Przewodniczący Rady Europejskiej jest wybierany przez Radę Europejską większością kwalifikowaną na okres 2,5 roku z jednokrotną możliwością odnowienia kadencji. Nowym uprawnieniem przewodniczącego jest reprezentowanie Unii na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Stanowisko to (zwłaszcza w odniesieniu do traktatu lizbońskiego, w związku ze znacznym wzrostem jego znaczenia) bywa potocznie nazywane stanowiskiem "Prezydenta Unii Europejskiej". Nazwa ta nie jest ujmowana w oficjalnych dokumentach.

19 listopada 2009 na spotkaniu Rady Europejskiej w Brukseli desygnowano na przewodniczącego premiera Belgii Hermana Van Rompuy. Objął on urząd 1 grudnia 2009 - wraz z wejściem w życie traktatu z Lizbony.

Przed wejściem w życie traktatu Przewodniczącym RE była każdorazowo głowa państwa lub szef rządu kraju aktualnie sprawującego prezydencję Rady Unii Europejskiej. Było to więc stanowisko o niewielkim znaczeniu, jako że zmieniało się wraz z każdą prezydencją (co 6 miesięcy). Przewodniczący był odpowiedzialny głównie za przygotowanie, przewodniczenie i przedkładanie sprawozdań ze szczytów Rady Europejskiej i nie miał żadnych uprawnień wykonawczych. Obecnie przewodniczącym Rady Europejskiej nie może być osoba, która sprawuje krajową funkcję publiczną.

Kompetencje przewodniczącego Rady Europejskiej

Kompetencje przewodniczącego Rady Europejskiej określa art. 15 ust. 6 Traktatu o Unii Europejskiej. Kompetencje te są następujące:

1. Przewodniczący przewodniczy Radzie Europejskiej i prowadzi jej prace.
2. Zapewnia przygotowanie i ciągłość prac Rady Europejskiej we współpracy z przewodniczącym Komisji i na podstawie prac Rady do spraw ogólnych.
3. Wspomaga osiąganie spójności i konsensusu w Radzie Europejskiej
4. Przedstawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z każdego posiedzenia Rady Europejskiej
5. Na swoim poziomie i w zakresie swojej właściwości zapewnia reprezentację UE na zewnątrz w sprawach dotyczących wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Ponadto przewodniczący zwołuje konwent złożony z przedstawicieli parlamentów narodowych, szefów państw lub rządów, Parlamentu Europejskiego i Komisji, gdy Rada Europejska opowie się za przeprowadzeniem zmian traktatów.

Lista przewodniczących Rady Europejskiej

Lata 1975-1979

 Irlandia – Liam Cosgrave (I-VI 1975)

 Włochy – Aldo Moro (VII-XII 1975)

 Luksemburg – Gaston Thorn (I-VI 1976)

 Holandia – Joop den Uyl (VII-XII 1976)

 Wielka Brytania – James Callaghan (I-VI 1977)

 Belgia – Leo Tindemans (VII-XII 1977)

 Dania – Anker Jørgensen (I-VI 1978)

 Niemcy – Helmut Schmidt (VII-XII 1978)

 Francja – Valéry Giscard d'Estaing (I-VI 1979)

 Irlandia – John Lynch (do 11 XII), Charles Haughey (od 11 XII), (VII-XII 1979)

Lata 1980-1989

 Włochy – Francesco Cossiga (I-VI 1980)

 Luksemburg – Pierre Werner (VII-XII 1980)

 Holandia – Dries van Agt (I-VI 1981)

 Wielka Brytania – Margaret Thatcher (VII-XII 1981)

 Belgia – Wilfried Martens (I-VI 1982)

 Dania – Anker Jørgensen (do 10 IX), Poul Schlüter (od 10 IX), (VII-XII 1982)

 Niemcy – Helmut Kohl (I-VI 1983)

 Grecja – Andreas Papandreou (VII-XII 1983)

 Francja – François Mitterrand (I-VI 1984)

 Irlandia – Garret FitzGerald (VII-XII 1984)

 Włochy – Bettino Craxi (I-VI 1985)

 Luksemburg – Jacques Santer (VII-XII 1985)

 Holandia – Ruud Lubbers (I-VI 1986)

 Wielka Brytania – Margaret Thatcher (VII-XII 1986)

 Belgia – Wilfried Martens (I-VI 1987)

 Dania – Poul Schlüter (VII-XII 1987)

 Niemcy – Helmut Kohl (I-VI 1988)

 Grecja – Andreas Papandreou (VII-XII 1988)

 Hiszpania – Felipe González Márquez (I-VI 1989)

 Francja – François Mitterrand (VII-XII 1989)

Lata 1990-1999

 Irlandia – Charles Haughey (I-VI 1990)

 Włochy – Giulio Andreotti (VII-XII 1990)

 Luksemburg – Jacques Santer (I-VI 1991)

 Holandia – Ruud Lubbers (VII-XII 1991)

 Portugalia – Aníbal Cavaco Silva (I-VI 1992)

 Wielka Brytania – John Major (VII-XII 1992)

 Dania – Poul Nyrup Rasmussen (I-VI 1993)

 Belgia – Jean-Luc Dehaene (VII-XII 1993)

 Grecja – Andreas Papandreou (I-VI 1994)

 Niemcy – Helmut Kohl (VII-XII 1994)

 Francja – François Mitterrand (do 17 V), Jacques Chirac (od 17 V), (I-VI 1995)

 Hiszpania – Felipe González (VII-XII 1995)

 Włochy – Lamberto Dini (do 18 V), Romano Prodi (od 18 V), (I-VI 1996)

 Irlandia – John Bruton (VII-XII 1996)

 Holandia – Wim Kok (I-VI 1997)

 Luksemburg – Jean-Claude Juncker (VII-XII 1997)

 Wielka Brytania – Tony Blair (I-VI 1998)

 Austria – Viktor Klima (VII-XII 1998)

 Niemcy – Gerhard Schröder (I-VI 1999)

 Finlandia – Paavo Lipponen (VII-XII 1999)

Lata 2000-2009

 Portugalia – António Guterres (I-VI 2000)

 Francja – Jacques Chirac (VII-XII 2000)

 Szwecja – Göran Persson (I-VI 2001)

 Belgia – Guy Verhofstadt (VII-XII 2001)

 Hiszpania – José María Aznar (I-VI 2002)

 Dania – Anders Fogh Rasmussen (VII-XII 2002)

 Grecja – Kostas Simitis (I-VI 2003)

 Włochy – Silvio Berlusconi (VII-XII 2003)

 Irlandia – Bertie Ahern (I-VI 2004)

 Holandia – Jan Peter Balkenende (VII-XII 2004)

 Luksemburg – Jean-Claude Juncker (I-VI 2005)

 Wielka Brytania – Tony Blair (VII-XII 2005)

 Austria – Wolfgang Schüssel (I-VI 2006)

 Finlandia – Matti Vanhanen (VII-XII 2006)

 Niemcy – Angela Merkel (I-VI 2007)

 Portugalia – José Sócrates (VII-XII 2007)

 Słowenia – Janez Janša (I-VI 2008)

 Francja - Nicolas Sarkozy (VII-XII 2008)

 Czechy - Mirek Topolánek (1 I - 8 V 2009)

 Czechy - Jan Fischer (8 V - 30 VI 2009)

 Szwecja - Fredrik Reinfeldt (1 VII - 1 XII 2009)

Przewodniczący wybrani przez Radę Europejską

 Belgia - Herman Van Rompuy (od 1 XII 2009)

Przypisy