Przedsiębiorstwo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy pojęcia związanego z ekonomią. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Przedsiębiorstwo (lub inaczej jednostka gospodarcza) – wyodrębniona prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie jednostka, prowadząca działalność gospodarczą. Najczęściej definiowanym celem działalności przedsiębiorstwa jest osiąganie zysku poprzez zaspokajanie potrzeb konsumentów. W jego skład mogą wchodzić mniej lub bardziej odrębne jednostki gospodarcze, nazywane zakładami. Nieco inne znaczenie ma przedsiębiorstwo w języku prawnym.

Język prawny - język, w którym formułowane jest prawo, a więc język przepisów i norm prawnych. Jest zawarty w tekstach prawnych - Konstytucji, ustawach, rozporządzeniach, dekretach (aktach normatywnych).

Przedsiębiorcą - w ujęciu prawnym podmiot prawa, który prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 431 KC; art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Przedsiębiorstwo posiada samodzielność ekonomiczną. Może również, lecz nie musi, posiadać osobowość prawną.

Potocznie przedsiębiorstwo określa się również jako "firmę", jednak słowo to ma inne znaczenie prawne.

W okresie powojennym jednostkami nadrzędnymi przedsiębiorstw były: centralne zarządy, zjednoczenia, kombinaty i zrzeszenia, niekiedy bezpośrednio ministerstwa.

Podział przedsiębiorstw

Ze względu na charakter działalności przedsiębiorstwa można podzielić na:

Podmiot gospodarczy - każdy, niezależnie od jego formy organizacyjnej, aktywny uczestnik procesów gospodarczych, którego decyzje i działania wywołują skutki ekonomiczne. Celem ich istnienia jest prowadzenie działalności gospodarczej.

Przejęcie definiuje się jako uzyskanie kontroli nad przedsiębiorstwem. Jest to transakcja przeprowadzana przez przedsiębiorstwa celem uzyskania zamierzonych korzyści strategicznych czy też finansowych. Najczęściej przejęcie opiera się na nabyciu takiej ilości udziałów (akcji) danego przedsiębiorstwa przez drugie, że daje to całkowitą kontrolę nad całością. Efektem transakcji jest włączenie przedsiębiorstwa przejętego do struktur firmy przejmującej. Przejęcie nie musi dotyczyć całej działalności, ale również części zakładu. Aby nastąpiło przejęcie, muszą mieć miejsce następujące elementy:

Przedsiębiorstwa produkcyjne

przedsiębiorstwa wydobywcze

przedsiębiorstwa przetwórcze

przedsiębiorstwa obróbkowe

przedsiębiorstwa montażowe

Przedsiębiorstwa świadczące usługi

przedsiębiorstwa handlowe

przedsiębiorstwa komunikacyjne i transportowe

przedsiębiorstwa ubezpieczeniowe

przedsiębiorstwa finansowe

przedsiębiorstwa o charakterze społecznym

inne przedsiębiorstwa usługowe

Ze względu na liczbę pracowników przedsiębiorstwa dzielimy na:

mikroprzedsiębiorstwa – zatrudniające do 9 pracowników

przedsiębiorstwa małe – zatrudniające od 10 do 49 pracowników

przedsiębiorstwa średnie – zatrudniające od 50 do 249 pracowników

przedsiębiorstwa duże – zatrudniające od 250 pracowników

Z punktu widzenia form własności można wyróżnić:

Klaster przemysłowy (ang. cluster, inne nazwy to grono, wiązka przemysłowa, lokalny system produkcyjny, biegun kompetencji) – przestrzennie skoncentrowana grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych siecią pionowych i poziomych zależności, często o charakterze nieformalnym, która poprzez skupienie szczególnych zasobów pozwala osiągnąć tym przedsiębiorstwom trwałą przewagę konkurencyjną. Koncepcja klastra przemysłowego została sformułowana przez amerykańskiego ekonomistę Michaela Portera, a za jej prekursora należy uznać brytyjskiego ekonomistę Alfreda Marshalla.

Osobowość prawna to pojęcie określające zdolność osób prawnych do bycia podmiotem praw i obowiązków oraz do dokonywania we własnym imieniu czynności prawnych. Jest immanentnie związane z powstaniem osoby prawnej, gdyż bez osobowości prawnej osoba prawna przestaje istnieć.

przedsiębiorstwa państwowe

przedsiębiorstwa prywatne (w tym przedsiębiorstwa będące własnością pojedynczych osób jak i rodzin oraz spółki)

przedsiębiorstwa spółdzielcze

przedsiębiorstwa komunalne

przedsiębiorstwa będące własnością pracowników