Przekładnia zębata - Polski Serwis Naukowy

Animacja działania przekładni zębatej walcowej o zębach prostych

Schematy przekładni: a) walcowa, b) dwustopniowa walcowa i stożkowo-walcowa, c) stożkowa, d) walcowa z kołem o uzębieniu wewnętrznych

Przekładnia zębata - przekładnia mechaniczna, w której przeniesienie napędu odbywa się za pośrednictwem nawzajem zazębiających się kół zębatych.

Przekładnia zębata o zmiennym przełożeniu jest szczególnym rodzajem przekładni zębatych o specjalnych własnościach i przeznaczeniu. Podczas gdy zwykła przekładnia jest zoptymalizowana pod kątem przenoszenia napędu na element współpracujący z maksymalną sprawnością, przekładnia o zmiennym przełożeniu może mieć za zadanie generowanie pulsacji w napędzie, cykliczne zmiany odległości osi i inne. Zakres możliwych zastosowań jest ograniczony tylko wyobraźnią wynalazcy i zawiera maszyny włókiennicze, potencjometry i przekładnie bezstopniowe.

Koło zębate – element czynny przekładni zębatej oraz element innych mechanizmów takich jak sprzęgło zębate, połączenia wielowpustowe, pompa zębata i innych.

Przekładnie rozróżnia się ze względu na:

Ilość stopni:

przekładnia jednostopniowa (przykład a) - w której współpracuje jedna para kół zębatych

przekładnia wielostopniowa np. dwustopniowa, trzystopniowa itd. (przykład b) - w której szeregowo pracuje więcej par kół zębatych; przełożenie całkowite przekładni wielostopniowej jest iloczynem przełożeń poszczególnych stopni

Umiejscowienie zazębienia:

Przekładnia – mechanizm lub układ maszyn służący do przeniesienia ruchu z elementu czynnego (napędowego) na bierny (napędzany) z jednoczesną zmianą parametrów ruchu, czyli prędkości i siły lub momentu siły.

Mnożenie – działanie dwuargumentowe będące jednym z czterech podstawowych działań arytmetycznych. Mnożone elementy to czynniki (określane również jako mnożna i mnożnik), a jego wynik to iloczyn. Może być ono traktowane jako zapis wielokrotnego dodawania elementu do siebie.

zazębienie zewnętrzne (przykład c)

zazębienie wewnętrzne (przykład d)

Rodzaj przenoszonego ruchu:

przekładnia obrotowa - uczestniczą w niej dwa koła zębate

przekładnia liniowa - koło zębate współpracuje z listwą zębatą tzw. zębatką. Ruch obrotowy zamieniany jest w posuwisty lub na odwrót

Wzajemne usytuowanie osi obrotu:

osie równoległe przekładnia walcowa

osie przecinające się przekładnia stożkowa

osie wichrowate prostopadłe przekładnia hipoidalna, przekładnia ślimakowa i nieprostopadłe przekładnia hiperboloidalna

Przekładnie zębate są najpowszechniej stosowanymi przekładniami w budowie maszyn. Ich główne zalety, to:

łatwość wykonania

stosunkowo małe gabaryty

stosunkowo cicha praca, gdy odpowiednio smarowane

duża równomierność pracy

wysoka sprawność dochodzącą do 98% (z wyjątkiem przekładni ślimakowej i falowej).

Natomiast do wad przekładni zębatych należą:

stosunkowo niskie przełożenie dla pojedynczego stopnia

sztywna geometria

brak naturalnego zabezpieczenia przed przeciążeniem

Oddzielną grupą przekładni zębatych są przekładnie obiegowe, przekładnie falowe i przekładnie zębate o zmiennym przełożeniu.

Przypisy

Kulczyk I.: Most napędowy cz. 2. Zespół Szkół Samochodowych w Bydgoszczy. [dostęp 2011-06-21].

Bibliografia

Czarnigowski J.: Wykład 8 przekładnie zębate część 1. Politechnika Lubelska. Wykłady dla studiów zaocznych. [dostęp 2011-06-21].