Przełęcz Graniczne - Polski Serwis Naukowy

Przełęcz Graniczne – przełęcz położona w Beskidzie Żywieckim na wysokości 755 m n.p.m., najwyższa z przełęczy na terenie Zwardonia. Znana jest też jest jako Przełęcz Wrzeszczowska. Nazwa pochodzi od wypływającego spod przełęczy potoku Wrzeszczówka. Nazwa Graniczne wynika z faktu położenia przełęczy na dawnej granicy polsko-węgierskiej, a obecnie polsko-słowackiej.

Wielka Racza (słow. Veľká Rača, 1236 m n.p.m.) – najwyższy szczyt grupy Wielkiej Raczy Beskidu Żywieckiego, na granicy polsko-słowackiej, z bezleśną platformą szczytową, skąd rozciąga się szeroka panorama głównie na góry słowackie, z charakterystyczną grupą Małej Fatry. Szczyt jest też największą górą Beskidów Kysuckich (słowackiej części Beskidu Żywieckiego).

Żywiec (niem. Saybusch, jid. Zhivitz) – miasto powiatowe w województwie śląskim, położone u zbiegu rzek Soły i Koszarawy w Kotlinie Żywieckiej, nad Jeziorem Żywieckim, na wysokości 345-350 m n.p.m. Historycznie jest częścią Małopolski.

Przełęcz leży w głównym wododziałowym grzbiecie karpackim pomiędzy Skalanką (867 m) na północy a Beskidem Granicznym (863 m) na południu.

Z przełęczy widać Skalankę (867 m), Mały Rachowiec (840 m), Rachowiec (954 m), Oźną (952 m) oraz Beskid Graniczny. Pod przełęczą Graniczne położone są źródła potoku Słanica.

Historia

W przeszłości przez Przełęcz Graniczne, podobnie jak przez Przełęcz Przysłop, prowadził szlak handlowy z Polski na Węgry (tzw. "hawiarski"), którym m.in. transportowano sól na Węgry, a rudę żelaza do Polski. Pierwotnie właśnie tędy miała jeździć Galicyjska Kolej Transwersalna z Żywca do Czadcy, nim ostatecznie zdecydowano się ją poprowadzić u podnóża Rachowca przez Zwardoń i Przełęcz Zwardońską.

Zwardoń (690 m n.p.m.) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza, pomiędzy trzema przełęczami – Przysłop, Zwardońską i Graniczne (centrum wsi na przełęczy Zwardońskiej) w zachodniej części Beskidu Żywieckiego, tuż przy granicy ze Słowacją.

Oźna – szczyt górski o wysokości 952 m n.p.m. we grupie Wielkiej Raczy w Beskidzie Żywieckim, wchodzący w skład jednego z jej bocznych grzbietów. Stoki Oźnej opadają w doliny potoków: północny – Radeckiego, południowy – Słanica.

Na przełęczy znajdowało się polsko-słowackie przejście turystyczne.

Szlaki turystyczne

– polski szlak czerwony ze Zwardonia przez przełęcz na Wielką Raczę

– słowacki szlak niebieski z Serafinova na przełęcz i dalej razem z czerwonym na Wielką Raczę.

Bibliografia

Krzysztof Radwański, Marcin Szymczak (red.): Atlas gór Polski. Sudety. Karpaty. Góry Świętokrzyskie. Warszawa: ExpressMap, 2008, s. 210. ISBN 978-83-7546-020-9.

Na mapach: 49°29′05″N 18°57′17″E / 49.48472, 18.95472

Skalanka – góra (867 metrów n.p.m.) w Beskidzie Żywieckim, w paśmie granicznym na południe od przełęczy Zwardońskiej, ponad przełęczą Graniczne.

Skróty: n.p.m. – nad poziomem morza oraz m n.p.m. – metry nad poziomem morza używane są przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza.