Przewody trakcyjne - Polski Serwis Naukowy

Ruda Śląska Chebzie. Sieć prosta (albo sieć płaska) na pętli tramwajowej w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym.

Pociąg trakcyjny (sieciowy), używany do remontów sieci trakcyjnej na trasie Międzyrzec Podlaski - Biała Podlaska

Przewody trakcyjne w Polsce na linii kolejowej nr 2, o napięciu =3000 V:, krajowy standard przy zasilaniu silników trakcyjnych

Pociąg sieciowy na linii PKP Warszawa–Poznań. Polska sieć "normalna" dla napięcia =3000 V: dwa przewody jezdne na osobnych wieszakach przesuniętych względem siebie o pół pola, zawieszonych na jednej linie nośnej. Przy słupach trakcyjnych zawieszenie pośrednie.

Hiszpania. Przewody trakcyjne konstrukcji "normalnej" dla napięcia =3000 V na szerokotorowej sieci RENFE. Dwa przewody jezdne na osobnych wieszakach, umieszczonych blisko siebie na wspólnej linie nośnej. Przewody zasilające z boku torowiska.

Przewody trakcyjne na sieci Nederlandse Spoorwegen dla napięcia =1500 V. Sieć z zagęszczonymi wieszakami i zintegrowaną liną zasilającą, ponadto lina nośna, dwa przewody jezdne. Przy słupach trakcyjnych zawieszenie pośrednie. Na tej sieci stosuje się najczęściej słupy trakcyjne w postaci prostokątnych bramek: takie jak na zdjęciu występują dość rzadko.

Przewody trakcyjne na sieci SNCF w okolicach Paryża dla napięcia =1500 V. Sieć konstrukcji złożonej: lina zasilająca, dwie liny nośne, dwa przewody jezdne.

Stacja Chiba (okolice Tokio) na sieci JR Higashi Nihon. Widoczne przewody trakcyjne dla napięcia =1500 V. Zasilanie na linii o bardzo intensywnym ruchu pociągów rozwiązano tutaj w postaci podwójnej sieci lekkiej zamontowanej równolegle: razem dwie liny nośne, dwa przewody jezdne.

Przewody trakcyjne na sieci SBB/CFF/FFS w zachodniej Szwajcarii dla napięcia ~15 kV 16,7 Hz. Sieć konstrukcji lekkiej: lina zasilająca, jedna lina nośna, jeden przewód jezdny.

Przewody trakcyjne na sieci National Rail (Anglia, Midland Main Line) dla napięcia ~25 kV 50 Hz. Sieć konstrukcji lekkiej: jedna lina nośna, jeden przewód jezdny. Liny zasilające poza torowiskiem.

Melbourne. Jedno z kilku istniejących skrzyżowań jednopoziomowych sieci kolei aglomeracyjnej, zasilanej napięciem =1500 V, z linią tramwajową, zasilaną napięciem =600 V.

L'Hospitalet de Llobregat koło Barcelony. Okolice stacji Can Boixeres na linii 5 metra. Zasilanie górne ze sztywnych przewodników, napięcie =1200 V.

Stacja Indautxu metra w Bilbao. Sieć trakcyjna z dwoma przewodami jezdnymi, zasilana napięciem =1500 V.

Stacja na linii 2 metra w Pusanie. Sieć trakcyjna "złożona" z dodatkową liną nośną, zasilana napięciem =1500 V.

Tokio, linia Ōedo metra Toei, napędzana silnikiem lniowym. Zasilanie górne ze sztywnych przewodników, napięcie =1500 V.

Stacja Marienplatz na średnicy S-Bahn w Monachium. Sieć trakcyjna ukryta w specjalnie wyprofilowanym suficie stacji.

Przewody trakcyjne (częściej używana nieprawidłowa nazwa: sieć trakcyjna) – nieizolowane kształtowniki metalowe i liny przewodzące prąd elektryczny, zawieszone na słupach trakcyjnych, przekazujące energię pojazdom o napędzie elektrycznym poruszającym się pod nimi.

