Przedmiot - Polski Serwis Naukowy

Przedmiot, obiekt (łac. obiectum) - jedno z podstawowych pojęć ontologii, w języku potocznym określany jako "coś" lub "cokolwiek". Nie należy go mylić z przedmiotem poznania.

Definicje

Wyrażenie "X jest przedmiotem" znaczy, że X ma co najmniej jedną cechę (tzn. ma uposażenie jakościowe).

"Przedmiot" to najogólniejsza ze wszystkich nazw (tzn. wyrażeń nadających się na orzecznik lub podmiot zdania oznajmującego), względnie najogólniejszy ze wszystkich rzeczowników i przymiotników.

Kontrowersje

Egzystencjalne rozumienie przedmiotu - egzystencjalna koncepcja przedmiotu głosi, że jeśli to, co nazywamy przedmiotem ma pewne uposażenie jakościowe, czyli jest jakieś, to musi to istnieć, przynajmniej w jakiś pośredni sposób. Ponadto nie sposób przedstawić sobie żadnego przedmiotu bez odniesienia go do istnienia, więc tzw. przedmioty tylko pomyślane muszą jakoś do istnienia się odnosić - inaczej nie moglibyśmy mieć o nich żadnej wiedzy, a przecież o pewnych przedmiotach tylko pomyślanych (np. krasnoludkach) jakąś wiedzę mamy.

Rzecz, substancja pierwsza, byt jednostkowy (łac. res) - kategoria przedmiotów, od innych przedmiotów (np. zdarzeń czy relacji) różniących się tym, że:

Reizm (łac. res - rzecz) termin utworzony przez T. Kotarbińskiego. Reizm jest przykładem i jedną z wersji nominalizmu, rozróżnia się reizm ontologiczny i reizm metodologiczny:

Egzystencjalnie neutralne rozumienie przedmiotu - to rozumienie przedmiotu opiera się na rozumowaniu, że wyznaczenie charakterystyki czegoś nie prowadzi do wniosku o istnieniu tego. Prowadzi to do wniosku, że istnieją przynajmniej dwie kategorie przedmiotów: przedmioty istniejące i przedmioty intencjonalne (przedmioty tylko pomyślane). Także wśród tych klas przedmiotów możliwe są dalsze klasyfikacje ontologiczne, np. na abstrakty i przedmioty fikcyjne dla przedmiotów intencjonalnych. Przedmioty nieintencjonalne klasyfikuje się natomiast w zależności od tego, jak rozumie się istnienie.

Tadeusz Marian Kotarbiński (ur. 31 marca 1886 w Warszawie, zm. 3 października 1981 w Aninie) – jeden z czołowych polskich filozofów, logików i etyków, przedstawiciel szkoły lwowsko-warszawskiej. Syn Miłosza Kotarbińskiego – malarza i Ewy Koskowskiej – pianistki.

Przedmiot fizyczny (obiekt fizyczny) określa się tradycyjnie jako każdy przedmiot rozciągły w czasie i przestrzeni (choć konsekwencje zasady nieoznaczoności komplikują tę definicję). Jest sporne, czy istnieją jakieś przedmioty niefizyczne, np. przedmioty psychiczne i duchowe.

Redukcjonizm co do przedmiotu - całkowita lub relacyjna redukcja wszystkich klas przedmiotów do danej określonej klasy przedmiotów, np. do rzeczy w reizmie, zdarzeń w ewentyzmie, procesów w heglizmie, idei w platonizmie. Redukcjonizm może dotyczyć tylko przedmiotów realnych (np. reizm Kotarbińskiego głosi, że jedynymi przedmiotami istniejącymi realnie są rzeczy) lub wszystkich przedmiotów (np. platonizm głosi, że wszystkie przedmioty istnieją, ale mimo to ze względu na to, że mają różny rodzaj istnienia wszystkie dają się zredukować do najwyżej istniejących idei).

Osoba (πρόσωπον, prosopon - pierwotnie "twarz, maska", łac. persona - pierwotnie "maska") - rzecz o rozumnej naturze, cechująca się odrębnością od innych bytów, posiadająca świadomość własnego istnienia, wolę, własny charakter i system wartości. Obok ludzi (i hipotetycznych innych fizycznych istot rozumnych) wiele kierunków filozoficznych uznaje także osoby duchowe (zob. Bóg, anioł). We współczesnej filozofii pojęcie kluczowe dla chrześcijańskiego i niechrześcijańskiego personalizmu, mającego źródła w chrześcijańskim (zwłaszcza tomistycznym) rozumieniu osoby i nie uważającym osób za rodzaj rzeczy.

Platonizm – to potężny nurt filozoficzny, rozwinięty przez Platona (427-347 p.n.e.). Uważał on świat realny, rzeczywisty, w jakim żyjemy za ułomne odbicie świata doskonałego, nazwanego światem idei. Zasada ta jest generalna – dotyczy wszelkich przedmiotów. W szczególności duszy: Człowiek oprócz materialnego ciała podlegającego procesowi zniszczenia posiada niematerialną część – duszę, która w chwili śmierci zmierza w kierunku świata idealnego. Dusza nadaje ciału życie, powoduje ruch, jednakże ciało ogranicza ją i stanowi tylko tymczasowe miejsce pobytu. Filozofia ma ułatwić duszy żyjącej w ciele odnalezienie swoich związków ze światem idei. Platonizm wywarł silny wpływ na myśl europejską, a szczególnie na chrześcijańskie myślenie religijne.

Klasyfikacja przedmiotów

przedmiot istniejący i przedmiot intencjonalny,

przedmiot realny i przedmiot fikcyjny,

przedmiot aktualny i przedmiot potencjalny,

przedmiot konieczny i przedmiot przypadkowy,

przedmiot fizyczny i przedmiot niefizyczny,

przedmiot konkretny i przedmiot abstrakcyjny.

Kategorie przedmiotów

Rzecz i osoba, stan rzeczy, relacja, cecha i właściwość, zdarzenie, proces.

Ewentyzm - koncepcja ontologiczna sformułowana w oparciu o odkrycia w dziedzinie nauk fizycznych i psychologicznych, zgodnie z którą świat rzeczywisty, jawiący się z pozoru jako funkcjonalny zbiór podmiotów i przedmiotów, faktycznie stanowi wielopoziomową strukturę zdarzeń. Wg ewentyzmu w istocie przedmioty to swoiste struktury elementarnych zdarzeń fizykalnych (m.in. formującego atomy wiązania się nukleonów wraz z poruszaniem się elektronów), podmioty zaś także i elementarnych zdarzeń psychicznych (m.in. uświadamianie sobie siebie). Podmioty i przedmioty, będąc w mikroskali strukturami zdarzeń, uczestniczą w strukturach zdarzeń i współtworzą te z nich, dla których same pełnią role elementarne (m.in. istnienie grup, gromad, gatunków), czego wynikiem końcowym w makroskali jest ogólnie pojęty świat rzeczywisty. Polska odmianą ewentyzmu jest ewentyzm punktowy.

Ontologia lub metafizyka (por. metafizyka klasyczna) - podstawowy obok epistemologii dział filozofii starający się badać strukturę rzeczywistości i zajmujący się problematyką związaną z pojęciami bytu, istoty, istnienia i jego sposobów, przedmiotu i jego własności, przyczynowości, czasu, przestrzeni, konieczności i możliwości.