Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych, Bari, Włochy
W dniach 9 - 10 lutego 2012 r. w Bari, Włochy, odbędzie się ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych. W bibliotece cyfrowej zbiory są przechowywane w formatach cyfrowych i są dostępne lokalnie lub zdalnie. Tego rodzaju biblioteki znajdują różne zastoso...
 
Dr Figura: W ciągu ostatnich 20 lat w Rosji nie było takiego zainteresowania Polską
Takiej liczby informacji z Polski, o Polsce i o Polakach nie było w Rosji od 20 lat - powiedział PAP dr Marek Figura z Instytutu Wschodniego UAM w Poznaniu. Jego zdaniem, należy docenić otwarcie rosyjskich władz w sprawie wyjaśnienia katastrofy w Smoleńsku. Zdaniem Figury, jeśli naw...
 
Niedźwiedzie, wilki - problem polsko-słowacki
Wspólny monitoring populacji niedźwiedzia brunatnego oraz wilka, stworzenie platformy skuteczniej wymiany informacji oraz ewentualnie przygranicznej strefy buforowej dla wilków - takie wnioski płyną z dwudniowej konferencji polsko-słowackiej w ...
 
Naukowcy: figura Chrystusa w Świebodzinie przetrwa największy huragan
36-metrowy pomnik Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata w Świebodzinie (Lubuskie) wytrzyma nawet największy huragan - zapewnił zespół pracowników Uniwersytetu Zielonogórskiego, który odpowiadał za wykonanie technicznego projektu figury. Jak zaznaczył dr hab. Jakub Marcin...
 
Proces naprawy DNA a problem nowotworów
Naukowcy specjalizujący się w onkologii ustalili jak rekombinacja, kluczowy proces naprawy DNA (kwasu dezoksyrybonukleinowego), w trakcie którego materiał genetyczny ulega rozpadowi i jest dołączany do innego materiału genetycznego, pełni ...

Reklama:


Przestawka

Czy wiesz że...?
Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób - przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest językiem urzędowym. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.

Język litewski (lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.

Samogłoski to głoski, przy powstawaniu których uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie.
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy językoznawstwa. Zapoznaj się również z: przestawnia (figura retoryczna).

Przestawka (metateza) – jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegająca na zmianie kolejności sąsiednich głosek.

Na przykład staropolskie *błcha < ps. blъxa (porównaj lit. blusà, słow. blcha) dało pol. pchła z przestawieniem ch i ł. Dzięki temu uniknięto normalnej asymilacji i zrównania z formą czasownika pcha (porównaj jabłko [japko]).

Grupy TarT, TalT

U podnóża przestawki prasłowiańskiej grup typu TarT, TalT legło prawo sylab otwartych wymaganych przez język prasłowiański. (Każda sylaba musiała się kończyć na samogłoskę.) Zmiany były dla nagłosu uwarunkowane poprzez intonację wyrazową:

Upodobnienie fonetyczne (asymilacja fonetyczna, inaczej uwarunkowania pozycyjne głosek) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegający na upodobnieniu sąsiednich głosek. Upodobnieniem takim określa się przekształcenie postaci fonetycznej danego wyrazu pod wpływem sąsiadujących ze sobą głosek. Istotą każdego upodobnienia fonetycznego jest koartykulacja, której mechanizm działania polega na wpływie danej głoski na sposób artykulacji głosek, które z nią sąsiadują. Można tu wyróżnić:

Język prasłowiański jest to należący do rodziny języków indoeuropejskich wspólny prajęzyk dawnych Słowian, z którego później wykształciły się poszczególne języki słowiańskie. Za koniec istnienia języka prasłowiańskiego uznaje się przełom V i VI wieku n.e.
  • intonacja opadająca – cyrkumfleksowa, wynik przestawki o (arT → roT, np.arzьnъ → rożen)(alT → łoT,alkЪtь → łokieć)
  • intonacja wznosząca – akutowa, wynik przestawki a (arT → raT, armę → ramię)(alT → łaT, np. alkomъjь → łakomy)
  • Przestawka zachodziła także w śródglosie.W takim wypadku wynikiem jest o, np karva → krowa, galsЪ → głosy,

    Figura retoryczna albo postać mowy to środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń.