LN 1, Ligne Nouvelle 1 (Nowa Linia nr. 1), także LGV Sud-Est lub LGV Paris-Sud-Est – francuska linia dużych prędkości, łącząca Paryż i Lyon. Jest to pierwsza linia tego typu we Francji. Oddawano ją do użytku w dwóch etapach, pierwszy odcinek otwarto w 1981 r., po drugim pociągi pojechały dwa lata później. Całkowita długość LGV Sud-est wynosi 409 km.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Przewody trakcyjne są najczęściej spotykaną formą zasilania górnego. Inną jego formą są sztywne przewodniki zamontowane nad torem ruchu pojazdów. Stosowane przede wszystkim na liniach kolei konwencjonalnych (tj. poruszających się po stalowych szynach), poza tym na sieciach tramwajowych oraz trolejbusowych.

Budowa

Na przewód trakcyjny składają się:

Linia kolejowa nr 2 (Kolej Warszawsko-Terespolska) – linia kolejowa o długości 211,312 km, łącząca Warszawę z Terespolem. Fragment międzynarodowej linii E20, która jest częścią II Paneuropejskiego Korytarza Transportowego Zachód – Wschód łączącego Berlin z Moskwą.
Szyna – profil metalowy o przekroju dwuteownika lub zbliżonym, stosowany do podtrzymania i prowadzenia pojazdów kolei szynowej a także innych dziedzinach jak np. budownictwo czy medycyna.

Przewód jezdny – element kontaktujący się z odbierakiem prądu pojazdu.

Lina nośna – element podtrzymujący przewód jezdny.

Wieszaki, na których przewód jezdny podwieszony jest do liny nośnej.

Przewody zasilające (w tym np. przewód wzmacniający).

Przewód jezdny

Osobny artykuł: Przewód jezdny.

Przewód jezdny ma zwykle przekrój okrągły, z dwoma symetrycznymi wcięciami w górnej części, które umożliwiają doczepienie do wieszaków. Tradycyjnie wykonany był z miedzi, ze względu na wysoką przewodność elektryczną i małą podatność na korozję. Bardziej odporne na ścieranie są przewody wykonane z miedzi z domieszkami, na przykład cynę. Stosuje się również przewody o przekroju złożonym, ze stalowym rdzeniem i miedzianym lub aluminiowym kołnierzem; wprowadzone dla zmniejszenia przekroju i zwiększenia wytrzymałości na większe siły naciągu.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
SNCF, (fr.) Société Nationale des Chemins de fer Français (pl. Narodowe Towarzystwo Kolei Francuskich) - narodowy francuski przewoźnik kolejowy. Jest to jednocześnie jedno z największych przedsiębiorstw we Francji.

Poziom zawieszenia

Normalny poziom zawieszenia przewodu jezdnego na sieciach kolejowych waha się od 5,3 m ponad poziomem główki szyny na sieci niemieckiej do 4,85 m, we Włoszech (na takich liniach nie dopuszcza się przejazdów jednopoziomowych). Na przejazdach przepisy brytyjskie, mimo mniejszej skrajni kolejowej, wymagają wysokości 5,6 m (p. przepisy HMRI; wszystkie przejazdy z niżej umieszczonymi przewodami muszą mieć bramki uniemożliwiające wjazd pojazdów drogowych przekraczających dopuszczalne gabaryty). Standardowa wysokość sieci trakcyjnej na słupie to zwykle 1,4…1,8 m (dane dla linii dużych prędkości). W sieciach lekkich wieszaki umieszcza się zwykle co 9 m, ale istnieją sieci typu lekkiego z wieszakami zagęszczonymi do 4,5 m (np. LGV Sud-Est). Wieszaki w sieciach „normalnych” (z dwoma przewodami jezdnymi) mogą utrzymywać jeden albo dwa przewody, zależnie od zasady przyjętej przez poszczególne koleje. Typowe przęsła sieci (fragmenty przewodów między sąsiednimi słupami trakcyjnymi) wynoszą od 50 m na liniach Shinkansen do 65 m na liniach NBS (Neubaustrecke) w Niemczech.

