oddziały podjęły generalny szturm na obóz, który doprowadził do kapitulacji liderów UDD i usunięcia demonstrantów z centrum Bangkoku. W wyniku działań zginęło co najmniej 15 osób. W sumie od początku protestów śmierć poniosło 91 osób, a około 2000 zostało rannych. Demonstracje z 2010 były największymi niepokojami społecznymi w Tajlandii od roku 1992.

Stan wojenny - jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan wojenny może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.
Wojna domowa – konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia, grupy etnicznej. Wojna domowa jest częstą przyczyną osłabienia państwa czy plemienia. Jest rodzajem wojny.

Geneza konfliktu

Thaksin Shinawatra, premier Tajlandii w latach 2001–2006

Królestwo Tajlandii, którym od 1946 rządzi król Bhumibol Adulyadej (pełniący głównie role ceremonialne) pod koniec pierwszej dekady XXI wieku przeżywało okres ciągłego kryzysu politycznego. Na czele rządu w latach 2001–2006 stał premier Thaksin Shinawatra, wcześniej biznesmen i potentat telekomunikacyjny. W czasie swoich rządów zyskał poparcie biedniejszej ludności wiejskiej z północnej i północno-wschodniej części kraju z powodu znacznej rozbudowy polityki socjalnej, obejmującej darmowy dostęp do służby zdrowia i edukacji. Krytycy premiera, wywodzący się z kręgów wielkomiejskich, klasy średniej i monarchistów, zarzucali mu populizm i niedostateczne okazywanie szacunku sędziwemu królowi. Utworzyli oni ruch społeczny skierowany przeciw jego władzy pod nazwą Ludowy Sojusz na rzecz Demokracji (Peoples' Alliance for Democracy, PAD) i wybrali "żółte koszule", na znak solidarności z monarchią (kolor żółty był symbolem króla). W 2006 rozpoczęli w kraju protesty, domagając się ustąpienia Shinawatry, które sparaliżowały funkcjonowanie i zarządzanie krajem.

Bhumibol Adulyadej, król Rama IX, wym. pumipon aduljadedź, ภูมิพลอดุลยเดช (ur. 5 grudnia 1927 w Cambridge w USA) – król Tajlandii od 1946.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Osobny artykuł: Zamach stanu w Tajlandii (2006).

W sytuacji nasilającego się kryzysu wewnętrznego, we wrześniu 2006 władzę przejęło wojsko, które dokonało zamachu stanu. Przewrót został przeprowadzony w czasie pobytu premiera Shinawatry na sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Nie wrócił on już do kraju, w którym wszczęte zostało przeciw niemu postępowanie korupcyjne i pozostał na obczyźnie, przebywając głównie w Katarze i Londynie. W Tajlandii na czele państwa stanęła junta wojskowa, która w grudniu 2007 przeprowadziła demokratyczne wybory parlamentarne. W ich wyniku najwięcej mandatów zdobyli dawni współpracownicy i zwolennicy Shinawatry, cieszącego się nadal niesłabnącym poparciem mniej zamożnych obywateli. Przed wyborami utworzyli nową partię polityczną, Partię Władzy Ludu (PPP). Na czele nowego rządu stanął jej lider, Samak Sundaravej.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Think tank (ang., dosłownie: zbiornik myśli) - z założenia niezależny, niedziałający dla zysku ośrodek zajmujący się badaniami i analizami dotyczącymi spraw publicznych. Do celów działalności think tanków należy zazwyczaj poszukiwanie sposobów rozwiązania problemów społecznych i udział w publicznej debacie. Spotkać można szersze rozumienie tego pojęcia, na oznaczenie grupy osób lub instytucji mających podobne cele, ale niekoniecznie posiadających status organizacji pozarządowych.

Osobny artykuł: Samak Sundaravej#Kryzys polityczny 2008 i rezygnacja.

W maju 2008 "żółte koszule" ponownie rozpoczęły serię protestów w kraju, oskarżając nową administrację o ścisłe powiązania z byłym premierem i wykonywanie jego poleceń. Nowa fala manifestacji nastąpiła w sierpniu 2008, w wyniku której premier Sundaravej, oskarżony dodatkowo przed sąd o złamanie konstytucji, podał się do dymisji. Na czele rządu stanął wicepremier Somchai Wongsawat, prywatnie szwagier Shinawatry.

Somchai Wongsawat (ur. 31 sierpnia 1947 w Nakhon Si Thammarat), tajski polityk, prawnik i sędzia, premier Tajlandii od 17 września 2008 do 2 grudnia 2008, p.o. premiera od 9 września do 17 września 2008. Minister edukacji od lutego do września 2008.
Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Osobny artykuł: Somchai Wongsawat#Protesty społeczne i wykluczenie z życia politycznego.

