Prowincja Kanady - kolonia brytyjska w Ameryce Północnej

Prowincja Kanady – kolonia brytyjska w Ameryce Północnej powołana przez parlament brytyjski ustawą o unii kanadyjskiej w 1840 roku. Kolonia powstała poprzez połączenie (unię) dwóch innych kolonii Dolnej i Górnej Kanady. Ustrój polityczny nowej kolonii został zaprojektowany zgodnie z rekomendacjami tzw. Raportu Durkhama, Lorda Lambton’a, który został oddelegowany do Kanady przez wadze brytyjskie w celu zbadania przyczyn rebelii, które wstrząsnęły obiema częściami Kanadami w 1837 roku. Głównym celem unii było zasymilowanie frankofońskiej ludności zamieszkującej Dolną Kanadę. Początkowo na stolicę kolonii wybrano Kingston. Potem rozpoczęto jej rotację pomiędzy Toronto a Montrealem. Po antyrządowych rozruchach w Montrealu, miasto to straciło swe stołeczne przywileje. Ostatecznie na stała stolicę wybrano Ottawę. Prowincja Kanady trwała do 1867, kiedy to powołano Konfederację Kanady.

Dolna Kanada (fr. Bas-Canada, ang. Lower Canada) - prowincja brytyska istniejąca od 1791 do 1841. Obszar prowincji zajmował północną część niziny rozciągającej się wzdłuż dolnego biegu Rzeki Świętego Wawrzyńca i obejmował południową część dzisiejszej prowincji Quebec.

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Ustrój polityczny

Ustrój Prowincji Kanady przed reformą

Ustrój Prowincji Kanady po reformie

Głową kolonii był gubernator generalny. Był on przedstawicielem monarchii brytyjskiej w kolonii. Obdarzony był szerokim zakresem władzy. Do niego należało rozpisywanie wyborów, powoływanie i rozwiązywanie rady legislacyjnej, powoływanie i odwoływanie rządów. Gubernator nie był zobowiązany do opieraniu rządu na większości parlamentarnej, choć od 1848 przyjęło się w zwyczaju tworzenie autentycznego rządu przedstawicielskiego.

Konfederacja Kanady (ang. Confederation of Canada, fr. Confédération canadienne) - akt prawny tworzący unię czterech kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej odtąd zwanych Dominium Kanady lub Kanadą. Konfederacja została zawarta w 1867, a jej finalizacją była Ustawa o Ameryce Brytyjskiej uchwalona przez Parlament Brytyjski i podpisana przez królową Wiktorię. Konfederacja weszła w życie 1 lipca 1867. Rocznica tej daty obchodzona jest w Kanadzie jako święto narodowe Canada Day/Fête du Canada – Dzień Kanady.

Parlament Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej jest najwyższym prawodawczym organem w Zjednoczonym Królestwie oraz brytyjskich terytoriach zamorskich. Na jego czele stoi monarcha brytyjski, obecnie królowa Elżbieta II.

Prowincja Kanady została podzielona na dwa rejony Kanadę Wschodnią, odpowiadającą wcześniejszej Dolnej Kanadzie i Kanadę Zachodnią odpowiadającą Górnej Kanadzie. Choć Kanada Wschodnia była znacznie ludniejsza niż zachodnia, obu częściom przyznano taką samą reprezentację parlamentarną. Zamysł taki podyktowany był zabezpieczeniem interesów ludności pochodzenia brytyjskiego, w większości zamieszkującej Kanadę Zachodnią. Ta początkowa przewaga Zachodniej Kanady, została szybko zniwelowana, wskutek bardzo intensywnego rozwoju demograficznego tej części kolonii. W ciągu kilkunastu lat Anglosasi z grupy wysoce nadreprezentowanej w parlamencie, stali się niedoreprezentowani. Doprowadziło to do permanentnego kryzysu rządowego, który ostatecznie doprowadził do wielkiej koalicji konserwatywno-liberalnej, której ostateczną konsekwencją była Konfederacja Kanady zawiązana w 1867 r.

John George Lambton, 1. hrabia Durham GCB (ur. 12 kwietnia 1792 w Londynie, zm. 28 lipca 1840 w Cowes) – brytyjski polityk i administrator, gubernator generalny Brytyjskiej Kanady.