Kształtownik – element konstrukcyjny o dużej długości i stałym przekroju poprzecznym, wykonany najczęściej ze stali walcowanej lub giętej na zimno albo wytłoczony w procesie ekstruzji z tworzywa sztucznego (np. PVC).
Intercity-Express, dawniej InterCityExpress lub w skrócie ICE – kategoria pociągów dalekobieżnych dużych prędkości przedsiębiorstwa DB Fernverkehr, należącego do grupy Deutsche Bahn. ICE stanowi regularnie (zazwyczaj co godzinę) kursujący system pociągów łączących największe miasta w Niemczech (i kilku krajach ościennych) istniejący od 1991. Pociągi ICE poruszają się z prędkościami do 330 km/h.

Klasyfikacja

Przewody trakcyjne klasyfikuje się w zależności od parametrów konstrukcyjnych i użytkowych.

Ukształtowanie

Ze względu na ukształtowanie wyróżnia się dwie podstawowe grupy przewodów trakcyjnych:

sieć prostą (lub płaską) – składającą się wyłącznie z przewodu jezdnego

sieć z liną lub linami nośnymi – przewód jezdny zawieszony jest do liny nośnej za pomocą wieszaków.

Typ pierwszy stosowany jest w przypadku pojazdów poruszających się z niewielkimi prędkościami (do ok. 80 km/h), przede wszystkim na liniach tramwajowych. Wyższe prędkości wymagają lepszej współpracy odbieraków z przewodem jezdnym, którą zapewnia sieć z linami nośnymi.

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.
Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe (niem. kaiserlich-königliche Staatsbahnen, kkStB), od roku 1915 Cesarsko-Królewskie Austriackie Koleje Państwowe (niem. kaiserlich-königliche österreichische Staatsbahnen) były dawną państwową spółką kolejową, działającą w austriackiej części Monarchii Austro-Węgierskiej, tzw. Przedlitawii.

Dla równomiernego zużycia powierzchni ślizgu odbieraków prądu przewód jezdny montowany jest zygzakowato w stosunku do osi toru; odchylenia sięgają 20-40 cm. Realizuje się to przez naprzemienne ustawienie słupów z wysięgnikami krótkimi i długimi.

Forma

Obecnie stosowane formy sieci trakcyjnej z liną nośną są dość zróżnicowane. Można je podzielić na trzy główne grupy:

sieć lekka – forma najprostsza; tworzy ją lina nośna, wieszaki i przewód jezdny

sieć normalna – forma pośrednia, w której stosuje się dwa przewody jezdne, położone na tym samym poziomie, w odległości kilku cm. Termin normalna stosowany jest w krajach, których koleje przyjęły ją jako podstawową (m.in. w Polsce

sieć złożona (inaczej: ciężka) – z dodatkową liną umieszczoną równolegle tuż ponad przewodem jezdnym albo wykonana w postaci dwóch sieci lekkich umocowanych obok siebie (sieć zdwojona, lub bliźniacza).

Naciąg i kompensacja

Pod względem zdolności do kompensacji różnic naciągu związanych ze zmianami temperatury, sieci z liną nośną można podzielić na trzy grupy:

Pętla (pętlica) – element infrastruktury służący do zmiany kierunku ruchu pojazdu w postaci odcinka trasy (toru, jezdni) zakrzywionego w planie o 180°.
Przejazd kolejowy to jednopoziomowe skrzyżowanie toru kolejowego z drogą. Jeśli z torem krzyżuje się chodnik, to takie skrzyżowanie nazywa się przejściem kolejowym. Przejazdy i przejścia umożliwiają bezpieczne przekraczanie linii kolejowych, choć obecnie na ważnych drogach i liniach kolejowych o dużym natężeniu ruchu dąży się do budowy wiaduktów. Przejazd kolejowy musi spełniać warunki techniczne, dotyczące widoczności, oświetlenia, pochylenia drogi przy podjeździe do przejazdu, kąta skrzyżowania drogi z torem i inne.

