Przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych

Pieczć przewodniczącego pro tempore

Przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych (lub prezydent pro tempore) (ang. President pro tempore of the United States Senate) jest jedną z najwyższych funkcji w Kongresie, która ponadto, z racji umiejscowienia na trzecim miejscu w linii sukcesji prezydenckiej, uważana jest za czwartą (po prezydencie, wiceprezydencie i spikerze Izby Reprezentantów) osobę w państwie.

John Eager Howard (ur. 4 czerwca 1752, zm. 12 października 1827) – amerykański żołnierz i polityk z Maryland. Nazwa hrabstwa Howard w Maryland pochodzi od jego nazwiska.
Abraham Lincoln (ur. 12 lutego 1809 w hrabstwie Hardin, Kentucky, zm. 15 kwietnia 1865 w Waszyngtonie) – 16. prezydent Stanów Zjednoczonych i zarazem pierwszy, którego zamordowano.

Rola przewodniczącego pro tempore

Zgodnie z literą konstytucji Stanów Zjednoczonych przewodniczącym Senatu jest, z racji urzędu, wiceprezydent Stanów Zjednoczonych. Nie jest on jednak jednym z członków tej izby i głos może oddawać jedynie w wyniku równego podziału ich głosów.

Robert Byrd, przewodniczący w latach 1989-1995, 2001-2003, 2007-2010

Przewodniczący pro tempore Robert Byrd przewodniczył połączonej sesji obu izb wraz ze spikerem Izby Reprezentantów Dennisem Hastertem w 2001

Nic więc dziwnego, iż bardzo często nie bierze on udziału w posiedzeniach Senatu, a niektórzy wiceprezydenci w historii zjawiali się tam bardzo rzadko, tzn. tylko w wypadku potrzeby oddania decydującego głosu, albo specjalnych połączonych sesji Kongresu (ale nie zawsze, nawet obecnie, tak bywa, ostatni raz w 2001, kiedy wiceprezydenta zastępował senator Robert Byrd).

Theodore Sedgwick (ur. 9 maja 1746 roku w West Hartford w Connecticut – zm. 24 stycznia 1813 roku w Bostonie) – amerykański prawnik i polityk z Massachusetts.
Stephen Row Bradley (ur. 20 lutego 1754 roku w Wallingford w Connecticut, zm. 9 grudnia 1830 roku w Walpole w New Hampshire) – prawnik i polityk amerykański.

Senat wybiera więc swojego przewodniczącego pro tempore (czyli, w dosłownym tłumaczeniu, "tymczasowego przewodniczącego" lub "przewodniczącego na okres tymczasowy"), który, wedle litery ustawy zasadniczej "przewodniczy Senatowi w okresie nieobecności wiceprezydenta".

Przed uchwaleniem 25. Poprawki do Konstytucji, kiedy, w wypadku wakatu, stanowisko wiceprezydenta nie mogło być obsadzone przed początkiem nowej kadencji, przewodniczący pro tempore zostawał stałym przewodniczącym Senatu do końca kadencji. Dziś, kiedy istnieje możliwość jego obsadzenia, pełni funkcję do czasu zaprzysiężenia nowego wiceprezydenta.

Robert Carlyle Byrd właśc. Cornelius Calvin Sale Jr. (ur. 20 listopada 1917 w North Wilkesboro w stanie Północna Karolina, zm. 28 czerwca 2010 w Falls Church w stanie Wirginia) – polityk amerykański ze stanu Wirginia Zachodnia, jeden z najwyżej postawionych i najbardziej wpływowych członków Partii Demokratycznej. Był najdłużej piastującym mandat senatorem federalnym (od roku 1959 do 2010) i członkiem Kongresu w ogóle (od 1953 do 2010). Znany z niezależnej postawy senator Byrd był ponadto historykiem-amatorem, specjalizującym się w dziejach instytucji senatu, szczególnie amerykańskiego i starożytnego Rzymu oraz skrzypkiem, który nagrał co najmniej jeden album. Senator był też baptystą i członkiem loży wolnomularskiej. 12 czerwca 2006 pobił rekord najdłuższej kariery w Senacie, poprawiając wynik Stroma Thurmonda. 7 listopada 2006 bez trudu wybrany został na rekordową, dziewiątą kadencję.
George Walker Bush ?/i [ˈdʒɔːɹdʒ ˈwɑːkɚ bʊʃ] (ur. 6 lipca 1946 w New Haven w Connecticut w USA) – były prezydent Stanów Zjednoczonych wybrany w roku 2000. Sprawował urząd od 20 stycznia 2001 roku do 20 stycznia 2009. W wyborach prezydenckich 13 grudnia 2004 wybrany przez Kolegium Elektorów na drugą kadencję.

Dziś wiele osób uważa ten urząd za czysto ceremonialny, między innymi dlatego, iż od 1943 zawsze pełni go najstarszy stażem senator z posiadającej większość w izbie partii. Z drugiej jednak strony wielu uważa go za jedną z najbardziej wpływowych osób w polityce USA, gdyż tak naprawdę to on jest faktycznym przewodniczącym tej izby przez większą część czasu, oraz jest członkiem izby, inaczej niż wiceprezydent, i to chyba wydaje się bliższe prawdy. Niektórzy przewodniczący pro tempore (jak np. Warren G. Magnuson, John C. Stennis, Strom Thurmond, Robert Byrd czy Ted Stevens), uchodzili za jednych z najbardziej wpływowych senatorów niezależnie nawet od pełnienia tej funkcji.

