Przejrzyste Światło - Polski Serwis Naukowy

Przejrzyste światło (ang.: Clear Light, tyb.: Ösel), inna nazwa "czyste światło" - termin stosowany w teorii buddyzmu tybetańskiego związany z Wadżrajaną. Termin Przejrzyste Światło jest synonimem pojęcia Natura Buddy stosowanego powszechnie w Mahajanie i jest potocznie rozumiany jako natura umysłu. Jednak nie jest to ścisłe rozumienie, gdyż należałoby wtedy zrównać "naturę umysłu" z "naturą buddy", co przez to oznaczałoby, że umysł jest buddą i nawiązywało do nauk filozofii Czittamatra, która jest krytykowana przez Madhjamakę.

Język tybetański to język z gałęzi tybeto-birmańskiej rodziny języków sino-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej, w USA. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.

Dzogczen ( རྫོགས་ཆེན་ , wylie: rdzogs chen, skrót słowa tybetańskiego dzog pa czen po) - kompletny system nauk i praktyk w buddyzmie, związany z Wadżrajaną, prowadzący do oświecenia, obecny szczególnie w szkole Ningma buddyzmu tybetańskiego i przedbuddyjskiej tradycji Bon (Yungdrung Bon)

Przede wszystkim "Przejrzyste Światło" jest pojęciem stosowanym na użytek praktyk tantr, Mahamudry i Dzogczen i bierze swoje źródło z takich Tantry Jogi Najwyższej jak Guhjasamadża i Kalaczakra. Pojęcie to tutaj związane jest z oświeconą pierwotną mądrością, stanem Dharmakai. Jest to czysta obecność poza konceptualnymi aktywnościami, wrodzona każdej czującej istocie, która kontynuowana jest nieprzerwanie nawet po śmierci poprzez kolejne odrodzenia, a gdy osiągnie się stan buddy jest tego podstawą. Tantry opisują że jest to przejrzysta i świetlista natura, która sama w sobie jest wielką błogością i mądrością Siunjata. Natury tej nie mogą ogarnąć mroki Niewiedzy oraz ma zdolności poznawania. Według nauk Mahamudry jest to "Zwykły Umysł" (angielski: Ordinary Mind). Według nauk Dzogczen jest to "Rigpa", Czysta Obecność. Natomiast według nauk tantr Jogi Najwyższej Przejrzyste Światło jest stanem przebywania, gdy osiągnie się rozpuszczenie wszystkich bardzo subtelnych wiatrów (sanskryt: prana) w fazie Dzogrim. Nauki filozofii Szentong określają ten termin jako nie świadomość, ale mądrość, w odróżnieniu od Czittamatry, która mówi o świadomości, umyśle wolnym od dualizmu doświadczania i doświadczającego. Stan Przejrzystego Światła "świta" na krótko również w czasie procesu umierania, dając każdemu niezwykłą możliwość osiągnięcia wyzwolenia. Jednak w pełni można go rozpoznać tylko jeżeli zrealizowało się w ciągu życia praktykę związaną z powyżej wspomnianymi tantrami, Mahamudrą lub Dzogczen. Nauki te opisują, że aby osiągnąć oświecenie należy połączyć naturalną wrodzoną każdemu obecność Przejrzystego Światła, które nazywają "Matką", ze stanem Przejrzystego Światła zwanego "Dzieckiem", pochodzącym ze zrealizowania praktyki tantr lub Dzogczen na temat natury rzeczywistości Siunjata. Wówczas spotkanie "Matki" z "Dzieckiem" jest całkowitym rozpoznaniem i zrealizowaniem.

Dharmakaja (skt. dharmakāya, tyb. chos sku, chiń. fashen 法身, kor. pǒpsin, jap. hōsshin), wiet. phap thân) — jedno z trzech ciał buddy — Ciało Prawdy, Dharmy, ostatecznego prawa, mądrość. Wszystko obejmująca, nigdy nieustająca "takość", istota i podstawa wszystkiego, nigdy nie powstała, ani niestworzona i nieuwarunkowana przez przyczyny i warunki.

W buddyzmie śmierć nie jest traktowana jako ostateczny koniec istnienia, ale jako ogniwo łączące kolejne odrodzenia w samsarze w dwunastu ogniwach współzależnego powstawania, aż do osiągniecia wyzwolenia, tzn. nirwany. Według nauk wadżrajany każda czująca istota w czasie śmierci doświadcza podobnego procesu utraty mocy nad ciałem, uczuć, zdolności zmysłowych i subtelnych stanów świadomości. W procesie tym można wyodrębnić następujących kolejno po sobie 8 etapów opisanych poniżej. Tantry nauczają, jak bardzo ważne jest zapoznanie się z tym procesem, gdyż każdy będzie musiał doświadczać go w czasie własnego umierania (naturalnej śmierci fizjologicznej), choć niezwykle trudno będzie utrzymać uważność. Mistrzowie wadżrajany poprzez zrealizowanie w ciągu życia nauk związanych z tantrami, mahamudrą lub dzogczen w pełni rozpoznają wszystkie etapy procesu umierania, a w czasie śmierci przebywają w stanie natury umysłu "Przejrzyste Światło" osiągając wyzwolenie.

Stan Przejrzystego Światła można również rozumieć jako naturę szczęścia, niewyczerpane źródło oświecenia i Bodhiczitty dla pożytku wszystkich czujących istot, nieuwarunkowaną błogość, niezależną od osiągania czy wysiłków, a wrodzoną każdemu bez względu na to ile emocjonalnych, konceptualnych lub nawykowych zaburzeń ją zakrywa. Jest wtedy jak "przejrzyste jesienne niebo", którego nie mogą dotknąć zakrywające chmury, gdyż nie są one jego istotą.

Czittamatra – doktryna "tylko umysłu" w buddyzmie wywodząca się od przekazu nauk o naturze buddy Maitreji przekazanego przez Asangę (Indie, IV w.n.e) oraz rozpowszechnionego przez Vasubandhu (Indie, IV). Główna obecnie występująca doktryna mahajany obok madhjamaki, przekazu "Środkowej Ścieżki". Termin czittamatra oznaczający z sanskrytu "Tylko Umysł" odnosi się do istnienia samoświadomego i samorozświetlającego się umysłu wolnego od dualizmu postrzegającego i postrzeganego aspektu doświadczania, który możliwy jest do urzeczywistnienia bezpośrednio w czasie praktyki buddyjskiej.

Wadżrajana to kierunek buddyzmu związany z praktyką tantr, który wyodrębnił się w II wieku n.e. w Indiach w ramach tradycji mahāyāny, gdzie ideałami są postawa bodhisattwy, który rozwija miłujące współczucie (skt. bodhiczitta) dla pożytku wszystkich istot oraz zrozumienie natury rzeczywistości Siunjata i wiedzy o naturze Buddy.

Bibliografia

Sogjal Rinpocze, Tybetańska księga życia i umierania, Wydawnictwo EM, Warszawa 1997 ISBN 83-86396-03-2

Zobacz też

proces umierania w teorii Wadżrajany