nieskompensowane – stosowane rzadko, tylko na krótkich, bocznych odcinkach o niewielkich prędkościach jazdy;

półskompensowane – kompensacji poddane są tylko przewody jezdne;

skompensowane – kompensacji poddane są liny nośne i przewody jezdne (wymagana dla dużych prędkości).

Najprostszą formą kompensacji, stosowaną na niektórych sieciach tramwajowych, było ręczne naprężanie sieci za pomocą śruby rzymskiej, dokonywane kilka razy do roku. Samoczynna kompensacja, niezbędna na sieciach kolejowych i współczesnych tramwajowych, uzyskiwana jest zwykle przez naprężanie lin obciążnikami (w Polsce zwanymi potocznie dropsami ze względu na kształt) zawieszonymi przy słupach trakcyjnych. Trwają prace nad naprężaczami różnorodnej konstrukcji.

Transport kolejowy istniał od starożytności w postaci kolei konnych wykorzystujących wyżłobienia w kamiennych płytach dróg, które powstały m.in. na niektórych mocno obciążonych drogach dojazdowych do Rzymu. Transport szynowy z trakcją konną był znany już w Asyrii ponad 2500 lat temu. Najwcześniejszym świadectwem zastosowania transportu szynowego jest linia Diolkosa (długość 6÷8,5 km), dzięki której przemieszczano statki w poprzek Przesmyku Korynckiego (Grecja) począwszy od około 600 p.n.e. (użytkowano ją przez ponad sześć i pół stulecia).
Peron jest to element przystanku, dworca kolejowego lub autobusowego służący do bezpiecznego wsiadania i wysiadania podróżnych oraz ładowania bagażu.

Cięższe sieci konstrukcji złożonej są stosunkowo sztywne i nie dopuszczają dużych odkształceń powodowanych przesuwaniem się odbieraków. Wymagają one też większych naciągów: na włoskiej Direttissimie stosuje się naciąg 2×33,9 kN (sieć zdwojona), na sieci Shinkansen aż 54 kN. Dla porównania, sieć lekka na LGV Sud-Est ma naciąg 14 kN, na niemieckich NBS-ach – 15 kN, na LGV Atlantique – 20 kN. Wobec większej podatności sieci lekkich na odkształcenia pionowe, pantografy szybkich pociągów TGV i ICE dociskane są siłą 130-250 N, podczas gdy w przypadku pociągów Shinkansen siła docisku wynosi 70-80 N.

Oś toru - teoretyczna linia biegnąca na wysokości główek szyn w połowie odległości między szynami. Od osi toru wyznaczane są wszelkie odległości urządzeń infrastruktury kolejowej np. ukresy, semafory, wskaźniki, budynki i perony.
Ślizgacz - część odbieraka prądu bezpośrednio współpracująca z przewodem jezdnym sieci trakcyjnej. Na kolejach polskich nakładka ślizgacza zazwyczaj wykonana jest z twardej miedzi, górna jej część ma wyżłobione rowki wypełnione smarem grafitowym. Od 2011 roku nakładki miedziane mają zastąpić nakładki grafitowe, które ograniczą zdzieranie przewodu). Na wielkość ślizgacza ma wpływ odbierany prąd (bardziej masywny przy niższych napięciach - większe prądy) i skrajnia taboru. Aby wymusić równomierne zużycie górnej powierzchni stosuje się zygzakowanie przewodu jezdnego (w przypadku jazdy na torze zelektryfikowanym na łuku sieć trakcyjna zygzakuje samoczynnie).