Thomas Francis Bayard (29 października 1828 w Wilmington – 29 września 1889 w Dedham, w stanie Massachusetts) były amerykański prawnik i polityk Partii Demokratycznej pochodzący z Wilmington, w stanie Delaware. Był również sekretarzem stanu i ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Wielkiej Brytanii.
Linia sukcesji prezydenckiej w Stanach Zjednoczonych to zasady kolejności przejmowania władzy prezydenta w chwili, gdy urzędujący prezydent traci zdolność do jej sprawowania na skutek choroby, śmierci, rezygnacji lub impeachmentu.

Kwestia sukcesji

Benjamin Wade

Aczkolwiek nigdy w historii USA w wypadku po śmierci bądź rezygnacji prezydenta, nikt poza wiceprezydentem nie objął urzędu, to jednak był okres, od początku istnienia urzędu prezydenta i przez większość XIX wieku, kiedy przewodniczący pro tempore był drugą, po wiceprezydencie, osobą w kolejce. W razie więc wakatu na tym stanowisku był pierwszą.

William Bingham (ur. 8 marca 1752 w Filadelfii, zm. 7 lutego 1804 w Bath w Anglii) – amerykański polityk, dyplomata i przedsiębiorca ze stanu Pensylwania.
Termin Przewodniczącego Senatu Stanów Zjednoczonych (ang. Presiding Officer of the United States Senate, lub President of the United States Senate) odnosi się do osoby, która przewodniczy obradom izby wyższej Kongresu Stanów Zjednoczonych.

Gdyby prezydent Andrew Johnson został skazany i usunięty z urzędu (do przyjęcia wniosku zabrakło zaledwie jednego głosu) w procesie o impeachment w 1868 roku, nowym prezydentem do końca kadencji zostałby przewodniczący pro tempore Benjamin Wade (Johnson, który został prezydentem po zamordowaniu Abrahama Lincolna, nie posiadał w swoim gabinecie zastępcy).

Maine - stan na wschodnim wybrzeżu USA, w północno-wschodniej części kraju. Na południowym zachodzie graniczy ze stanem New Hampshire, na północnym wschodzie z kanadyjską prowincją Quebec, a na wschodzie z kanadyjską prowincją Nowy Brunszwik. Rzeźba terenu wyżynno-górska (Appalachy); niziny jedynie na wybrzeżu.
Minnesota – stan leżący na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, ze stolicą w mieście Saint Paul. Zajmuje obszar 225 365 km² (12. pod względem wielkości), który zamieszkuje 5 167 101 mieszkańców (21. pod względem ludności). Powstała ze wschodnich obszarów Terytorium Minnesota, gdy 11 maja 1858 roku została przyłączona do USA jako 32. stan. Minnesota, która znana jest jako „Kraina 10 000 jezior” lub „Stan Gwiazdy Północnej”, oferuje mieszkańcom oraz turystom liczne możliwości rekreacji.

Przewodniczący pro tempore jest jedną z dwóch osób (obok spikera Izby), której prezydent musi złożyć oświadczenie o utracie zdolności wykonywania obowiązków i tymczasowym przekazaniu władzy wiceprezydentowi. Składa też oświadczenie potwierdzające powrót zdolności.

David Rice Atchison

Prezydent przez jeden dzień?

Ponadto jeszcze od 4 marca do 5 marca 1849 ówczesny przewodniczący pro tempore David Rice Atchison (demokrata, Missouri) był de jure (choć nie został formalnie zaprzysiężony) tymczasowym prezydentem po ustąpieniu zgodnie z konstytucyjnym terminem prezydenta Jamesa Knoxa Polka i wiceprezydenta George'a Dallasa, ponieważ elekt Zachary Taylor odmówił złożenia przysięgi w niedzielę. Wielu ludzi uważa więc Atchisona za "jedenastego i pół prezydenta USA". Jednak inni kwestionują to, najczęściej z dwóch powodów:

Abraham Baldwin (ur. 22 listopada 1754 roku w North Guilford, Connecticut – zm. 4 marca 1807 roku w Waszyngtonie) to amerykański prawnik, polityk i kapelan, patriota, ojciec-założyciel Stanów Zjednoczonych. Był sygnatariuszem Konstytucji Stanów Zjednoczonych, zasiadał również w Izbie Reprezentantów Stanów Zjednoczonych oraz w Senacie Stanów Zjednoczonych jako przedstawiciel stanu Georgia.
James Knox Polk (ur. 2 listopada 1795 w hrabstwie Mecklenburg, Karolina Północna, zm. 15 czerwca 1849 w Nashville, Tennessee) – prawnik, 11. prezydent USA (1845-1849).

Atchison nie został zaprzysiężony

Kadencja Taylora de jure rozpoczęła się automatycznie w momencie odejścia Polka

Jego kadencja jako przewodniczącego pro tempore formalnie wygasła wraz z końcem kadencji kongresu, co zbiegało się z końcem kadencji Polka, choć zaraz potem wybrano go nim ponownie. W najlepszym razie, po ponownym zaprzysięzeniu, Atchison był prezydentem przez kilka godzin, a nie jeden dzień

Andrew Johnson (ur. 29 grudnia 1808, zm. 31 lipca 1875) – szesnasty wiceprezydent Stanów Zjednoczonych (1865),a po śmierci Lincolna został siedemnastym prezydentem Stanów Zjednoczonych (1865-1869)
John Langdon (ur. 26 czerwca 1741 roku w Portsmouth w stanie New Hampshire – zm. 18 września 1819 roku w Portsmouth w stanie New Hampshire) - amerykański przedsiębiorca, żołnierz i polityk.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)