Osobny artykuł: Kryzys polityczny w Tajlandii (2008-2009).

Premier Abhisit Vejjajiva objął władzę w grudniu 2008

Mimo zmiany szefa rządu, Ludowy Sojusz na rzecz Demokracji (PAD) kontynuował antyrządowe demonstracje w Bangkoku. Protesty coraz bardziej utrudniały normalne funkcjonowanie państwa. Pod koniec listopada 2008 demonstranci zajęli dwa stołeczne lotniska, całkowicie blokując ruch pasażerski. Protesty zakończyły się w grudniu 2008, kiedy sąd nakazał natychmiastowe rozwiązanie Partii Władzy Ludu i wykluczył jej liderów na 5 lat z życia politycznego pod zarzutem fałszerstw w czasie wyborów z 2007. Władzę w kraju przejęła popierana przez "żółte koszule" największa partia opozycyjna, Partia Demokratyczna na czele z Abhisitem Vejjajivą. Po kolejnej zmianie na szczytach władzy na ulice wyszli tym razem zwolennicy byłego premiera Shinawatry. W marcu 2009 stworzyli oni ruch społeczny o nazwie Zjednoczony Front Demokracji Przeciw Dyktaturze (UDD), a ich znakiem rozpoznawczym został kolor czerwony. Pierwsze protesty rozpoczęli wiosną 2009. W kwietniu 2009 zajęli budynek konferencyjny w Pattayi, w którym miało obyć się spotkanie państw ASEAN. W rezultacie międzynarodowy szczyt został odwołany, a w kraju został wprowadzony stan wyjątkowy. W protestach na ulicach Bangkoku zginęły wówczas 2 osoby. Liderzy UDD zdecydowali się zakończyć akcję w połowie kwietnia, obawiając się kolejnych ofiar, po tym jak w rejony demonstracji zostały skierowane oddziały wojska. "Czerwone koszule" domagały się rozwiązania parlamentu i organizacji wcześniejszych wyborów. Zarzucały przejęcie władzy przez rząd Abhisita w sposób niedemokratyczny i bezprawny, wyłącznie dzięki decyzjom stronniczych sądów, a nie z nadania wyborczego.

Udon Thani - miasto w północno-wschodniej Tajlandii, na równinie Korat, ośrodek administracyjny prowincji Udon Thani. Miejscowość zamieszkuje około 227,9 tys. osób - czwarte co do wielkości miasto kraju.
Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

W 2010 UDD ponowił żądania dymisji rządu i rozpisania wcześniejszych wyborów parlamentarnych. Do zaognienia dawnego konfliktu przyczynił się wyrok sądu z 26 lutego 2010 o konfiskacie części majątku (1,4 mld z 2,3 mld USD) przebywającego od 2006 na emigracji premiera Thaksina Shinawatry. Sąd orzekł, że zdobył go w sposób niezgodny z prawem. Już w październiku 2008 były premier został zaocznie skazany na dwa lata więzienia za konflikt interesów i nadużycia władzy. Zdaniem sądu, jako szef rządu prowadził w sektorze telekomunikacyjnym politykę korzystną dla własnego biznesu. Skazany zaprzeczył wszystkim zarzutom. UDD zapowiedział na 14 marca masowe demonstracje społeczne na ulicach Bangkoku. Do stolicy mieli być zwiezieni z prowincji przeciwnicy rządu domagający się jego ustąpienia. Władze na początku marca ogłosiły wprowadzenie w dniach 11–23 marca stanu wyjątkowego w Bangkoku i siedmiu sąsiednich prowincjach. Stan wyjątkowy przekazywał wiele uprawnień w ręce wojska i ograniczał prawa obywatelskie. Wojsko zyskiwało prawo wprowadzania godziny policyjnej, zakazywania zgromadzeń i organizowania punktów kontrolnych obywateli.

Wzrost gospodarczy – zwiększenie się rocznej produkcji dóbr i usług w kraju. Jeśli w kolejnym roku w całej gospodarce uda się sprzedać więcej towarów i usług niż w roku poprzednim – mamy do czynienia ze wzrostem gospodarczym. Kiedy jesteśmy w stanie więcej zarobić, źródłem wzrostu jest nasza praca. Ale jeśli w tym samym czasie, gdy wzrosły nasze zarobki, o tyle samo podniosły się ceny towarów, które kupujemy, mieliśmy do czynienia tylko ze wzrostem nominalnym. Nie możemy bowiem kupić więcej niż poprzednio. Dlatego cieszyć się można tylko z wzrostu realnego, czyli po uwzględnieniu inflacji. Wzrost gospodarczy odnosi się tylko do zmian ilościowych, przy założeniu, że podstawowe wielkości makroekonomiczne charakteryzują się długofalowym trendem.
Stan wyjątkowy - jeden z stanów nadzwyczajnych państwa, którego wprowadzenie powoduje w szczególności ograniczenie określonych praw i swobód obywatelskich. W Polsce instytucja stanu wyjątkowego była w regulacjach konstytucyjnych w latach 1952-1983 wchłonięta przez instytucję stanu wojennego.