Podatność na zniszczenie sieci trakcyjnej przy wysokich prędkościach pociągów maleje wraz ze wzrostem siły naciągu i zmniejszaniem przekroju przewodu jezdnego. Przy przewodzie całkowicie miedzianym dopuszczalna prędkość nie może być znacząco wyższa od 500 km/h. Dlatego ważnym czynnikiem umożliwiającym wzrost dopuszczalnej prędkości jest wprowadzenie wysoko wytrzymałych materiałów (trwają prace nad stopami aluminium, stopami miedzi i przekrojami złożonymi).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
LN 2, Ligne Nouvelle 2 (pl. Nowa Linia nr 2), także LGV Atlantique - francuska linia wysokich prędkości, łącząca Paryż i Tours oraz Le Mans. Linia składa się z dwóch odcinków, zachodniego, obsługującego ruch w kierunku Bretanii oraz południowo-zachodniego, łączącego Paryż z Akwitanią.

Sieci z dwoma oddzielnymi przewodami jezdnymi stosowane są głównie tam, gdzie niezbędne jest prowadzenie górą przewodu "powrotnego" – a więc przede wszystkim na liniach trolejbusowych (w układzie prostym lub z linami nośnymi). Innym powodem stosowania wielu przewodów jezdnych może być (obecnie bardzo rzadkie) zasilanie wielofazowe. Kolej Jungfraubahn jest jednym z ostatnich zachowanych przykładów tego typu elektryfikacji (p. fot.).

Siła naciągu (naciąg) – siła powstająca w reakcji na zewnętrzną siłę napinającą. Pojęcie to stosuje się w odniesieniu do ciał takich jak: nitka, sznurek, lina, struna. Najczęściej oznaczana jest symbolem N lub FN a jej jednostką jest niuton (N).
Metro tokijskie (?) tworzy sieć 13 własnych linii o łącznej długości 312,4 km. Gdyby do tej liczby dodać długość pojedynczej linii Rinkai-sen (?), odrębnej kolei, ale funkcjonującej jak metro, to długość sieci wzrosłaby do 324,6 km. Wraz z liniami kolei współpracujących, na które wjeżdżają wszystkie lub prawie wszystkie pociągi jadące liniami własnymi metra (i Rinkai-sen), system liczy 820 km. Istnieją też linie kolei aglomeracyjnych i regionalnych, na które wjeżdżają niektóre pociągi jadące liniami własnymi metra. Po ich uwzględnieniu system liczy aż 898 km (2008). Uwzględniając zatem całość sieci kolejowej obsługiwanej tymi pociągami jest to de facto najrozleglejszy system na świecie, a także jeden z najbardziej obciążonych: przewozi dziennie ok. 7,8 – 8 mln pasażerów.

Sieć prądu stałego a sieć prądu przemiennego. Spośród różnych systemów elektryfikacji napięciem przemiennym, obecnie najkorzystniejszy ekonomicznie dla sieci dalekobieżnych jest system ~25 kV 50 Hz – stosuje się go np. na większości budowanych obecnie linii dużych prędkości. Sieć górna dla tego systemu charakteryzuje się najlżejszą konstrukcją i przekrojem przewodu jezdnego rzędu ok. 150 mm²; jest to zwykle "sieć lekka". Ponieważ prąd stały – ze względu na wyższe natężenia – wymaga większych przekrojów (300-500 mm²), stosuje się podwójny przewód jezdny z zagęszczonym układem wieszaków – "sieć normalna". Takie rozwiązanie przyjęto dla sieci PKP w Polsce (napięcie stałe 3000 V). Dla napięcia stałego 1500 V stosuje się gdzieniegdzie pośredni przewód nośny, utrzymujący dwa przewody jezdne – "sieć złożona" (np. na części sieci SNCF). W Tokio, gdzie ruch podmiejski jest wyjątkowo intensywny, kilka sieci kolejowych (zelektryfikowanych napięciem stałym 1500 V) stosuje dwa równoległe przewody trakcyjne sieci lekkiej założone obok siebie (sieć zdwojona). Podobne rozwiązanie stosuje się na też na niektórych magistralach kolei włoskich FS (napięcie stałe 3000 V). Tym niemniej, na mniej obciążonych liniach stosuje się sieć lekką nawet przy zasilaniu napięciem stałym 1500 V – np. na kolei aglomeracyjnej w Melbourne, czy w Kapsztadzie.