    Proces fonetyczny (zjawisko fonetyczne) – zmiana języka w zakresie fonetyki. Wyróżnia się procesy zależne od pozycji i niezależne. Jedną z przyczyn procesów fonetycznych może być wpływ podłoża językowego (substratu językowego) na superstrat językowy.

    Grupy Tert, TelT

  • TerT → Tr`eT → TrzeT, np dervo → dr`evo → drzewo
  • TelT → TleT, np. melko → mleko
  • Inne języki

    W niektórych językach salisz przestawka służy do utworzenia tzw. aktualnej formy czasownika – odpowiednika angielskich czasów Continuous, np. w języku saanicz: ṮPÉX̱ , w formie aktualnej ṮÉPX̱ – "rozpraszać"

    Odpodobnienie (dysymilacja) - jeden z podstawowych zależnych procesów fonetycznych, polegająca na zaniku podobieństwa głosek (niekoniecznie sąsiednich).

    Przestawnia, przestawka, szyk przestawny, przekładnia, inwersja, hiperteza, metateza to figura retoryczna polegająca na zmianie kolejności wyrazów pozostających w zależności składniowej lub wtrąceniu do jednolitej grupy składniowej wyrazów nie należących do niej; szyk zdania odbiegający od norm składniowych języka.

    Zobacz też

  • odpowiednienie (dysymilacja)
  • Haplografia
  • Dittografia
  • Przypisy

    1. Z. Stieber, Historyczna i współczesna fonologia języka polskiego, Warszawa 1966

    linki zewnętrzne

  • Paul D. Wegner, A student's guide to textual criticism of the Bible: its history, methods, and results, InterVarsity Press, 2006, s. 48.
  • Język saanicz (nazwa własna Sənčaθən lub SENĆOŦEN) - język z rodziny salisz używany przez ludność tubylczą na półwyspie Olympis w amerykańskim stanie Waszyngton. Od 1978 roku posiada system pisma, stworzony przez lingwistę Dave Elliota. Alfabet ten jest szczególny, ponieważ używa jedynie dużych liter alfabetu łacińskiego, z wyjątkiem małego s, oznaczającego sufiks dzierżawczy trzeciej osoby liczby pojedynczej.

    Intonacja - w trakcie wypowiadania tekstu - nadawanie mu pewnego rodzaju melodii, poprzez zmianę modulacji głosu, w celu wyrażenia emocji lub tylko dla oddania specyficznego charakteru danej wypowiedzi.





    Czy wiesz że...? beta

    Języki salisz (ang. salish) to grupa języków używanych przez Indian w zachodniej Kanadzie i północno-zachodnich Stanach Zjednoczonych. Większość języków z tej grupy jest zagrożona przez ekspansję języka angielskiego. Posługują się nimi głównie starsi ludzie, niektóre języki zna tylko kilka osób.
    Akcent ostry (´, akut) – znak diakrytyczny w postaci ukośnej kreski wznoszącej się od lewej do prawej (np. τό). Stosowany w alfabecie łacińskim, cyrylicy tylko do oznaczania akcentu i w alfabecie greckim tylko w samogłoskach. W języku polskim znany jest pod nazwą kreska i ma trochę inny wygląd. W tradycyjnej polskiej typografii kreska jest bliższa pionu niż akcent ostry i nieco przesunięta na prawo od środka znaku.
    Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.
    Zasada sylaby otwartej – każda sylaba w wyrazie kończyła się w j. prasłowiańskim samogłoską lub sonantem. Wraz wokalizacją jerów i sonantów prawo to zostało uchylone, np. pь - sъ → pies.
    Akcent przeciągły ( ˆ, łac. circumflexus, gr. περισπωμένος / perispomenos), często nazywany daszkiem to znak diakrytyczny używany w językach: esperanto, francuskim, greckim, rumuńskim, słowackim, portugalskim i innych.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.