Manifestacje uliczne – marzec 2010

Przygotowania i początek protestów

Jeden z rozpoznawalnych rekwizytów w czasie demonstracji, przyrząd do klaskania

12 marca władze w celu utrzymania porządku zmobilizowały 40 tys. służb bezpieczeństwa i zapowiedziały zdecydowaną reakcję w przypadku użycia przez protestujących przemocy. Na ulicach prowadzących do stolicy ustawione zostały punkty kontrolne. Liderzy UDD zapewniali o pokojowym charakterze protestów i zapowiadali, że będą one trwać do czasu ustąpienia rządu. Zgodnie z zapowiedziami, UDD od początku marca 2010 organizował lokalne spotkania i manifestacje swoich zwolenników i rozpoczął przygotowania do ich transportu do Bangkoku.

ASEAN (ang. Association of South East Asian Nations) - Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej - jest to organizacja polityczno-gospodarcza, powstała na gruzach Association of South East Asia utworzonego przez Malezję, Filipiny i Tajlandię w 1961 roku. Założona 8 sierpnia 1967 w Bangkoku. Jej siedzibą jest Dżakarta. Członkami są (w kolejności przystępowania): Filipiny, Indonezja, Malezja, Singapur, Tajlandia (państwa założycielskie), Brunei (od 8 stycznia 1984), Wietnam (od 28 lipca 1995), Laos i Birma (od 23 lipca 1997) i Kambodża (od 30 kwietnia 1999).
Junta, hunta - określenie pochodzące z języka hiszpańskiego oznaczające pierwotnie związek lub radę. Obecnie powszechnie stosowane głównie w odniesieniu do krajów Ameryki Łacińskiej, w których władza wojskowa przejęła rządy na drodze zbrojnego zamachu stanu. Określenie używane również w odniesieniu do dyktatur wojskowych w innych państwach (jak np. w Grecji pod rządami Czarnych pułkowników, czy w Portugalii po Rewolucji goździków).

Pierwsi przeciwnicy rządu Abhisita zaczęli ściągać do Bangkoku 13 marca 2010. 14 marca w centrum miasta zebrały się dziesiątki tysięcy "czerwonych koszul". Korespondenci zagraniczni ocenili ich liczbę na ok. 100 tys., podczas gdy organizatorzy mówili o kilkuset tysięcy uczestników. Liderzy UDD zażądali dymisji rządu i rozpisania wyborów, dając premierowi 24 godziny na odpowiedź. W przeciwnym razie zapowiedzieli marsz głównymi ulicami stolicy. Wojsko obsadziło siedzibę rządu i strategiczne punkty w mieście. 15 marca demonstranci otoczyli i rozbili swój obóz pod siedzibą rządu, co zmusiło premiera do przeniesienia się do koszar wojskowych 11. Batalionu Piechoty. Przemawiając z tamtego miejsca premier Abhisit odrzucił żądania "czerwonych koszul", które przemaszerowały pod koszary. Premier opuścił wówczas kompleks wojskowy na pokładzie helikoptera, by jak mówił dokonać inspekcji miasta z powietrza. Do demonstrujących za pośrednictwem wideo-łącza przemówił były premier Shinawatra, który oznajmił, że sprowadzili oni do kraju demokrację. Trzeciego dnia protestów UDD rozpoczęło zbieranie od swoich zwolenników krwi, by w symboliczny sposób rozlać ją przed siedzibą rządu. Ministerstwo Zdrowia i Czerwony Krzyż wyrazili zaniepokojenie warunkami sanitarnymi panującymi w miejscach poboru krwi, jednak organizatorzy odrzucali ich obawy, stwierdzając, że jej pobieranie odbywa się w specjalnych namiotach i zajmują się nim pracujący ochotniczo zawodowi lekarze i pielęgniarki. Zebraną krew rozlano u bram budynku rządowego otoczonego przed służby porządkowe. Jeden z liderów UDD Veera Musikapong stwierdził, że "krew jest uświęconą ofiarą" i "ukazuje miłość do narodu i szczerość". 17 marca 2010 "czerwone koszule" rozlały krew przed siedzibą rządzącej Partii Demokratycznej i przez prywatnym domem premiera, po czym wycofały się do swojego obozu pod budynkiem rządu. Zapowiedziały kolejne masowe demonstracje na nadchodzący weekend. Premier Abhisit ogłosił, że jest otwarty na dialog i dopóki UDD działa w ramach prawa nic nie stoi na drodze do negocjacji.