Pociąg – w transporcie kolejowym zespół sprzęgniętych ze sobą pojazdów kolejowych (w odpowiedniej konfiguracji mogą to być wagon, człony zestawu trakcyjnego, zespół trakcyjny, wagon silnikowy albo sama lokomotywa) połączonych z co najmniej jedną czynną lokomotywą albo mających samodzielny napęd, osygnalizowany zgodnie z przepisami, odpowiednio wyposażony (obsługa, materiały eksploatacyjne), przygotowany do drogi albo będący w drodze.
Linia kolejowa nr 2 (Kolej Warszawsko-Terespolska) – linia kolejowa o długości 211,312 km, łącząca Warszawę z Terespolem. Fragment międzynarodowej linii E20, która jest częścią II Paneuropejskiego Korytarza Transportowego Zachód – Wschód łączącego Berlin z Moskwą.

Wyjątkowo duże obciążenie japońskich linii dużych prędkości Shinkansen było zapewne przyczyną, że mimo zasilania ich napięciem przemiennym 25 kV 50 Hz, zastosowano sieć złożoną z dodatkową liną prowadzoną równolegle tuż nad (pojedynczym) przewodem jezdnym (z wyjątkiem Nagano Shinkansen, który ma sieć lekką). Jednak na europejskich liniach dużych prędkości, również zasilanych napięciem jednofazowym, większość przewodów trakcyjnych jest typu lekkiego (z wyjątkiem Włoch, gdzie stosuje się prąd stały).

Stal – stop żelaza z węglem plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,06%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla cementyt, występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.
Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Rzadsze rozmieszczenie podstacji (na sieciach interurbans w USA stosowano np. 40-60 km przy prądzie przemiennym wobec 15-30 km przy stałym) jest również pewnym uproszczeniem konstrukcji sieci górnej, choć styk dwu sekcji przy prądzie przemiennym jest bardziej skomplikowany niż przy prądzie stałym – nie może następować zwieranie obu fragmentów sieci np. odbierakiem (prąd stały dopuszcza krótkotrwałe zwarcia międzysekcyjne – p. fot).

Miedź (Cu, łac. cuprum) – pierwiastek chemiczny, z grupy metali przejściowych układu okresowego. Nazwa miedzi po łacinie (a za nią także w wielu innych językach, w tym angielskim) pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano ten metal. Początkowo nazywano go metalem cypryjskim (łac. cyprum aes), a następnie cuprum. Posiada 26 izotopów z przedziału mas 55-80. Trwałe są tylko dwa: 63 i 65.
System komunikacji tramwajowej funkcjonujący na terenie trzynastu gmin Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego: Katowic, Będzina, Bytomia, Chorzowa, Czeladzi, Dąbrowy Górniczej, Gliwic (na terenie Gliwic czynny jest wyłącznie odcinek od granic miasta do zajezdni tramwajowej w Gliwicach, na którym znajduje się jeden przystanek), Mysłowic, Rudy Śląskiej, Siemianowic Śląskich, Sosnowca, Świętochłowic oraz Zabrza. Licząca sobie 200,6 km torowisk sieć jest obecnie największą na terenie Polski i obejmuje obszar zamieszkały przez 2 miliony ludzi. Eksploatowana jest przez spółkę Tramwaje Śląskie S.A. na zlecenie KZK GOP.

