Przeobrażenie - Polski Serwis Naukowy

Nazwa tego hasła odnosi się do więcej niż jednego pojęcia.

Zobacz hasło przeobrażenie w Wikisłowniku

Przeobrażenie, metamorfoza

Biologia

U zwierząt (owady, płazy, niektóre ryby) przeobrażenie – zwane też metamorfozą lub metabolią – to postembrionalne przemiany organizmu kończące się na stadium postaci dorosłej (imago). U owadów następuje za sprawą ekdyzonu – hormonu wywołującego linienie. W cyklu rozwojowym owadów, w zależności od charakteru zmian, jakim ulega larwa przekształcająca się w imago, wyróżniane są:

ametabolia – przeobrażenie proste (rozwój prosty, bez przeobrażenia),

hemimetabolia – przeobrażenie niezupełne owadów,

holometabolia – przeobrażenie zupełne owadów,

hipermetabolia – nadprzeobrażenie, szczególny przypadek holometabolii.

U niektórych owadów następuje przeobrażenie regresywne – wtórny zanik narządów.

Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji i gutacji oraz wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

U roślin przez metamorfozę określa się przekształcenie narządów: łodyg, liści i korzeni, dzięki czemu mogą one pełnić specjalne funkcje, takie jak czepne, podporowe, spichrzowe itp. Narządy przeobrażone to m.in.: bulwa, wąsy roślinne, gałęziaki, itp.

Geologia

Przeobrażenie, metamorfoza – zmiana budowy wewnętrznej i często też składu mineralnego skały, dokonująca się w stanie stałym. Przemiana ta może spowodować powstanie skały o na tyle nowych właściwościach, że zmieni się jej nazwa oraz przynależność systematyczna.

Literatura

Metamorfozy to starożytny gatunek literacki oraz tytuły dzieł.

Nadprzeobrażenie (hipermetamorfoza) – rodzaj holometabolii, w którym po stadium larwy występuje stadium przedpoczwarki (postać jej przypomina larwę) albo pseudopoczwarki, formy nieruchomej przypominającej poczwarkę. Zjawisko to występuje u niektórych owadów, spotkać je można u chrząszczy (oleicowatych, wachlarzykowatych, Micromalthidae, drwionkowatych i Bostrychidae), muchówek (Acroceridae), błonkówek (Eucharitidae), wachlarzoskrzydłych.

Ekdyzon, ekdyson, ekdysteroid, hormon linienia – steroidowy hormon, produkowany przez larwy i poczwarki stawonogów (zooekdyson) oraz syntetyzowany przez wiele roślin (fitoekdyson).

Metamorfozy – utwór Owidiusza, starożytnego rzymskiego poety.

Metamorfozy, albo Złoty osiołek (także: Przemiany) – utwór Apulejusza rzymskiego pisarza z II w.

Metamorfoza (motyw literacki) – często występuje w mitologiach, baśniach i w innych utworach.

Muzyka

Metamorfozy (Metamorphoses) – tytuł płyty Jean Michel Jarre'a (wyd. 2000)

Zobacz też

metamorphosis (ujednoznacznienie)

metamorfizm

Przypisy

Jolanta Hempel-Zawitkowska: Zoologia dla uczelni rolniczych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 226. ISBN 978-83-01-15076-1.
Barbara Wilkaniec (red.): Entomologia stosowana. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego, 2009. ISBN 978-83-7160-538-3.
Józef Razowski: Słownik entomologiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-07907-X.