Zamach stanu w Tajlandii w 2006 roku - zamach stanu, dokonany w Tajlandii 19 września 2006 przez tajską armię pod dowództwem jej szefa Sonthi Boonyaratkalina. W jego wyniku obalony został rząd premiera Thaksina Shinawatry.
Chiang Mai (taj. เชียงใหม่ - dosłownie "nowe miasto" ) — miasto w północnej Tajlandii, nad rzeką Ping (dopływ Menamu), ośrodek administracyjny prowincji Chiang Mai. Około 250 tys. mieszkańców.

Kawalkada samochodów "czerwonych koszul" na ulicach Bangkoku, 20 marca 2010

Kontynuacja protestów ulicznych

W sobotę 20 marca 2010 ok. 65 tys. "czerwonych koszul" wzięło udział w demonstracjach na głównych ulicach Bangkoku. Ulicami przejechały kawalkady samochodów i motorów przewożących ubranych w czerwone stroje przeciwników rządu. Premier choć przyznał, że kraj jest podzielony, odmówił podania się do dymisji. Liderzy UDD zapowiedzieli kontynuację protestów. 23 marca władze przedłużyły obowiązywanie stanu wyjątkowego. Posiedzenia rządu odbywały się w kompleksie wojskowym na obrzeżach stolicy. Po tygodniowym skoszarowaniu przed budynkiem rządu, w sobotę 27 marca demonstranci ponownie masowo wyszli na ulice stolicy. Zebrali się przed ośmioma punktami obstawianymi przez służby porządkowe.

Butelka zapalająca (potocznie koktajl Mołotowa) – rodzaj prymitywnego granatu zapalającego. Składa się ze szklanej butelki napełnionej w 2/3 łatwopalną cieczą (najczęściej benzyną), zazwyczaj zaczopowanej zwitkiem tkaniny stanowiącym lont. Jest to najpowszechniejszy ze względu na swą prostotę sposób budowy butelek zapalających. Jest on jednak dość niebezpieczny, gdyż butelka nie jest szczelnie zamknięta i istnieje prawdopodobieństwo, że przy przechyleniu butelki wypłynie więcej paliwa, niż jest w stanie wchłonąć materiał i może ono zwilżyć zewnętrzne ścianki butelki, co przy próbie zapalenia lontu może zakończyć się wypadkiem. Prawidłowo wykonany koktajl Mołotowa powinien mieć szczelną zatyczkę i lont przywiązany do szyjki butelki. W takiej sytuacji przed odpalaniem należy zwilżyć lont w paliwie. Zdarza się, że jako lont stosowany jest nasączony paliwem tampon zawinięty w szczelną folię. Takie rozwiązanie eliminuje konieczność zwilżania lontu przed użyciem, gdyż można to uczynić już podczas produkcji, zaś właściwości chłonne tamponu i folia zapobiegają odparowywaniu mieszanki z lontu. By użyć tak przygotowaną butelkę zapalającą wystarczy przepalić (np. zapalniczką) folię tak, by tampon się zajął i rzucić.
Katar (arab. قطر), Państwo Katar (دولة قطر) – państwo położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego nad Zatoką Perską. Graniczy z Arabią Saudyjską.

30 marca 2010 strona rządowa i przedstawiciele "czerwonych koszul" rozpoczęli negocjacje. Pięciogodzinne rozmowy liderów UDD i premiera Abhisita zakończyły się jeszcze tego samego dnia bez porozumienia. Zjednoczony Front Demokracji Przeciw Dyktaturze domagał się rozwiązania parlamentu w ciągu 15 dni, natomiast premier gotowy był na organizację wyborów w grudniu 2010, o rok wcześniej niż zakładała konstytucja. Liderzy UDD oświadczyli, że dalsze rozmowy byłyby możliwe wyłącznie w przypadku zmiany stanowiska rządu i przyspieszenia terminu wyborów.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.
Abhisit Vejjajiva (taj. อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ) (ur. 3 sierpnia 1964 w Newcastle upon Tyne) – tajski polityk, premier Tajlandii od 15 grudnia 2008. Od 2005 lider Partii Demokratycznej (Phak Prachathipat), największej i najstarszej partii w kraju.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)