Sieć dla odbieraków rolkowych a sieć dla odbieraków ślizgaczowych. Sieć dla odbieraków rolkowych (a tym bardziej dla odbieraków z "łyżką" – jak w trolejbusach) jest trudniejsza w budowie i utrzymaniu od sieci dla pantografów lub odbieraków "lirowych". Wymaga ona łagodnego profilowania łuków, użycia specjalnych elementów na skrzyżowaniach, a szczególnie rozjazdach. Dodatkowo – rozjazdy dla odbieraków "łyżkowych", w przeciwieństwie do rozjazdów stosowanych dla odbieraków rolkowych, wymagają zwrotnic. Pojazdy z odbierakami ślizgaczowymi (pantografy, lirowe, ramkowe) mogą w zasadzie poruszać się korzystając z sieci dla odbieraków rolkowych, te drugie nie mogą jednak korzystać z sieci zbudowanej dla tych pierwszych. Obecnie odbieraki rolkowe lub odbieraki z łyżką (i dostosowane do nich przewody trakcyjne) są rzadkością, ale eksploatuje się je jeszcze m.in. na sieciach tramwajowych w Toronto, Rydze, Filadelfii, Nowym Orleanie, San Francisco, Lizbonie.

Odbierak prądu (pantograf) – element pojazdu lub urządzenia zasilanego z zewnątrz energią elektryczną (wyłączając pojazdy zasilane kablem i z akumulatorów) stykający się z przewodem jezdnym lub szyną prądową, służący doprowadzeniu napięcia zasilającego.
Trzecia szyna – w kolejnictwie forma zasilania dolnego pociągów elektrycznych. Stanowi ją dodatkowa szyna umieszczona wzdłuż toru kolejowego i znajdująca się pod napięciem. Zazwyczaj używa się jej w szybkich kolejach miejskich prowadzonych we własnych korytarzach, całkowicie lub prawie całkowicie wydzielonych od przestrzeni zewnętrznej.

Zasilanie górne ze sztywnych przewodników. Sztywne przewodniki dają nie tylko pewne oszczędności na wymiarach światła tunelu, ale również – przy zasilaniu napięciem stałym najczęściej stosowanym na SKM o intensywnym ruchu – z powodzeniem zastępują podwójny przewód jezdny. Na taki system zasilania przebudowano całą podstawową sieć metra barcelońskiego – co ciekawe, również na odcinkach odkrytych. Korzystają też nich koleje podziemne zasilane silnikiem liniowym, dla których minimalizacja wymiarów tunelu była ważnym argumentem doboru technologii napędzania, np. linia Nagahori-tsurumi-ryokuchi metra w Osace. Sztywne przewodniki stosuje się też zazwyczaj na mostach zwodzonych – w Polsce np. na kolejowym moście na Regalicy w Szczecinie (przewód trakcyjny, podnoszony wraz z mostem, ze względów bezpieczeństwa jest uziemiony – maszynistę obowiązuje przejazd rozpędem z ograniczoną prędkością). Sztywne przewodniki można też stosować przy ograniczeniach podyktowanych konstrukcjami budowlanymi, np. w niskich budynkach stacyjnych. Współczesną formą sztywnego zasilania górnego są dwa aluminiowe profile obejmujące przewód jezdny.

Droga kolejowa lub samochodowa przechodząca przez określony region (najczęściej miasto lub aglomerację miejską) w taki sposób, że przecina ona jego strefę centralną, mając cechy trasy przelotowej, ale rzadko tranzytowej - zwykle linia średnicowa jest elementem wewnętrznego układu komunikacyjnego i służy głównie sprawnemu powiązaniu centrum z układem zewnętrznym. Trasy średnicowe budowane są najczęściej dla obsługi wewnątrz aglomeracyjnego ruchu pasażerskiego, w przeciwieństwie do tras obwodowych, obsługujących ruch towarowy i tranzytowy względem centrum ruch pasażerski.
Korozja - ogólna nazwa procesów niszczących mikrostrukturę materiału, które prowadzą do jego rozpadu. Korozja zachodzi pod wpływem chemicznej i elektrochemicznej reakcji materiału z otaczającym środowiskiem.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)