Górna Kanada (ang. Upper Canada, fr. Haut-Canada) – prowincja brytyjska istniejąca od 1791 do 1841. Obszar jej zajmował północną część niziny rozciągającej się wzdłuż górnego biegu Rzeki Świętego Wawrzyńca, jezior Ontario, Erie, Zatoki Georgian i Jeziora Huron i obejmował południową część dzisiejszej prowincji Ontario.

Choć wszystkie ważne decyzje musiały być konsultowane z gubernatorem generalnym i to on w imieniu monarchy je ostatecznie zatwierdzał, władzę w Prowincji Kanady sprawował rząd. Od pierwszego rządu powołanego w 1840 przyjął się unikalny zwyczaj podwójnego premierostwa. Na czele rządu zawsze stało dwóch premierów, jeden reprezentujący Wschodnią Kanadę, drugi Zachodnią. Choć jeden z nich nosił miano premiera tytularnego, wszystkie decyzje podejmowane były wspólnie i wymagały obopólnej zgody.

Konserwatywna Partia Kanady - partia polityczna powstała w 2004 i działająca w Kanadzie na poziomie federalnym. Powstała przez połączenie dwóch innych konserwatywnych partii - Kanadyjskiego Sojuszu Reformatorsko-Konserwatywnego i Progresywno Konserwatywnej Partii Kanady. Należy nadmienić, że partia o tej nazwie istniała w przeszłości (zobacz historyczna Konserwatywna Partia Kanady), zanim po połączeniu z Progresywną Partią Kanady zmieniła nazwę na Progresywno-Konserwatywna Partia Kanady.

Historia Kanady jako państwa rozpoczęła się w 1867 roku, kiedy nastąpiło zjednoczenie brytyjskich kolonii leżących na północ od Rzeki Świętego Wawrzyńca, Wielkich Jezior oraz dalej na zachód od równoleżnika 48°N.

Okres 27 lat istnienia Prowincji Kanady był okresem kształtowania się nowoczesnego systemu parlamentarnego. Dwie partie, które wtedy powstały są jedynymi, które sprawowały władze w Kanadzie, na poziomie federalnym do czasów współczesnych. Konserwatywna Partia Kanady wyewoluowała z dwóch elitarnych ugrupowań Family Campact, w Zachodniej Kanadzie i Château Clique w Wschodniej. Liberalna Partia Kanady powstała na bazie szeregu radykalnych i reformistycznych (niektóre z nich wywodziły się z kręgów rebelianckich) takich jak The Grits lub Rouges.

Rebelie w Kanadzie w 1837 roku – wybuchy niezadowolenia społecznego wobec rządów gubernatorów brytyjskich wspieranych przez konserwatywne koła uprzywilejowanych klas wyższych kolonii. W Górnej Kanadzie taką grupę nacisku nazywano Family Compact – porozumieniem rodzin, a w Dolnej Kanadzie Château Clique – kliką pałacową. Postulaty rebeliantów były dużo dalej idące niż umiarkowanych reformatorów skupionych wokół Responsible Government ("odpowiedzialny rząd" – odpowiedzialny w sensie umiarkowany). Rebelianci dążyli do obalenia kolonialnych rządów brytyjskich oraz utworzenia republiki na wzór USA. Rebelia w Górnej Kanadzie pod wodzą Williama Mackenzie i rebelia patriotyczna w Dolnej Kanadzie pod wodzą Louisa Papineau miały podobne przyczyny i przebieg. W Dolnej Kanadzie – Quebecu, oprócz aspektów gospodarczych, społecznych i politycznych doszły jeszcze religijne i narodowe, jako że, przedstawiciele Château Clique, dążyli do zmian tradycyjnych francuskich norm prawnych i zastąpienia ich brytyjskimi, oraz ograniczenia wpływów Kościoła katolickiego.

Terminarz wyborów i wyniki

do napisania

Lista premierów

Tekstem wytłuszczonym podane jest nazwisko premiera tytularnego.

Objaśnienie kolorów:

zielony – reformiści (Reformers, Rouges, itp.)

żółty – konserwatyści (Family Compact, Château Clique)

czerwony – Liberalna Partia Kanady

niebieski – Konserwatywna Partia Kanady

Zobacz też

historia Kanady